Tractatus. ij. de ſenſibili exteriori. ſcꝫ

id qd̓ eſt materiale in guſtu eſt tāgibile. Et ꝓpter hoc. qꝛvterqꝫ eoꝝ ſentit ꝑ mediū intrīſecū Et ita formalit̓ organice diſtinguunt̉ nō ſolū qͦ ad bn̄ eē. ſꝫ etiā qͦ ad eē ſimpl̓r.Decimunonū dubiū eliUtrū tactus ⁊ guſtus inſtrumēta ſua habeant circa cor¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ organū tactus videt̉ neruus tactiuus expāſus lōgitudinalit̓ latitudinalit̓ ⁊ ꝓfundialiterꝑ totū corpꝰ ⁊ a cerebro oriri cū ſpū tactiuo. Sil̓r neruin lingua a cerebro ꝓtenſus mediāte ſpū aīalis guſtatīovidet̉ eē organū guſtꝰ. Un̄ in lingua ſapores ſentimus etnō circa cor vt manifeſtū eſt ¶ Sol̓o ſic. vt d̓t textus Ethoc pͥmo pꝫ de tactu duplici rōe. Prima qꝛ cerebꝝ ⁊ corin ꝯplexione opponunt̉. ⁊ iō oꝑtet cor eē calidiſſimuꝫ int̓pͥncipalia mēbra. ſicut cerebꝝ inter pͥncipalia mēbra frigidiſſimū. Et hinc eſt ꝙ hn̄tes ꝑuū caput ꝑ ꝯꝑationemad alia mēbra ſtꝭ impetuoſi ⁊ vehemēter actiui. qꝛ calorēcordis ꝑuitate cerebri tꝑare nō pn̄t. Quo ꝯtra excedentes capitis magnitudine ſtꝭ nimis tardi ⁊ pigri. qꝛ calorcordis in talibꝰ cerebri magnitudine impedit̉. Dꝫ gͦ organuꝫ tactꝰ qd̓ eſt terreū eſſe in calidiori loco corꝑis .ſ. incorde. vt ꝑ caliditatē cordis frigiditas reducat̉ ad tēperiē. Scd̓a ratō eſt. qꝛ ſꝫ tactus vbiqꝫ ꝑ totū corpus ſentiat tāgibilia. tn̄ cor excellētius ſentit oībꝰ menbris. et eſtfons tactiue virtutis. ⁊ vt ab ip̄o ꝟtus illa ad oīa alia mebra ꝓcedat. Scd̓o pꝫ de guſtu. qꝛ guſtꝰ eſt qͥdā tactus ⁊ẜm hoc ad cor tanqͣꝫ ad fontē cū ſenſu tactꝰ refert̉ ¶ Adobiecta. Ad primū dd̓m ẜm Alb̓. in liº de hoīe. ꝙ tactusdupl̓r ꝯſiderat̉ .ſ. in rōe forme ⁊ in rōe potētie iudicatiue.In rōe forme ſic hꝫ totū corpus ꝓ organo et nō vtit̉ aliqmedio ſed magis ſentit in ꝑtibꝰ illis q̄ magis ad eqͣlitatēaccedūt ⁊ magis ꝑticipāt ſpūm ſenſibilē. ⁊ ꝓpterea. oſſa.cerebrū. capilli. ⁊ cornua ⁊ vngues. nō ſentiūt niſi ẜm quēdā modū. ſcꝫ inqͣntū ꝯpoſita ſtꝭ talia pāniculis neruoſis.in qͦꝝ diſſolutōe ſentit̉ dolor. Cuꝫ em̄ tactus ſit ſicut forma corꝑis aīati. ꝯplet totā materiā ſuā. ⁊ ꝓpter hoc percipit qͥcqͥd īmutat cutē vel neruū. ⁊ hoc mō pͥncipaliter ēin corde qd̓ eſt pͥncipiū totiꝰ corꝑis. ⁊ ꝑ fila neruoꝝ ꝯtinet totū corpus. Scd̓o ꝯſiderat̉ inqͣntū eſt potētia iudiciaria tangibiliū. ſic fluit a cerebro ⁊ nō eſt in ip̄o niſi qͦ adpāniculos neruoſos qͥbus cingit̉ ⁊ diſtinguit̉ cerebrum.Fluit aūt a cerebro ꝓxime. ⁊ originaliter a corde. ⁊ eſt inneruo. ⁊ ꝑ neruū vadit ad carne. cui etiā nerui tactiui cōmixti ſtꝭ vſqꝫ ad cutē tanqͣꝫ ad mediū tactus. et ita tacteſt ſubiectiue in neruo. Et iō vbi maior eſt neruoꝝ vnioibi eſt fortior tactus. Hinc ſub planta pedis fit tit illatioet ſub aſcellis ⁊ in locis vbi nerui ꝯcurrunt. ¶ Ad ſcd̓mdd̓m ꝙ guſtꝰ inqͣntū eſt ſenſus alimēti eſt ꝯmixtus ex calido. frigido. humido. ⁊ ſicco. ⁊ qͦ ad hoc hꝫ inſtrumentūſuū circa cor. Alimentū etiā hꝫ drn̄as tangibiliū ⁊ digeritur a calore cordis. ⁊ ꝓ tanto d̓r guſtus hr̄e ſuū inſtrumētū circa cor ſicut tactus. Si aūt accipiat̉ guſtus vt potentia dijudicatiua ſapoꝝ ſic hꝫ ꝓ ſuo inſtrumēto linguā. maxime ẜm ꝑtem poſteriorē. In ſignū cuius epicuri deſiderabāt lōga colla. nō lōgas ſeu latas linguas vt diu p̄ſentia boni alimēti delectarent̉. Sed cōtra. d̓t Galienusꝙ digeſtio fiat a calore epatis. in qͦ etiā viget maxime virtus digeſtiua. gͦ ẜm ꝙ guſtus et tactus ſtꝭ ſenſus alimētihabebūt magis inſtrumēta ſua circa ep̄ar qͣꝫ circa cor.¶ Sol̓o ẜm Auicennā in libro de animalibꝰ. ⁊ ẜm Auerrōim in capl̓o de corde qui determināt ꝯtrarietatē Areſtotelis ⁊ Galieni. ꝙ in veritate eſt q̄dam preparatio ali-

menti in epate. vt d̓t Galienus. cui non cōtradicit Areſtoteles. Sed illa p̄paratio non ſufficit niſi in virtute caloris cordis. Quia ſicut cor eſt effectiuū principiū ⁊ fontale ipſius vite in omnibꝰ menbris. Ita etiam eſt fontale principiū nutrimenti. Sed in ſtomacho eſt quedā preparatio. et vlterior fit in epate. cōpletiuā aūt formā nutrimentū nō accipit niſi a calore cordis. ⁊ quo ad hoc guſtꝰet tactus dicunt̉ habere inſtrumenta ſua circa cor.Uigeſimū dubium eſt.Quomodo tactus poteſt ſentire qͣlitates tangibiles. cūtamē ſint om̄es de cōpoſitione organi. ¶ Solutio. tactus qualitates tangibiles non ſentit. eo modo quo ſuntde eius ꝯpoſitione ẜm illam medietatē tēperamenti. Sꝫvt priuatus excellentia qualitatū tangibiliū vt ſcilꝫ eſt inpotentia ad illas. Unde tactus ſimile ſibi calidū. molle.durum. ⁊ hmōi non ſentit. Cuius ſignū eſt ꝙ febricitantes ſentiunt calorem innaturalē. eo ꝙ excedit calorē complexionis eorum. Sed ethici maiorē habentes caloreꝫ febricitantibꝰ non ſentiunt eum. quia calor in eis mēbra informat et factus eſt eis quaſi naturalisAEſenſibilibus auteꝫ his que ẜm vnūIquodqꝫ ſenſitiuū puta dico colore. ⁊ ſono. et odore. guſtu. et tactu. vniuerſaliter dictum eſt que actio ipſorum in his que deanima et quid operari ẜm vnūquodqꝫ ſenſitiuorum. Quid autem oporteat dicere quodlibꝫ eorum ſcꝫ quid color. quid ſonus. quid odor. quidſapor. et ſimiliter quid de tactu conſideranduꝫeſt. et primo de colore. Eſt qͥdem igitur vnum/quodqꝫ dupliciter dictum. hoc quidē actu. hocvero potentia. Quoniā quidē igitur actu coloret ſonus quomō eſt idem vel alterū. his qui ẜmactum ſenſibus. puta viſioni et auditioni dictum eſt in his que de anima. Quid autem vnūquodqꝫ eorum exiſtens faciat ſenſum et actumnunc dicamus. Quemadmodū igitur dictumeſt de lumine in alijs ꝙ ſit color ꝑſpicui ẜm actum. quādo enim vtiqꝫ ineſt ignitum in perſpicuo preſentia lumen eſt. priuatio vero tenebreQuod autem dicimus. quod eſt perſpicuū nōeſt ꝓprium aeris vel alicuius ſic dictoꝝ corpoꝝſed eſt q̄dam cōmunis natura ⁊ motus q̄ ſeꝑata qͥdem nō eſt. In his vero eſt ⁊ in alijs corporibꝰ. In his quidē magis. in alijs aūt minus¶ Iſte eſt ſecundus tractatus huius libri. In quo poſtqͣꝫin precedenti tractatu viſum eſt de ſenſu. In hoc ſecūdotractatu proſequitur de ſenſibili ſeu ſenſato trium ſenſuum. ſcꝫ de colore. ſapore. et odore. que agunt in ſenſumEt ẜm hoc pͥmo diuiditur tractatus in tria capitula Inprimo agitur de colore. In ſecundo de ſapore. In terciovero de odore. Secundū ibi ¶De odore autē ⁊ ſaporeTerciū ibi (Eodē mō volūt intelligi) Primū capl̓m diuidit̉ in duas ꝑtes pͥncipales In pͥma ſcrutat̉ definitōeꝫ