Tracta. ij. deſenſibiliexteriori. ſcꝫ De modo

qꝛ ꝑtes ꝯtinui viſibilis nō ſunt actu viſibiles. ſed ſolū potētia. Un̄ viſus vtit̉ qͦdāmodo toto viſibili tanqͣꝫ qͦdamindiuiſibili in ſuo gn̄e. nō quidē vt indiuiſibili ſimpl̓r. ſꝫ vtpotētia eſt diuiſibile. actu indiuiſum. Uerum tn̄ ꝯtingitviſum vti ꝑtibꝰ viſibilis indiuiſi. qͣſi eſſet diuiſuꝫ. ſicut dūſigillatim inſpicit vnā ꝑtem poſt aliā. ſed tn̄ ſic nō ꝓceditvſqꝫ ad qͣſcūqꝫ mīmas ꝑtes. qꝛ ſtꝭ dabiles adeo ꝑue qͥbꝰminores videri nō pn̄t. Ille tn̄ minores dabiles ſtꝭ potētia viſibiles. licet nō actu. ¶ Ad rōem dd̓m. ꝙ licet qualitas ſenſibilis tota accipiat eē exꝑtibꝰ. nō tn̄ vt actu ſenſibilibꝰ. ſed ſolū potētia. vt dcm̄ eſt. Un̄ vt potētialiter eſtin qͣlibet ꝑte ſenſibili. nō eſt totū ſenſibile. Sed ꝑ actū ꝓpriū. quē nō hꝫ ex ꝑtibꝰ ſeorſum ſumptis. ſed ſil̓ ſumptꝭ etvnitis. qͥ nihil aliud ſtꝭ qͣꝫ totū integrū ẜm eſſe integri vthmōi acceptū. qꝛ totū ꝓt habere eē in actu ꝑ ſpēalem formā ꝑ quā diſtinguit̉ a ꝑtibꝰ ſil̓ collectis. Etiā diſtinguit̉a ꝑtibꝰ ſil̓ ſumptis. ſꝫ non vnitis. ⁊ qꝛ vt ſic eſt ſenſibile inactu. quia vt ſic diuiſuꝫ. ideo ꝑtes tam ſimul ſumpte qͣꝫ ſeorſum ſumpte ſentiunt̉ ꝑ ꝯn̄s ſcꝫ rōne totiusObijciet āt vtiqꝫ aliqͥs Aut ꝑueniūt ſenſibilia vel motus qͥ a ſenſibilibꝰ qͣlitercūqꝫ fiat ſenſus cum operent̉ in mediū pͥmo. queadmoduꝫodor videt̉ facere ⁊ ſonus. Propius em̄ priusſentit aliqͥd odorē. ⁊ ſonus poſterius ictu. Uenit ne ergo ita ⁊ viſibile ⁊ lumē. Quēadmoduꝫet Empedocles d̓t attingere pͥus qd̓ a ſole lumen ad mediū priuſqͣꝫ ad viſum aūt ad terramPutabit̉ aūt vtiqꝫ hoc ratōnabiliter accidere.Motū em̄ videt̉ ab aliquo in aliud. Quare neceſſe eſt quoddā tēpus eſſe in quo mouetur abaltero in alterū. Tēpus autem omne diuiſibilequare erat quādo videbatur: ſed adhuc ferebatur radius in medio¶ Iſtud eſt ſcd̓m capl̓m. In quo ph̓s ſoluit ſcd̓am queſtionē que ꝑtinet ad immutatōem ſenſus a ſenſibili. Etdiuidit̉ in duas ꝑtes. In pͥma ꝑte mouet queſtionē. Inſcd̓a eam ſoluit. Scd̓a ibi (Uel circa ſonū quidem.) Prima pars ſubdiuidit̉ in duas ꝑticulas. In pͥma mouet q̄ſtionem. In ſecūda remouet quandā falſam obiectioneꝫ.Scd̓a ibi (Etſi om̄e ſimul audit. Quantū ad primā ꝑticulā mouet hanc queſtionē An omia ſenſibilia quantūad motū quo immutāt ſenſum ꝑueniāt ad ſenſum ſubito vel ſucceſſiue. Ita ꝙ pͥus immutāt mediū qͣꝫ ſenſum.Quēadmodū odor ⁊ ſonus que ſunt ſenſibilia olfactuset auditus ſucceſſiue veniunt ad ſenſum auditus ⁊ olfactus. Prius em̄ odor de ꝓpinquo ſentitur qͣꝫ de remotis.Sonus etiam poſterius venit ad audituꝫ qͣꝫ fiat ꝑcuſſiocauſans ſonū. Dubiū ergo ⁊ difficultas ſolū ſtat in hoc.An viſibile ⁊ lumē pͥus immutēt mediuꝫ qͣꝫ viſum ſicutvidet̉ dixiſſe Empedocles qͥ poſuit ꝙ lume ſolis pͥus ꝑueniat ad mediū qͣꝫ ad viſum. ⁊ pͥus ad viſum qͣꝫ ad terram plus diſtantē a ſole qͣꝫ viſus. Et ꝓ ꝑte affirmatiuaqueſiti arguit ph̓s tali rōne. Uiſibile venit ad viſuꝫ mediāte motu qͥ eſt de termīo a qͦ in terminū ad quē. gͦ nct̄eeſt eſſe quoddā tēpus in quo mouet̉ de termino a quo interminū ad quē. Tempus aūt om̄e eſt diuiſibile. ⁊ eſt diuiſio talis in tꝑe qualis eſt in ſpacio. ſi eqͣli velocitate mobile moueat̉. ⁊ ideo minus ſpaciū citius ⁊ prius ꝑtranſit

qͣꝫ maius. et ſic in pͥma ꝑte tꝑis eſt in pͥma parte ſpacij. etprius in medio qͣꝫ in fine. Cū ergo radius ⁊ lumē ſeu viſibile ꝑ mediū veniant ad viſum. iō qn̄ nondū venerūt adviſum pͥus fuerunt ⁊ mouebant̉ in ſpacio medio.Etſi omne ſil̓ audit ⁊ audiuit ⁊ oīno ſentit etſenſit et non eſt generatio eorum. ſed ſunt abſqꝫ fieri. tamen nihil minus quēadmodū ſonusiam facto ictu nondū apud auditum. Manifeſtat aūt hoc ⁊ litteraꝝ trāſfiguratio quēadmodū facta latione in medio. Non em̄ dictū vidētur audiuiſſe qꝛ trāſfigurat̉ aer delatus. Sic ergo et color ⁊ lumē Non em̄ in eo qͦd qūocunqꝫhabet hoc qͥdem videt. hoc vero videt̉ quēadmodū equalia ſunt. Nullum em̄ oꝑtet allicubi vtrunqꝫ eſſe. equalibꝰ enim factis nō differtvel prope vel longe ad inuicem eſſe¶ Hic ꝯn̄ter ph̓us remouet quandā obiectiōem dicēsꝙ ſi aliquis dicat ꝙ tota forma ſenſibilis ſimul veniat adſenſum et non pars eius vna pͥmo ⁊ poſtea alia. totus em̄ſonus ſimul anditur ⁊ nō per partes et ſonū hunc totuꝫſimul audit ⁊ audiuit. ⁊ vniuerſalit̓ totum ſenſibile in qͦlibet ſenſu ſimul accipit̉. ita ꝙ ſimul ſenſus quilibet ſentitet ſenſit. Hoc nō impedit dictā rōnem Nec refert quiade tota forma ſenſibili querit̉ quomō veniat ad ſenſum.Licet em̄ ſenſibiliter non ſit ſucceſſiua genęratio ſenſibilis qualitatis in ſenſu ẜm eſſe quod habet in ſenſu ꝑ ſpēmet intentionem. quia ſcꝫ ſic eſt abſqꝫ fieri ſucceſſiuo et totaforma ſenſibilis eſt ſimul in ip̄o ſenſu. tamē qualitas ſenſibilis venit ad ſenſum ſucceſſiue ꝑ medium. licet totū ſenſibile ſimul moueat̉. Sicut patet de ſono veniente ad auditum ſucceſſiue quādo iam ꝑ aliquod tēpus factus fuitictus pͥmi ꝑcutientis. Probat etiā ⁊ manifeſtat hec figura litteraꝝ que fit in aere moto localiter. Nā vox litterata diu ⁊ lōge dicta non ſtatim auditur. qn̄ d̓r. Sed iō ſonus totus ſucceſſiue venit ad auditū. qm̄ aer in quo ē ſonus tranſfert̉ circulariter ꝑ locū ſucceſſiue ad auditū Ergo etiā ſic erit de lumīe ⁊ colore dicendū ꝙ ſcꝫ veniāt ſucceſſiue ad viſum. Quod cōfirmat. qꝛ licet viſus ⁊ viſibile ſint relatiua. nō tamē talia qualia relatiua ſunt equaliaEqualia em̄ ſunt eqͣlia ⁊ ad inuicē eqͣliter referunt̉ relatōne equalitatis ex quacunqꝫ diſtātia. ſed ſic non eſt de viſuet viſibili. Uiſus em̄ nō videt quodcūqꝫ viſibile. ⁊ viſibile non videtur actualiter ſemꝑ a viſu. vt ſic actu ad inuicem referantur. quia non referuntur ſic ad inuiceꝫ niſi exdeterminata diſtantia viſus ⁊ viſibilis.Uel circa ſonū quidē ⁊ odoreꝫ hoc accidererōnabile. quēadmodū enim aer ⁊ aqͣ cōtinua qͦdem. partibiles autē amboꝝ motus. ꝓpter qͦdet eſt quidē vt ideꝫ audierat pͥmus ⁊ extremuset odoret. eſt aūt qūo nō Uidct̉ aūt qͥbuſdā eēobiectio ⁊ de his. Impoſſibile enim dicūt quidā alium ꝑͤ alium idem audire ⁊ videre ⁊ odorare. non enim poſſibile eſſe multos et ſeorſumexiſtentes audire et odorare. Intercipiens em̄ipſum ipſius eſſe vel mouens primū puta cota