Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De morte et vita. et de iuuētute et ſenectute

triplicē dicēs pͥmo ꝯueniūt ſic̄ in aīalibꝰ reſpirātibꝰpectꝰ eleuat̉ deprimitur expirāt inſpirāt ſic in piſcibus brancie emittūt aqͣꝫ eleuant̉. depͥmunt̉ autē attrahūt aquā. ꝯueniunt qꝛ reſpirantia in pauco aere eo cito moriūtur. qꝛ aer ille inſpiratꝰ cito caleſit eo ſanguis ſua caliditate calefacit ip̄ꝫ. em̄ ſanguis ſit calidprohibet refrigerationē moriunt̉. ſil̓iter piſces in eadēaqua pauca ſuffocāt̉ qͣꝫuis ita facile Tertō ꝯueniūtin hoc aliqn̄ reſpirantia pn̄t mouere pulmonem necpiſces brācias qd̓ accidit ꝓpter paſſionē aliqͣꝫ vel ꝓpter ſenectutē tunc accidit mors ꝓpter defectū infrigidatiōisIncidūt dubia PrimūQuare ignis ciueribꝰ cooꝑtus diu durat SolutioQuia cineres diſcōtinuitatē habēt. ideo aer circūſtansbene p̄t ſubintrare ita vt carbones ꝓpter defectū refrigeratiōis extinguūt̉. vnde ſi apponat̉ ſuꝑ carbones ſuffocatoriū ita nulla reſpiratō poſſit ꝑtingere ad ip̄os cali reflectit̉ in ſeip̄m fortificatur. fortificatū aūt reſoluithumidū ſubtile ꝯſumit ip̄m remanet groſſum qd̓ eſtincptū ad nutriendū ignem. ipſo aūt humido ſubtili reſoluto ꝯſumpto ꝯſumitur ignis ꝓut ē in materia alienaqꝛ tale humidū ē ignis fomētūSecundum dubium eſtQuare aīalia habētia ſanguinē cor pulmoneꝫ ſuſcipiātneceſſario ad ſui refrigeriū aereꝫ Solutō Quia aīaliahmōi multā habent caliditateꝫ ꝓpter quā multa indigētrefrigeratōne aquam qꝛ ſi fieret aquā hoc accideret ſic̄ in piſcibus qꝛ pͥmo aliqua ꝑs aīalis infrigidaret̉ deinde alia pars vſqꝫ ad cor ꝓgrediendo. Sꝫ hoc neqͥt fieri īfrigidatō non ſit ſufficiēs Aut fieret ita aqua ingrederet̉. Sed qꝛ aqͣ nimis ē frigida īmoingroſſaret̉ humidū ꝯſequens extīgueret̉ calidūfit ergo refrigeratio aquā ſed reſpiratōem inſpiratōnē aeris. qꝛ aīalia hmōi ꝓpter multitudineꝫ calidiindigēt veloci refrigeratōe. quapropter oꝫ eaꝫ fieri idqd̓ cito penetratiuū ē ad īterius. hmōi aūt ē aer. rōne em̄humidi ſubtilis penetratiuꝰ ē aer ꝑtotū īteriusTerctum oubtum eliQuare q̄dā aīalia foris aīalificāt. q̄dā ꝟo intꝰ SolutōHoc ē qꝛ quedā aīalia calidū habēt modicū ẜm quātitatē ſui corꝑis ita ſufficiat ad digerēdū nutrimētuꝫneceſſarium aīalibꝰ hmōi fetui ſi aīalificarent in ſeip̄isꝓpterea primo in ipſis ouificāt. deinde aīalificāt extra vtſtatim fetꝰ accipiat extra nutrimētumQuartum dubium eſt.Utꝝ delphini reſpirent Solutio ſic Quia dormiūt tenēt caput extra aquā ſtertūt. hoc autē eſſet niſireſpirarēt Tn̄ delphini vidētur aliqn̄ ſuꝑnatare qd̓ ideoē qꝛ reſpiratione indigēt Et ideo ꝯtingit mouēt̉ adfundū maris ꝓpter nutrimētū. indigētes reſpiratōne velociſſime rurſus mouēt̉ ad ſuꝑficieꝫ aque ꝓpterea qn̄qꝫīpetu ſui aſcēſus nauē ſubuertūt Et eoꝝ frequēs apparetia in ſuꝑficie aque ſignū ē tēpeſtatis Cuius eſt qꝛ tꝑetēpeſtatis ſurgūt exalatōnes de fundo maris ſunttēpeſtatis tūc excitat̉ calidū in delphinis. generāt̉ ſpiritus calefaciētes eos. vn̄ eſtuātes illis. frequētiꝰ ad a

ſuꝑficiem reſpiratōis refrigerio mouēturQQuintum dubium eſt.Utrū aīa ſit collocata in corde. Solutio Per eſſentiāeſt vndiqꝫ equalit̓ in corꝑe. ſꝫ per poteſtatē inequalit̓. naꝫẜm vnā partē poteſtatis eſt in vna ẜm aliam ꝑtē in aliaDicit̉ a ph̓o eſſe in corde quaſi ſubſtātia aīe ſit ibi fo. ita alibi. ſed hoc modo. qꝛ virtꝰ aīe ẜm quā oꝑatur eſt pͥmordialiter in corde ab eo ad alia mēbra delegat̉ ꝓtendit̉ mediāte ſpiritu a corde diffuſoScd̓s tractatus.St quidē igitur omībꝰ animalibuscōmune viuere. generatio et morsModi aūt differūt ſpecie. em̄indifferēs corruptio. ſed habet aliquid cōmune. Mors eſt hec quidē violentahec aūt ẜm naturā Uiolēta quidē qn̄ principiūextra fuerit Secūdum naturā aūtquando in ipſo et partis cōſiſtentia exprīcipio tali ſed aduēticia aliqua paſſio. plātis quidē igitur abauſis. In animalibus autē vocatur hec ſenectusEſt aūt mors et corruptio omnibꝰ. ſimiliterimꝑfectis. his aūt aſſimilatim quidē alio autēmodo. Imperfecta autem dico vtputa oua etſemina plantarumˡ quecunqꝫ ſine radice.Poſtqͣꝫ in precedēti tractatu determinatū ē de infrigidatōe tam in aīalibꝰ pulmonē habētibꝰ qͣꝫ in habētibꝰ brācias. In hoc tractatu ph̓us tractat de morte vita etde iuuentute ſenectute Et diuidit̉ in duo ca. In pͥº aſſignat cām iſtorū. in aſſignat ratōes definitiōes eoruꝫIbi Generatio Primū ſubdiuidit̉ in duas ꝑtes In pͥmaꝑte diſtinguit mortē In ſcd̓a cām mortis aſſignat ibibus quidē igitur Prima rurſus ſubdiuidit̉ in duas. Inpͥma diſtinguit mortē. in ſcd̓a oſtendit eodē modoinuenit̉ mors in oībꝰ Ibi Eſt aūt mors Quātū ad pͥmamꝑtē d̓t mors generatio ſunt coīa quidē oībus aīalibꝰCoīa dico cōmunitate generis. Modi aūt corruptionūdn̄t ſpecie Qd̓ probat duplicit̓ Prīo ſic. qꝛ mors ē indifferens ẜm ſpeciem licet ſit vna eadē ẜm genus vndemors diuiditur qꝛ q̄dam eſt violēta quedaꝫ naturalisUiolenta eſt cuius pͥncipiū eſt ab extra. naturalis verocuius principium eſt vt in toto vel in partis conſiſtentiapropter corruptōnē em̄ ꝑtis poteſt totū corrūpi propterprincipiū corruptōnis exiſtēs in illa parte licet non ſit aliquā paſſio ab extrinſeco. talis corruptio in plantis. dicitur abauſis In aīalibus vero vocatur ſenectus Secūdoprobat idē ſic qꝛ mors eſt eadē in ꝑfectis īperfectisanimalibꝰ. nam licet mors ſit eadē ẜm genus in perfectisanimalibꝰ tamen in īꝑfectis non eſt ẜm rationē vnam aliquo modo ea que eſt in perfectis Cuius ratio eſt quiamors ſumit rationē ab illo a quo generatio. generatio ātratōnē ſumit a ſubſtātia ergo etiam mors Si ergo aīaliaviuentia ꝑfecta imꝑfecta ſint eiuſdem rationis necmors ī ipſis erit eiuſdē rōnis Uerūtamē ī īꝑfectis īuenitẜm eādē rōnē ẜm quādā aſſimilatōeꝫ ꝓportōeꝫ īꝑfecto ad ꝑfecta Imꝑfecta āt genita corupta qͦꝝ gr̄a mors generatio dicunt̉ ꝑfecte īꝑfecte ſunt ſic̄ oua ſeminaqͣrūcūqꝫ plātaꝝ ī qͥbꝰ ſtꝭ radices ī actu ſꝫ ī potētia tm̄