Tractatus primusLibri de ſenſu et lemiatō
paſſio cōcupiſcibilis. aut hꝫ motū ad inuadendū malū leſiuū qd̓ ꝑtinet ad irā. Motū aūt ad fugiendū habere nōp̄t. qꝛ malū circa qd̓ verſat̉ iā ponit̉ vt pn̄s vel p̄teritū. etſic motui ire nō ꝯtrariat̉ aliqͣ paſſio ẜm ꝯͣrietatē acceſſusvel receſſus. Sil̓r nec ẜm ꝯͣrietateꝫ boni ⁊ mali. qꝛ maloiā iniacēti opponit̉ bonū iā adeptū. qd̓ vt ſic nō p̄t habererōem ardui vel difficil̓. nec poſt adeptionē boni remanetalius motus qͣꝫ qͥetatio appetitꝰ in bono adepto q̄ pertinet ad gaudiuꝫ. qd̓ eſt paſſio ꝯcupiſcibil̓. Et ſic motui irenullus motus aīe ꝯͣrius eſſe p̄t ſꝫ ſolū ſibi pͥuatiue opponit̉ ceſſatio ab ira. Un̄ ph̓s in rhetorica ſua d̓t ꝙ miteſcere opponit̉ ei qd̓ eſt iraſci. nō quidē ꝯͣrie ſed pͥuatiue vl̓ negatiue. Sic gͦ in cōcupiſcibili ſtꝭ tres cōiugatōes paſſionū oppoſitaꝝ. ſcꝫ amor odiū. deſideriū ⁊ fuga. gaudium ⁊triſticia. In iraſcibili ſtꝭ due .ſ. ſpes ⁊ deſperatio. timor ⁊audacia. Et addit̉ illis ira cui nulla ꝯͣrie opponit̉. Suntergo oēs paſſiōes ſpē drn̄tes ex toto vndecim. Sex in cōcupiſcibili. ⁊ quinqꝫ in iraſcibili.Quintum dubium eliQuare d̓t ph̓s vbi phyſicus deſinit ibi medicus incipit.¶ Sol̓o. hec ꝟba formalit̓ in textu nō ponunt̉ a ph̓o. ſedvirtualit̓. Rō āt huiꝰ dicti tal̓ eſt. Quia vt ſup̄ circa textū tactū eſt ph̓s ⁊ medicꝰ ſtꝭ artifices ꝯtermīales ⁊ qͦdāmō ſubalternatōis cōiter dicte ſubalternāt̉. Siqͥdē ph̓sab vniuerſalioribꝰ nature ꝓcedēs via ꝯpōnis deſcenditad ꝑticularia. et ab vl̓ibꝰ pͥncipijs ſanitatis et egritudīsad ꝑticularia. Medicꝰ vero qͥ ē artifex ſenſibil̓ aſcēdit aꝑticularibꝰ pͥncipijs ſanitatis ⁊ egritudīs ad vl̓ia ⁊ cōiaEt iſtud intelligēdū de vero medico artificiali ꝑ hītū ſcīemedicinal̓. ⁊ nō de empirico. Licet em̄ empiricus incipiat vbi ph̓s deſinit. nō tn̄ ſcīaliter ſanitatē ⁊ egritudinemꝑticulares in cauſas ꝑticulares reſoluitSextum duoium eſt.An cōſideratio ſanitatis et egritudinis cōis ſit medico ⁊naturali ph̓o ¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ natural̓ ph̓s verſaturcirca oꝑabilia a natura ꝑ habitu ſcīe ſpeculatīe. Medicus circa oꝑabilia ab arte ꝑ habitū practicū. Idē aūt nōvidet̉ ſpeculabile ⁊ oꝑabile. ſicut nec eadē eſt ſcīa ſpeculatiua ⁊ practica. ¶ Preterea. eadē ratōne alia artificialiaeſſent cōia artifici ⁊ naturali ph̓o qd̓ falſum eſt. ¶ Sol̓o.Artificialia ſtꝭ duplicia. Quedā pure artificialia. qͦꝝ forma oīno ab arte eſt. vt domꝰ lectulꝰ ⁊ hmōi. ⁊ taliū artificialiū cōſideratio ꝓpria eſt artifici. inqͣntū ſalteꝫ artificialia ſtꝭ. qꝛ gr̄a ſue materie ſtꝭ naturalia ⁊ phyſice cōſideratiōis. Alia ſtꝭ artificialia q̄ depēdent a natura ⁊ arte ſil̓. ſicut ſanitas q̄ eſt a natura ⁊ ab arte medicine. pͥncipalit̓ anatura. ⁊ miniſterialit̓ ab arte. Et hoꝝ artificialiū ꝯſideratio cōis eſt ph̓o ⁊ artifici. qͣpropter ſanitatis ⁊ egritudinis ꝯſideratio cōis eſt medico ⁊ naturali ph̓o. Differenter tn̄. qꝛ natural̓ ph̓s ꝯſiderat ſanitatē et egritudinē ſpeculatīe. medicus ꝟo pͣctice. Un̄ cū habitꝰ ſpeculatiuꝰ ⁊p̄cticus ſpē diſtinguant̉ ⁊ actꝰ eliciti eoꝝ. hinc ꝯſideratioſanitatis ⁊ egritudīs vniuoce nō ē cōis medico ⁊ naturali ph̓o. Ex qͦ inferunt̉ tria. Primū ꝙ ſanitatis et egritudinis ſcīa potiꝰ eſt ſpeculatiā qͣꝫ p̄ctica. qꝛ plus a naturaqͣꝫ ab arte depēdet. Scd̓m ꝙ ncc̄e eſt ꝑfectū medicū eſſeꝑfectū ph̓m. qꝛ miniſter ꝑfecte ſuo dn̄o mīſtrare ne qͥt niſivirtutē ſui dn̄i intelligat et volūtatē. cū gͦ natura pͥncipaliter ſanitatē operet̉ ncc̄e eſt medicū ꝑfectū intelligere vir
tutē ⁊ ptātē oꝑantis nature. non ſolū nature ꝯiuncte. ſcꝫinfirmi et patientis ſed nature vl̓is celeſtiū corpoꝝ ⁊ herbaꝝ medicinaliū. Terciū ē. ꝙ cū hec oīa ꝯgnoſcere ſit difficillimū īmo infirmitati hūani intellectus naturalit̓ impoſſibile. Iō lꝫ poſſint eſſe medici reſpectiue ꝑfecti. nō tn̄ſimpl̓r. qꝛ nō p̄t hō purus naturalit̓ oīm herbaꝝ ⁊ hoīmnaturā cogͦſcere. et qͣlitatē ⁊ ꝟtutes locoꝝ. ⁊ maxime corpoꝝ celeſtiū ⁊ aſtroꝝ oīm. cū aſtra ſint a nob̓ naturalit̓ innūerabilia. Un̄ ꝓblemā neutrū ē. Si aſtra ſint paria. qͥanō ſtꝭ rōnes ad vnā vel alterā. Facilius aūt eſt ꝯgnoſcere ſi aſtra ſint paria qͣꝫ aſtroꝝ oīm ꝯgnoſcere virtutē ⁊ poteſtatē. ¶ Ad pͥmū dd̓m. ꝙ eodē mō nō p̄t idē eē ſpeculabile ⁊ oꝑabile. Sꝫ nō repugnat idē diuerſimode eē oꝑabile ⁊ ſpeculabile. et ꝑ ꝯn̄s eiuſdē materialit̓ accepti ſcīaꝫeē ſpeculatiuā ⁊ practicaꝫ. Hmōi eſt ſanitas et egritudoNā pͥncipaliter ſanitas ē ſpeculabil̓ et mīſterialit̓ oꝑabil̓ab arte. Et iō ncc̄e eſt medicū a naturali ph̓o ſua pͥncipiaquodāmō acciꝑe. ſicut gub̓nator ab aſtrologo Et hec eſtrō qͣre medici bn̄ artē ꝓſequētes a naturalibꝰ incipiunt.Sꝫ de ſenſu ⁊ ſentire qͥd ſit ⁊ qͣre accidit aīalibꝰ hec paſſio dcm̄ eſt pͥus in his q̄ de aīa Aīalaūt ẜm ꝙ aīal ncc̄e eſt vnūqd̓qꝫ habere ſenſumPer hͦ em̄ determinamꝰ aīal eē ⁊ nō aīal. Proprie aūt ẜm vnūqd̓qꝫ guſtꝰ ⁊ tactꝰ inſeqͥtur oīanccārio. Tactꝰ ꝓpter dictā cām in his q̄ de aīaguſtus ꝟo ꝓpter eſcā. delectabile em̄ ⁊ triſtabile diſcernit ip̄o ẜm eſcā vt hec qͥdē fugiāt. hec ātꝓſequant̉ Et oīno ſapor ē nutritīe ꝑtis aīe paſſio. Sēſus aūt qͥ ꝑ exteriora ꝓficiſcētibꝰ ip̄is inſunt quēadmodū odoratꝰ. auditꝰ. viſus Oībꝰem̄ hn̄tibꝰ vitā cā ſalutis inſtꝭ vt ꝓficiētia ꝓfequant̉. mala aūt et corruptiua fugiant¶ Iſta eſt ꝑs executiua. In qͣ ph̓s pͥmo exequit̉ de ſenſuet ſenſibili exteriori in hͦ libro. poſtea de ſenſu ⁊ ſenſato interioribꝰ in liº de mēoria ⁊ reminiſcētia qͥ ẜm grecos tractatꝰ eſt huius libri de ſenſu ⁊ ſenſato. Diuidit̉ aūt ꝑs iſtaexecutiua libri de ſenſu et ſenſato exteriori in tres tractatus. In qͦꝝ pͥmo agit̉ de ſēſu exteriori. In ſcd̓o de ſenſibiliſenſato exteriori. In tercio tractat hītudinē ſenſibiliū adſenſus. tres dubitatōnes ſoluendo. Scd̓s ibi De ſenſibilibꝰ aūt) Terciꝰ ibi (Obijciet aūt aliqͥs) Primus tractatus ſubdiuidit̉ in tria capl̓a. In qͦꝝ primo p̄ſupponitaliqͣ q̄ dicta ſtꝭ in libro de aīa. In ſcd̓o agit de orgauo ſenſuū ẜm opinionē antiqͦꝝ In tercio de organis ſenſuū ẜmopinionē ꝓpriā Scd̓m ibi (In qͥbꝰ aūt hn̄t fieri.) Terciūibi Igit̉ ſiqͥdē in his accidit ſicut diximꝰ) Primū capitulū ſubdiuidit̉ in duas ꝑtes. In qͣꝝ pͥma facit qd̓ dc̄m̄ ēIn ſcd̓a on̄dit qͣliter ꝑticipātibꝰ prudētiā ſpēaliter dant̉ſenſus. viſus. ⁊ auditus. ad vtilitatē. Scd̓a ibi ☞Hn̄tibꝰaūt prudētiā) Quātū igit̉ ad pͥmā ꝑtē ph̓us tria ſupponit dicta in liº de aīma. Primū ꝙ de ſenſu ⁊ ſentire qͥd ſitvtrūqꝫ eoꝝ. ⁊ qͣre hec paſſio ſenſus aīalibꝰ accidat dictuꝫeſt in liº de aīa. Dcm̄ ē em̄ ibi ꝙ ncc̄e eſt oē aīal habere ſenſum. Cuiꝰ rō eſt. qꝛ ꝑ hͦ differt aīal a nō aīali. qꝛ ſenſuꝫ hꝫvn̄ ſenſibile ē aīalis drn̄a. Scd̓m ſuppoſitū ē ꝙ duo ſenſusſtꝭ nccārij cuilibet aīali .ſ. tactus ⁊ guſtꝰ Tactꝰ qͥdē ꝓptercām in libro de aīa tactā. Guſtꝰ ꝟo ꝓpter eſcā ⁊ nutrimetū. qꝛ guſtꝰ diſcernit ꝯueniēs a diſcōueniēti in nutrimē-