Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauſa motus animaliū.

E motu aūt eo qui animalium quecūqꝫ quidem circa vnūquodqꝫ genus ipſorū exiſtūt que differentie que cauſe ſingulorū actuū ipſisſideratum eſt de omnibꝰ in alijs. Uniuerſaliter aūt de cōmuni cauſa eius quod eſt mouerimotu quocūqꝫ Hec quidem em̄ volatione mouentur. hec autem natatione. hec autē greſſuanimaliū. hec aūt ẜm alios modos tales cōſiderandum nūc Quod quidē igitur prīcipiū alioꝝmotuū ipſum ſeipſū mouet Huiꝰ aūt quodimmobile primū mouēs neceſſariū immobile eſſe determinatū eſt priꝰ. quādo quidē demotu ſempiterno. vtrū eſt aut non eſt. etſi eſtquis eſt Oportet aūt hoc ſolū vniuerſaliterratiōe accipere. ſed et in ſingularibꝰ et infenſibilibꝰ. ꝓpter quod quidē et vniuerſales querimꝰſermones et in auibus putamus oportere adaptare ipſosIncipit liber de motibꝰ aīaliuꝫ. Qui pͥma ſui diuiſionediuidit̉ in duos tractatus. In pͥmo p̄mittit quedam neceſſaria ad ꝓpoſitū on̄denduꝫ Scd̓o ꝓſequitur de cauſismotꝰ. ibi. Qm̄ aūt inaīata Primꝰ tractatus ſubdiuidit̉in duo capi In pͥmo on̄t ad hoc aliqͥd moueat̉ oꝫ eſſealiqd̓ quieſcens In remouet̉ quaſdā dubitationes. ibiDubitabit aūt Primū capi. ſubdiuidit̉ in partē ꝓemialē in ꝑtē executiuā In ꝑte ꝓemiali p̄mittit ītentōeꝫ Inte executiua ꝟo exequit̉ intentōem ꝓpoſitū. ibi Manifeſtū em̄. Quātū igit̉ ad pͥmū d̓t de motu appetitiuo ſeuvolūtario qui debetur ipſis aīalibus in vniuerſali ẜm motꝰ volūtariꝰ eſt abſolute ꝓut ꝯſequitur aīal̓ẜmſe. ſed in ꝑticulari ẜm conſequit̉ vnūqd̓qꝫ genus aīalisputa volatile aūt greſſibile aut reptile. de differētijs generū aīaliū motuū. de cauſis paſſionuꝫ eis ſe accidētiū ꝯſideratōem fecimus in alijs puta in libro de generatōe aīaliū In quo ꝯſiderat̉ de generatōe ip̄orū natura accidētibꝰ paſſionibꝰ per ꝯn̄s de motū ẜm ꝯpetitvnicuiqꝫ nature ip̄oꝝ Nunc aūt vl̓iter dicendū eſt de vniuerſalibꝰ cauſis motus aīaliū quocūqꝫ motu moueātur.Quedā em̄ aīalia mouent̉ motu volatōis. q̄dā motū reſpiratōis ẜm alios motus Nec dicēdū eſt nūc de cauſismotꝰ ambulatōis ẜm ambulatō. nec volatōnis ẜmvolatio. ſic de alijs. Sed dicēdū ē de cauſis iſtoꝝ ẜmſunt motus qͥdam appetitiui ſimpl̓r in alijs puta in. viijph̓ycoruꝫ. vbi q̄ſitū ē Utꝝ ſit aliqͥs motꝰ ſēpiternꝰ vl̓Etſi ē ſempiternꝰ qͥs ē motꝰ ille. dictū ē illud qd̓ mouꝫſeip̄ꝫ eſt pͥncipiū alioꝝ motuū Cuiꝰ eſt qꝛ pͥmū in vnoqͦqꝫ genere eſt aliorū motuū. motū aūt ex ſe. pͥmū ē. qꝛqd̓ eſt ſe. pͥus ē eo qd̓ eſt aliud. eſt alioꝝ Et dictūeſt an̄ motū ex ſe ē primū. qd̓ aūt eſt pͥmū mouens. oꝫ eſſemouēs oīno īmobile Ueꝝ tn̄ illud ſic dictū determina ē inſufficiēs eo in vl̓i dictū ē ſolū aūt oꝫ dicere invl̓i ſꝫ oꝫ applicare vl̓ia ad ſingularia ſenſibilia Ad ꝑfectāem̄ reꝝ cognitōem ſufficit cognitio in vl̓i qꝛ talis ē īꝑfecta in potētia. ſed oꝫ applicare ad ſenſibilia. adatare vl̓ia ad ꝑticularia. vn̄ ꝓpter hoc q̄rimus primo vl̓esſermones adaptamꝰ eos ad particularia

Manifeſtum em̄ et in his eſt impoſſibilemoueri nullo quieſcente. Primum quidem inipſis animalibus.Hic ꝯn̄r in iſta ꝑte exequutiua exequit̉ intentionē ſuāon̄dendo ad hoc aīal moueatur oꝫ aliqd̓ quieſcēsEt duo facit. primo ꝓponit qd̓ ītēdit. ſcd̓o manifeſtat. ibiOportet aūt Dicit ergo pͥmo ſic in ſingularibꝰ manifeſtū eſt impoſſibile eſt aliqͥd moueri motu locali ſi ſitaliqͥd aliud quieſcēs. iſtud primo manifeſtū eſt in aīalibus. Impoſſibile eſt em̄ animal moueri ſi non ſit aliquodquieſcens.Oportet em̄ ſi moueatur aliqua particulaeſcere aliquā. et propter hoc iuncture animalibus ſunt. Quemadmodū em̄ centro vtunturiūcturis. et fit tota pars in qua iunctura et vnaet due et recta recuruata permutās potentiaactu propter iūcturam. reflexo aūt moto hocqͥdē mouetur ſingulariū:. hoc autē manet eoꝝque in iūcturis. quemadmodū vtiqꝫ ſiquidemdiametri. que quidem a et mouet. que aūt bmoueatur et fiat a et g.Hic ꝯn̄r ꝓbat ꝓpoſitū Et duo facit Nam pͥmo on̄tſi aliqua ꝑs aīalis moueat̉ neceſſe eſt aliquā ꝑtē animalisqͥeſcere. Scd̓o on̄t ſi aīal moueat̉ oꝫ extra aliqd̓ qͥeſcēs fixum ſtans. ſcd̓m ibi Sed tn̄ oēs Quātū ad pͥmuꝫiterū duo facit Primo ꝓbat ſi aliqua ꝑs aīalis moueat̉neceſſe ē aliquā aliam quieſcere Scd̓o remouet qͦddaꝫ dubiū. ibi Sed qͥdeꝫ Quo ad pͥmū dicit. p. ſi aliqͣ ꝑs aīalis moueat̉ oꝫ aliquā aliā qͥeſcere. iūcture īſunt aīalibꝰEt huiꝰ ē qꝛ mouēs motū pn̄t ꝯtinua. oꝫ aūtſint approximata. ſi ergo vna ꝑs moueat aliam ſibi ꝯtinuam ſed aꝓpximatam ſibi colligatā ergo manifeſtū eſt neceſſarie ſint iūcture. ꝑtes em̄ ille vtunt̉ iūcturis ſicutcentro. tota illa pars in qua ē iūctura aliquo vna ē.aliquo plures Si ꝯſideret̉ ẜm ſe ē vna. ẜm aūt vnamouetur alia mouꝫ qͥeſcit. ſic ē duo. Et ꝑs que ē in iunctura qn̄qꝫ recta eſt. qn̄qꝫ curua. ꝑmutata potētia actuita per ꝑmutatione iuncturaꝝ de potentia in actum. inpotētia curua. actu recta ſit econuerſo. aūt fit reflexiovna ꝑs mouetur alia qͥeſcit Quō aūt ꝑtes contiguāturdeclarat ſimile Uerbi gratia. Sit circulꝰ. g. d. b. cuiusſit diamēter. b. a. ſit. a. cetrum Si moueat̉ medietas diametri vtputa. b. a. moueat̉ vſqꝫ ad pūctū. g. ſignificātūin circūferētia. b. a. medietas qͥeſceret circa cetꝝ. a. ſimiliter ſi vna ꝑs aīalis moueat̉ alia qͥeſcat. vna mouebit̉ etalia qͥeſcet circa iūcturā ſicut circa cētrumSed hic quidē videtur ẜm omnē modū indiuiſibile eſſe centrum. etenī moueri vt aiunt figunt in ipſis. em̄ moueri mathematicorūnihil. Que aūt in iuncturis potentia et actu fiunt. aliquando quidē vnum. aliquando aūt diuiditur. Sed equidē ſemper principium primum inquātū prīcipiū quieſcit mota particulaque de ſubtus. vt puta brachio quidem motocubitus. toto autem menbro humerus. et tibia quidem genu. toto autem ſceleo vertebrū.