Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber de progreſſionibus aīaliū

broꝝ figuras ſunt ꝯcauū pyxidis ꝯuexū ꝟtebri ꝯponit̉ ꝟtigo. in taliter motis mēbris vehit̉ aīal ad deſideratū qd̓ q̄rit. motū ꝟtiginis vehit̉ corpꝰ. ſꝫ tribꝰ alijsmotibꝰ mouet̉ organū motꝰ. Nec tn̄ ideo d̓r oīno ſimpliciter iſte motꝰ violētꝰ. qm̄ ſicut dcm̄ eſt. viij. phy. aīato motꝰ aſſil̓ant̉ motibꝰ violētis. Naturales em̄ ſtꝭ. nature materie ſeu nature mobiliū. ſed ip̄is aīatis ẜᵐ aīata ſtꝭ. Et ſimpl̓r vult dicere eoꝝ. dicet qm̄ appetitꝰ vel volūtatis ſtꝭ motꝰ. qꝛ volūtas appetitꝰ ſtꝭma mouētia in his motibꝰ. qͥbꝰ etiā oīa alia mouētia ſubſeruiūt. In oībꝰ etiā his motibꝰ aduertere eſt oīa vident̉ hr̄e ſil̓itudinē violētis motibꝰ ſtꝭ ſubſeruiētia his mouent̉ vt celeſtes motores. aliter aūt ꝯtingeret errorin motibꝰ aīaliū. pulſus fit niſi ẜᵐ p̄ceptuꝫ diſcernētꝭ motū. ꝯꝑat̉ ad illud tractꝰ tracti ꝟtigo totiꝰbri. vectio corꝑis aīati. Qd̓ aūt in toto reuoluit̉ ineodē loco centro manēs ſicut celū reuoluit̉. ſꝫ gyration ip̄m aīatū mouet̉ recte lineal̓r. ſicut totꝰ currꝰ linealiter mouet̉. licꝫ rota moueat̉ circularit̓ circa axim Hinceſt īꝑfectū ncc̄e eſt deficere a ꝑfecto. imꝑfectū em̄ ē cuius ꝑficiētia ꝯferētia ſtꝭ extra ip̄m. ꝑfectū aūt cuiꝰ oīaficiētia ꝯferētia intra ſtꝭ. vij phyco. In motu em̄ ꝟtebroꝝ hꝫ motū expulſionis. in motu corꝑis hꝫ motū retractōis ad rectā lineam. ſicut trahit̉ plauſtꝝ. in motuforme organi motꝰ totiꝰ ad ābulandū. ſicut totiꝰ crurẜm motū gyratōis ſiue eiꝰ qd̓ ducit̉ ꝟtigine. ſicut mouerid qd̓ circūducit̉ in rota molēdini. Sic facile qͥs aduertere p̄t ea ſtꝭ in motu ꝓceſſiuo ꝓpter etiā ſolus ille a pthagora dictꝰ eſt ꝓceſſiuꝰ ꝑfectiſſimꝰ motuū ſtꝭ ī corporibꝰ mortaliū. Proceſſiuꝰ qͥdē. qꝛ in locum vnū necvna ſpē motꝰ ꝓcedit. ſed in oēm locū ex om̄i loco om̄iſpē motꝰ celeſtis violēti. tn̄ aīato violēter nullodictꝰ eſt. ꝑfectiſſimꝰ aūt eo ex oībꝰ fere ꝯponit̉. Et heceſt qͣre Socrates Pl̓o oēm aīam aīaliū ſic mouētē afonte celeſti deriuari dixerūt ip̄am mouētē ſeip̄aꝫ. opinantes id qd̓ oīs motꝰ mouet ſeip̄m. ideo ſibi obedit in omnē motumAndecimum dubiū el.An motu circulari ſeu motu ꝯpoſito moueant̉ oīa menbra exteriora corꝑis aīalis Sol̓o. ſic. ſicut apparet ī capitis motu manꝰ brachij alioꝝ exterioꝝ mēbroruꝫOīa em̄ hec hn̄t hmōi motores qͣles dictiſtꝭ. motꝰ tales qͣles diximꝰ. ſꝫ tn̄ motꝰ eoꝝ vehūt totū corpꝰ. ſꝫaliquā ꝑtē. eo ip̄a mēbra ſtꝭ organa motꝰ ꝓceſſiuiſꝫ ſtꝭ motꝰ deſeruiētes ad faciliꝰ ꝯſequēdū id qd̓ deſideratur. etiā manꝰ d̓r organū organoꝝ ſpēs alioꝝ organoꝝ. Qd̓ licꝫ in libro de aīalibꝰ plene ſit determinatū. ſic̄et cetera. ſpectāt ad naturā ꝑtiū corꝑis aīaliū. tn̄ tm̄oꝫ dici qūo in brachijs manibꝰ plus appareat de motuiſto qͣꝫ in alijs mēbris. eo manus brachia formata ſtꝭvt īpediētia remoueāt ab oībꝰ alijs mēbris ꝯferāt expediētia. ideo cibꝰ in os manu ponit̉. oꝑa artis aptiꝰ manus exeqͥtur. pedes parat ad ābulādū. oīa q̄cūqꝫ ſtꝭ expediētia aptiſſime p̄bet organis. Caput aūt mobile ē inhis collū hn̄t ſil̓i motꝰ. ad qͥdē vt circūductū citius vtat̉ ſenſibꝰ. maxime viſu. qꝛ nihil viſu ꝑcipit̉ niſi adlineā rectā. Que aūt collū hn̄t pn̄t hr̄e talē capitisꝯuerſionē. qꝛ incideret corruptio mors ꝓpter ſeꝑatōemcerebri a nūcha deſcēdente. ideo qn̄ tali viſu vti ꝯtingittotū corpꝰ ad illā ꝑtē ad quā viſus dirigēdꝰ eſt ꝯuertūt¶Sil̓r aūt illa hn̄t aures in ſup̄mo ꝟtice capitis vltra

ſitū oculoꝝ eleuatas. oꝫ curua foramina valde habeātAuditis em̄ in auribꝰ. qm̄ pori auditꝰ ſtatim directi trāſierūt in ſup̄mū capitis eoꝝ ex motu corrūꝑet̉ eis cerebꝝCuiꝰ ſignū eſt. qm̄ natura oſſa dura valde petroſa vocant̉ ponit circa audituꝫ. Quia recuruari ad inferiꝰ adoſſa petroſa ncc̄e eſt poros auditꝰ oꝫ eſſe aures magnas multū aerē capiāt mobiles. vt vndecūqꝫ ſoni veniantip̄os colligāt anteqͣꝫ refringant̉ in aere Licꝫ em̄ circulūfiat ſonꝰ. tn̄ meliꝰ ꝑcipit̉ ex directo pͥmi ſonātis. ſignū aūteiꝰ qd̓ dcm̄ eſt accipi p̄t in anatomiā capitis Aīalia hn̄taures vt dcm̄ eſt eminētes integri oſſis inueniūt̉ ſub auribus directi. ꝓpter qd̓ foramē deſcēdit inferiꝰ. Hec ē qͣre taliū aures mouent̉ hoīs vel ſimie. figuraꝫauriū inferiꝰ ſitā hꝫ ſuꝑ foramē auditꝰ. Sic etiā ē de oreet maxillis oībꝰ qͥbuſcūqꝫ natura motū dedit. ꝯditiones motꝰ ſupͣ dicte ſtꝭ obſeruāt. qͥdē tm̄ ad pedes.eo illi ſtꝭ organa motꝰ ꝓceſſiui. ſꝫ vnūqd̓qꝫ ẜm potētia ꝯgruentē ſibi. In oībꝰ aūt his motꝰ ꝓcedit ab īmobili. in toto aīali in ꝑtibꝰ. in toto qͥdē qm̄ cētꝝ cordiseſt a ꝓcedit pͥmo totꝰ motꝰ ad illud retrahit̉. exillis ꝯponat̉ ꝟtigo oꝫ totꝰ motꝰ gyratiue ꝑficiat̉ circacentꝝ cordis reuolutis. In ꝑtibꝰ aūt ſil̓r eſt ſicut diximꝰſuꝑiꝰ. qm̄ vnūqd̓qꝫ ꝟtebꝝ mobilis mouet̉ in pyxidebri ꝓximi īmobilis eo motu quo mouet̉ mēbꝝ qd̓ mouetur in ipſum. Et ita patꝫ qualis ſit motus proceſſiuꝰ taꝫin toto qͣꝫ in partibꝰ acceptusDuodecimū dubiuꝫ eſt.Utꝝ motꝰ aīalis ꝑficiat̉ ad minꝰ duobꝰ inſtrumētis ſeuorganis. Pro ſolutōe qͣttuor modos ip̄e motusaīaliū in genere variat̉. qͣdā ſtꝭ greſſibilia. q̄dā volatilia. q̄dā natatilia. q̄dā aūt eoꝝ reptilia. Quo ſuppoſito dd̓m eſt nihil oīno motū ꝓceſſiuū ꝑficit vno tm̄ organo ſeu inſtrumēto Cuiꝰ eſt. aīal hꝫ dextrū ſiniſtꝝet niſi moueret̉ īniteret̉ dextro ſiniſtro oꝑteret alteraꝑs decideret. in nullo iuuaret̉ ad motū. ideo q̄cunqꝫmouētur duobꝰ mouent̉ inſtrumētis ad minꝰ. Et ſi qͥsobijciat de ſaltantibꝰ in pede vno. nihil valet obiectio. qꝛtalis motꝰ eſt tāto labore ip̄m non p̄t ferre aīal diu.Motꝰ aūt ꝓceſſiuꝰ inuētus eſt a natura ꝓpter ſalutē aīalis. Ex pꝫ mētiri mapaꝫ mūdi Solinū vnipēdeshoīes qͦſdā affirmāt ābulātes. em̄ eſt īpoſſibile ꝓpterrōnē inductā. Preterea de rōne motus aīalis aīati corporis eſt mouet̉a ſub̓a incorꝑea ſiue ſit corruptibileſiue incorruptibile fiat a dextro in ſiniſtꝝ regyrās in dextro. Dextrū em̄ nulli ineſt niſi cui ineſt ſiniſtrū. eo oppoſita nata ſtꝭ fieri circa ideꝫ. ideo nihil oīno p̄t moueritm̄ vno organo ꝓceſſiui motus. nihil ābulat vno pede nec volat vna ala. nec natat tm̄ vna pinna. nec recipitvno tm̄ anulo ſui corporis.Decimūterciū oubtū eſtUtꝝ aīalia in motu ꝓceſſiuo eqͣlit̓ vtātur ſuis inſtrumētis Sol̓o.. qꝛ aliqͣ aīalia ita mouent̉ ꝓceſſiue vnoinſtrumēto extruſo ad motū alterū ſuſtētat aīal. illd̓extendit̉ ad ꝓceſſum. oꝫ altuꝝ figi ad ſuſtētandū. nūq̄duobꝰ ſimul innitūtur ambulādo. ita ſil̓ extēdātur autſimul figātur. ſicut ſtꝭ oīa ābulantia bipedia. ita hn̄tniſi vnū modū ꝓcedēdi iam dictus eſt Ambulātia aūtqͣdrupedia aut multipedia pn̄t ſimul duobꝰ niti diuerſimode. oꝫ em̄ ncc̄ario duo extendāt ſimul. duo figant

S iij