Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Tractatus primusLibri de ſenſu et lemiatō

paſſio cōcupiſcibilis. aut hꝫ motū ad inuadendū malū leſiuū qd̓ ꝑtinet ad irā. Motū aūt ad fugiendū haberep̄t. qꝛ malū circa qd̓ verſat̉ ponit̉ vt pn̄s vel p̄teritū. etſic motui ire ꝯtrariat̉ aliqͣ paſſio ẜm ꝯͣrietatē acceſſusvel receſſus. Sil̓r nec ẜm ꝯͣrietateꝫ boni mali. qꝛ malo iniacēti opponit̉ bonū adeptū. qd̓ vt ſic p̄t habererōem ardui vel difficil̓. nec poſt adeptionē boni remanetalius motus qͣꝫ qͥetatio appetitꝰ in bono adepto pertinet ad gaudiuꝫ. qd̓ eſt paſſio ꝯcupiſcibil̓. Et ſic motui irenullus motus aīe ꝯͣrius eſſe p̄t ſꝫ ſolū ſibi pͥuatiue opponit̉ ceſſatio ab ira. Un̄ ph̓s in rhetorica ſua d̓t miteſcere opponit̉ ei qd̓ eſt iraſci. quidē ꝯͣrie ſed pͥuatiue vl̓ negatiue. Sic in cōcupiſcibili ſtꝭ tres cōiugatōes paſſio oppoſitaꝝ. ſcꝫ amor odiū. deſideriū fuga. gaudiumtriſticia. In iraſcibili ſtꝭ due .ſ. ſpes deſperatio. timoraudacia. Et addit̉ illis ira cui nulla ꝯͣrie opponit̉. Suntergo oēs paſſiōes ſpē drn̄tes ex toto vndecim. Sex incupiſcibili. quinqꝫ in iraſcibili.Quintum dubium eliQuare d̓t ph̓s vbi phyſicus deſinit ibi medicus incipit. Sol̓o. hec ꝟba formalit̓ in textu ponunt̉ a ph̓o. ſedvirtualit̓. āt huiꝰ dicti tal̓ eſt. Quia vt ſup̄ circa tex tactū eſt ph̓s medicꝰ ſtꝭ artifices ꝯtermīales qͦdā ſubalternatōis cōiter dicte ſubalternāt̉. Siqͥdē ph̓sab vniuerſalioribꝰ nature ꝓcedēs via ꝯpōnis deſcenditad ꝑticularia. et ab vl̓ibꝰ pͥncipijs ſanitatis et egritudīsad ꝑticularia. Medicꝰ vero ē artifex ſenſibil̓ aſcēdit aꝑticularibꝰ pͥncipijs ſanitatis egritudīs ad vl̓ia cōiaEt iſtud intelligēdū de vero medico artificiali hītū ſcīemedicinal̓. de empirico. Licet em̄ empiricus incipiat vbi ph̓s deſinit. tn̄ ſcīaliter ſanitatē egritudinemꝑticulares in cauſas ꝑticulares reſoluitSextum duoium eſt.An cōſideratio ſanitatis et egritudinis cōis ſit mediconaturali ph̓o Et videt̉. qꝛ natural̓ ph̓s verſaturcirca oꝑabilia a natura habitu ſcīe ſpeculatīe. Medicus circa oꝑabilia ab arte habitū practicū. Idē aūtvidet̉ ſpeculabile oꝑabile. ſicut nec eadē eſt ſcīa ſpeculatiua practica. Preterea. eadē ratōne alia artificialiaeſſent cōia artifici naturali ph̓o qd̓ falſum eſt. Sol̓o.Artificialia ſtꝭ duplicia. Quedā pure artificialia. qͦꝝ forma oīno ab arte eſt. vt domꝰ lectulꝰ hmōi. taliū artificialiū cōſideratio ꝓpria eſt artifici. inqͣntū ſalteꝫ artificialia ſtꝭ. qꝛ gr̄a ſue materie ſtꝭ naturalia phyſice cōſideratiōis. Alia ſtꝭ artificialia depēdent a natura arte ſil̓. ſicut ſanitas eſt a natura ab arte medicine. pͥncipalit̓ anatura. miniſterialit̓ ab arte. Et hoꝝ artificialiū ꝯſideratio cōis eſt ph̓o artifici. qͣpropter ſanitatis egritudinis ꝯſideratio cōis eſt medico naturali ph̓o. Differenter tn̄. qꝛ natural̓ ph̓s ꝯſiderat ſanitatē et egritudinē ſpeculatīe. medicus ꝟo pͣctice. Un̄ habitꝰ ſpeculatiuꝰp̄cticus ſpē diſtinguant̉ actꝰ eliciti eoꝝ. hinc ꝯſideratioſanitatis egritudīs vniuoce ē cōis medico naturali ph̓o. Ex inferunt̉ tria. Primū ſanitatis et egritudinis ſcīa potiꝰ eſt ſpeculatiā qͣꝫ p̄ctica. qꝛ plus a naturaqͣꝫ ab arte depēdet. Scd̓m ncc̄e eſt ꝑfectū medicū eſſeꝑfectū ph̓m. qꝛ miniſter ꝑfecte ſuo dn̄o mīſtrare ne qͥt niſivirtutē ſui dn̄i intelligat et volūtatē. natura pͥncipaliter ſanitatē operet̉ ncc̄e eſt medicū ꝑfectū intelligere vir

tutē ptātē oꝑantis nature. non ſolū nature ꝯiuncte. ſcꝫinfirmi et patientis ſed nature vl̓is celeſtiū corpoꝝ herbaꝝ medicinaliū. Terciū ē. hec oīa ꝯgnoſcere ſit difficillimū īmo infirmitati hūani intellectus naturalit̓ impoſſibile. lꝫ poſſint eſſe medici reſpectiue ꝑfecti. tn̄ſimpl̓r. qꝛ p̄t purus naturalit̓ oīm herbaꝝ hoīmnaturā cogͦſcere. et qͣlitatē ꝟtutes locoꝝ. maxime corpoꝝ celeſtiū aſtroꝝ oīm. aſtra ſint a nob̓ naturalit̓ innūerabilia. Un̄ ꝓblemā neutrū ē. Si aſtra ſint paria. qͥa ſtꝭ rōnes ad vnā vel alterā. Facilius aūt eſt ꝯgnoſcere ſi aſtra ſint paria qͣꝫ aſtroꝝ oīm ꝯgnoſcere virtutē poteſtatē. Ad pͥmū dd̓m. eodē p̄t idē ſpeculabile oꝑabile. Sꝫ repugnat idē diuerſimode oꝑabile ſpeculabile. et ꝯn̄s eiuſdē materialit̓ accepti ſcīaꝫ ſpeculatiuā practicaꝫ. Hmōi eſt ſanitas et egritudo pͥncipaliter ſanitas ē ſpeculabil̓ et mīſterialit̓ oꝑabil̓ab arte. Et ncc̄e eſt medicū a naturali ph̓o ſua pͥncipiaquodāmō acciꝑe. ſicut gub̓nator ab aſtrologo Et hec eſt qͣre medici bn̄ artē ꝓſequētes a naturalibꝰ incipiunt.Sꝫ de ſenſu ſentire qͥd ſit qͣre accidit aīalibꝰ hec paſſio dcm̄ eſt pͥus in his de aīa Aīalaūt ẜm aīal ncc̄e eſt vnūqd̓qꝫ habere ſenſumPer em̄ determinamꝰ aīal aīal. Proprie aūt ẜm vnūqd̓qꝫ guſtꝰ tactꝰ inſeqͥtur oīanccārio. Tactꝰ ꝓpter dictā cām in his de aīaguſtus ꝟo ꝓpter eſcā. delectabile em̄ triſtabile diſcernit ip̄o ẜm eſcā vt hec qͥdē fugiāt. hec ātꝓſequant̉ Et oīno ſapor ē nutritīe ꝑtis aīe paſſio. Sēſus aūt exteriora ꝓficiſcētibꝰ ip̄is inſunt quēadmodū odoratꝰ. auditꝰ. viſus Oībꝰem̄ hn̄tibꝰ vitā ſalutis inſtꝭ vt ꝓficiētia ꝓfequant̉. mala aūt et corruptiua fugiant Iſta eſt ꝑs executiua. In ph̓s pͥmo exequit̉ de ſenſuet ſenſibili exteriori in libro. poſtea de ſenſu ſenſato interioribꝰ in liº de mēoria reminiſcētia ẜm grecos tractatꝰ eſt huius libri de ſenſu ſenſato. Diuidit̉ aūt ꝑs iſtaexecutiua libri de ſenſu et ſenſato exteriori in tres tractatus. In qͦꝝ pͥmo agit̉ de ſēſu exteriori. In ſcd̓o de ſenſibiliſenſato exteriori. In tercio tractat hītudinē ſenſibiliū adſenſus. tres dubitatōnes ſoluendo. Scd̓s ibi De ſenſibilibꝰ aūt) Terciꝰ ibi (Obijciet aūt aliqͥs) Primus tractatus ſubdiuidit̉ in tria capl̓a. In qͦꝝ primo p̄ſupponitaliqͣ dicta ſtꝭ in libro de aīa. In ſcd̓o agit de orgauo ſenſuū ẜm opinionē antiqͦꝝ In tercio de organis ſenſuū ẜmopinionē ꝓpriā Scd̓m ibi (In qͥbꝰ aūt hn̄t fieri.) Terciūibi Igit̉ ſiqͥdē in his accidit ſicut diximꝰ) Primū capitulū ſubdiuidit̉ in duas ꝑtes. In qͣꝝ pͥma facit qd̓ dc̄m̄ ēIn ſcd̓a on̄dit qͣliter ꝑticipātibꝰ prudētiā ſpēaliter dant̉ſenſus. viſus. auditus. ad vtilitatē. Scd̓a ibi ☞Hn̄tibꝰaūt prudētiā) Quātū igit̉ ad pͥmā ꝑtē ph̓us tria ſupponit dicta in liº de aīma. Primū de ſenſu ſentire qͥd ſitvtrūqꝫ eoꝝ. qͣre hec paſſio ſenſus aīalibꝰ accidat dictuꝫeſt in liº de aīa. Dcm̄ ē em̄ ibi ncc̄e eſt aīal habere ſenſum. Cuiꝰ eſt. qꝛ differt aīal a aīali. qꝛ ſenſuꝫ hꝫvn̄ ſenſibile ē aīalis drn̄a. Scd̓m ſuppoſitū ē duo ſenſusſtꝭ nccārij cuilibet aīali .ſ. tactus guſtꝰ Tactꝰ qͥdē ꝓptercām in libro de aīa tactā. Guſtꝰ ꝟo ꝓpter eſcā nutrime. qꝛ guſtꝰ diſcernit ꝯueniēs a diſcōueniēti in nutrimē-