Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber oe progreſſionibus aīaliū

et ſiſtētis motū volatōis natatōnis. Sed cauda in volantibꝰ diſponit̉ in latitudīe corꝑis. eſt a latere in latuset fit reflexio eiꝰ ad dorſum ad ventrē ꝓpter vt aīalia ſiſtāt dirigāt motū ſuū vt diximꝰ. Quecūqꝫ ātvolātiū ſtꝭ mult ipedia plꝰ qͣꝫ duaꝝ alaꝝ hn̄t caudā.hoc eſt. qꝛ lōgi corꝑis ſtꝭ vel rotūdi ſicut eruca volāset ſicut bombices loga hn̄t corꝑa vel ſicut ſcarabeushꝫ rotundū. talibꝰ cauda magnū eſſꝫ impedimentū. eo ſtꝭ pigra debilis volatꝰ. Cuiꝰ etiā alia eſt. qꝛ reſidue ale extēdunt̉ ſtꝭ eis tm̄ gub̓naculo. Cum em̄due alaꝝ ſuaꝝ extendunt̉ ad motū. due ale retrahunt̉ adcorpus. ſtꝭ vice gubernaculi in tali loco. Quedā aūt ſt neqꝫ ꝑfectū hn̄t greſſum neqꝫ ꝑfectū volatū. ſed primodāt ſaltū vt ſaltus ꝓlonget̉ vtunt̉ motu alaꝝ. ſicut locuſta. in illis natura dedit crura lōga fortia poſteriusvt ex his totū corpus impingat̉. Si em̄ hec an̄ eſſent incorꝑe inniteret̉ eis totū corpus. impingerēt te illis cruribꝰ eleuaret̉ corpus eqͣliter ad ſaltū. Et exhoc ꝑpendit̉ in oībus aīmalibꝰ multipedibꝰ natura ordinauit pedes poſteriores fortiores qͣꝫ anteriores. qꝛ hisincūbit pōdus corꝑis illa impingunt̉ ad motū. Prior̓a aūt crura p̄ponunt̉ ad modū chordaꝝ trahētiū. taliaqūt ſunt carētia ſanguīe. ſunt frigida. pigra pōderoſa. inueniunt̉ aūt aliqͣ natātia pͥmo ſaltēt poſt natādo ſaltū ꝑficiant. Cuius eſt. qꝛ natura oꝑatur fruſtra. ſaltus aūt in aqͣ fieri p̄t ꝓpter ſpiſſitudineꝫ aq̄. Inaere aūt ſecus eſt ꝓpter eiꝰ raritatē. In aqͣ autē gradiētiaſunt qͣdrupedia ſicut lupus marinus. et multipedia vtcancer carabo qd̓ apud nos ſonat locuſta maris. et eſtde genere cancri differēs in figura a cācro fluuiali. ſedin quātitate. qꝛ eſt carabo valde magnus Et huiꝰ eſtqꝛ aqͣ impedit ambulationē pigrā. tn̄ ꝓpterea ea quenatāt in aqͣ. qͥeſcunt in terra in fundo aqͣ in illa motumhn̄t. hec aliqn̄ natāt pinnis. ſed potius ꝑte poſteriori corꝑis ſui cauda vocat̉. licet in veritate cauda non ſitCauda em̄ eſt poſt ānū. ſed in illis aīalibꝰ ꝑs illa ē interanū ſuū corpus. quicqͥd an̄ eſt vētre videt̉ eſſe in talibus. Et talia oīa ſic natāt. retrorſum natāt ſicut cācerẜm om̄e genus ſuū. Et hoc fecit natura. qm̄ an̄ habētmultos pedes aīalia talia. magnos qͥbus tenēt ſe in furdo ꝯtra motū aq̄. apprehēdunt cibū. ibi eſt locpinnaꝝ ꝓpter qd̓ magis nccāria organa ſunt an̄. illa quefaciūt ad bn̄ eſſe ſunt retro. Et hec poterāt eſſe reflexibilia. ad dorſum vt ſic recuruata motū darēt ad an̄. qm̄talibꝰ dorſum deſcēdit vis motiua. ſed ventrē anterius ſubtus in corꝑe. ad iſtā ꝑtē oportuit iſta moueri vbi recipiūt virtutē motiuā. hoc aūt motus corporis ſui potuit eſſe niſi retrorſumDecimitoctauū dubiuēQuot modis repūt reptilia Sol̓o. tribꝰ modis. Frigidiora em̄ pinguiora ſicut lumbrici terre. lūbrici quinaſcunt̉ in ventribꝰ aīaliū reꝑunt ore anulis. et hec vocant̉ trahētia. Quedā aūt coſtaꝝ mobilitate reput ſicutſerpētes qͥdam. Quedā autē repūt ſemicirculis in latereſuo diſpoſitis ex vtraqꝫ ꝑte. Quecūqꝫ aūt trahētia ſtꝭ inter hec hn̄t pͥncipia ſui motus in medio quod eſt eis lococordis. Et cognoſcunt̉ hoc loca illa in eis. qꝛ eſt ibi anulus magnus et aliquantulū croceus magis qͣꝫ reliqͣ parscorꝑis ſui. eſt ſpiſſior multū qͣꝫ alie ꝑtes corꝑis. ex illaeijcit totā partē anteriorē ſui corꝑis in rugas. tūc in anu

mediū loco cordis eſt attrahit. ſil̓r in rugas ſequentēſui corꝑis medietatē. Hec em̄ aīalia ſtꝭ multū frigida etſicca potētialit̓. difficil̓ motꝰ. ſi natura dediſſꝫ eis pedes vl̓ alas eēnt inutilia. qm̄ oꝑteret elōgari diſtare eaa pͥnº vite. tūc obſtupeſcerēt ꝓpter frigꝰ ꝯͣherent̉ perſiccitatē. Qꝭ āt vehemēter ſicca ſint ſignū eſt qm̄ puluerizata vulnera exiccāt cācros et alia hmōi apoſtematavix exiccant̉. hec talē hn̄t motū ꝓpter ea diximꝰ. Sedea vi coſtaꝝ ſe repūt nūqͣꝫ ſil̓ vtroqꝫ latere nitunt̉ mouere. ſꝫ extrudūt vnū latꝰ figētia coſtas illiꝰ trahūt alterūet extrudūt etiā illd̓. ſic de latere in latꝰ mouent̉. Huiꝰaūt ſignū ē. qꝛ hn̄t valde curuū inceſſuꝫ. et curuant̉ invnā ꝑtē tm̄. ſed in vnā poſt in alterā. Sicut qn̄ponit ſe ad vētrē ſine adiutorio manuū pedū nitit̉ moueri. ille em̄ oīno moueri p̄t niſi extrudēdo pͥº latꝰ vnūet retrahēdo reliquū poſt illd̓. Coſtaꝝ āt mobilitas iuuat ad motū. qꝛ illas figit̉ qd̓cūqꝫ latꝰ ē extruſuꝫ Circa qd̓ nota coſte directe non ſtꝭ oſſa. qꝛ talia aīalia frigida pauca hn̄t oſſa niſi in capite ſolo. ſꝫ ſtꝭ q̄dā int̓ cartilagimē carnē exn̄tia in duricia. Sic āt coſtis qͥdeꝫ. ſedmobilitate pīnaꝝ ꝑuaꝝ in poſtrema ꝑte corꝑis exn̄tiumvidēt̉ natare q̄dā. curuā hn̄t natatōeꝫ. ſicut murena etanguilla. ſꝫ anguilla plꝰ qͣꝫ murena hꝫ curuū modū natādi. Quedā āt qͣſdā circuloꝝ portōes hn̄t in lateribꝰ ſtꝭqͣſi ſquamē. his mouēt̉. qͥdē mobilibꝰ exn̄tibꝰ. ſintinſenſibiles ꝑtes ille. vt ſtꝭ vngule aīaliū ſquame piſciū.ſꝫ mouent̉ extruſiōe lateꝝ vt diximꝰ latꝰ extruſuꝫ figūtportōibꝰ circuloꝝ ſtꝭ in lateribꝰ ſuis. ſtꝭ taliū multa ſerpentū gn̄a ſic mouēt̉. oīa āt talia crura alas hn̄t niſi valde raro. ꝓpter ſuā extremā frigiditatē. crura alasſibi a natura datas ſtupefaceret īmobilitaret. eēntin eis ocioſa talia organa Si āt ſint ſerpētes volātes ſicutdixit Solinus in egypto qͦs ip̄e Ibes vocat oꝑtet illos eſſe calidiores vt alas poſſint habere mobilesDecimunonū dubiuꝫ ē.Un̄ ꝓuenit motꝰ in aīalibꝰ aliqn̄ eſt ordinatus aliqn̄inordinatꝰ qͣſi demētis alicuiꝰ Sol̓o. hoc ꝓuenit exte motoris ex ꝑte organi. qꝛ qn̄ ſpūs diſcurrēs inter ſenſus exteriores ſenſum cōem ex vna ꝑte. organū phātaſie ex ꝑte altera corruptus eſt. aut corruptū eſt organūphātaſie. aut appetitiue ꝟtutis. aut etiā motiue. inordinatus efficit̉ motꝰ. Dictū eſt em̄ in libro de aīa. ꝟtus motiua ſiue ſit intellectꝰ ſiue phātaſia nihil accipit a corporeẜm hmōi. ſed potiꝰ vtit̉ corꝑe ad exequēdā formā illāquā apud ſe hꝫ Dictū ē etiā lꝫ bruta habeāt rōeꝫhn̄t tn̄ qͣndā cognitōem ꝯferente ſenſibilia intentionemſenſibiliū eſt loco rōnis. a qͥbuſdā ph̓is cogitatiua vocat̉ improprie. ſed melius d̓r eſtimatīa In hoīe abſqꝫ dubio ſtꝭ due motuū ordinatōes. due earudē ordīationūcorruptiōes Quotiēſcūqꝫ em̄ motꝰ in hoīe īcipit a for̄aẜm rectā rōem eſt in intellectu. eandē formā inducit ſenſibꝰ phātaſia. eandē ſic particulatā appetit volūtas. ſicimpetū facit in opus quod exeqͥtur virtus motiua tuncſunt motus ordinati ẜm rōem virtutis honeſti. et tūcteſtante Platōne ꝓpter ordinatōem pͥmi motoris in homine directe ſubdunt̉ ei alij motores inferiores. hoc eſtprincipiū boni moris honeſti. Si aūt forma mouēsincipiat ab intellectu recto ſꝫ ſit aliqͣ de his que diſcurrūtin ſpū ſenſibili inter organa ſenſus ꝓprij et eſtimatiue ſuper eandē ferat̉ appetitꝰ et impetꝰ ad opꝰ. opꝰ erit

S iiij.