Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De pronemialbus

p̄t iſti libri poſteriores om̄es quos manibꝰ habemus ſunt libri paruoꝝ naturaliuꝫ. īmo libri ſunt phyſicalespͥncipales. licꝫ minus pͥncipales reſpectiue. ſcꝫ ad libꝝ devegetabilibꝰ plantis. ad librum de animalibꝰ.Et ſi dicat̉. ſufficienter in libro de aīalibꝰ de motu ꝓgreſſuo determinat̉. Qd̓m verū eſt particulariter ẜmvnūqd̓qꝫ genus aīaliū ꝓpriū hꝫ motū actū oꝑatōnem.ſed hic fit mentio de his ẜm ꝯueniūt aīali in cōi nonẜm vnūqd̓qꝫ genus aīaliumSecundum duptum eliQue eſt paſſio huius ſcīe Sol̓o. mobilitas ꝓgreſſiuaſeu motus ꝓgreſſiuus. Pro quo aduertendū aīalismotus tripl̓r eſt ꝯſiderabilis. Primo in ſe abſoluteScd̓o qͣꝫtum ad drn̄tias motus. Tercio qͣꝫtumad organa. Primo de eo fit mentio hic in tercio deaīa. Sed differēter. in tercio de aīa agit̉ de ip̄o ꝓut pͥncipaliter dependet ab aīa. hic aūt vt pͥncipaliter dependet a corꝑe. vn̄ in tercio de aīa parū d̓r de motu ẜm abinſtrumentis corporeis dependet. de ipſis corporeis inſtrumētis quēadmodū fit in hoc libro. in quo oſtendit̉modo in omī motu aīalis oporteat aliqua ꝑtē quieſcereet alia hmōi. De motu vero ẜm drn̄tias ſuas ẜm ꝓpriāeaꝝ rōnē. ſic determinatur in libro de generatōe aīaliumQuātū vero ad ꝑtes organa determinat̉ de ipſo in libro de ꝓgreſſu animaliumTerctum dubtum ettAn aīal dicat̉ mouere ſe. qꝛ aīa mouet corpus Et videt̉. qꝛ actus oꝑatōes ſunt ſuppoſitoꝝ. aīa aūteſt ens in actu ſed actus. nec corpus eſt ens in actu. ſed eſtmateria informata aīam. Sol̓o. aīal mouet ſe tanqͣꝫ diuiſibile in ꝑtem mouentē ꝑtem motā eſſentiales integrales. Sed differēter. qꝛ aīal mouet ſe rōne ꝑtiū eēntialiū quaſi ille ſint mouens motū. vt ꝓbat argumētū.ſed ſolū ſunt id quo aīa mouet mouet̉. Partes aūt integrales in aīali hn̄t ſe ſimpl̓r ſicut mouēs motū quod.Eſt em̄ vna ꝑs id qd̓ mouet reſpectu alterius que eſt idqd̓ mouet̉. vn̄ eſt deuenire ad pͥmā ꝑtē aīalis integraleꝫeſt mouens īmobile ab alia ꝑte integrali. cuiuſmodi ē corvel aliqd̓ cordi ꝓportōabile. Sꝫ nihilominus illa ꝑs pͥmamouens diuidit̉ in ꝑtem mouente eſſentialeꝫ eſt aīa. etpartē eſſentialē motā. ſcꝫ ip̄m materiale cordis.Quartum dubium eit.An vna ꝑte aīalis mota ncc̄e ſit aliā qͥeſcere. Et videt̉. qꝛ videmꝰ ꝯtrariū. totū em̄ crus ꝯtingit ſil̓moueri moto pede Preterea. mota tibia in motu ꝓgreſſiuo mouet̉ coxa. mota manu mouet̉ etiam arūdo brachij Sol̓o. ſic. vel ſimpl̓r vel ab illo motu quo alia mouet̉. vel ſi moueat̉ illo motu. oꝫ tn̄ qͥeſcere a qͣlitate motusꝑtis in ea mouet̉ puta a velocitate motꝰ. Et pꝫ ſolutio ad ſcd̓m. Ad pͥmū dd̓m repugnat duas ꝑtesſil̓ in rōne vniꝰ ꝯtinui moueri. ſed qn̄ accipiūtur vt duevna hꝫ ſe vt mouens appellens. alia vt appulſa tūcpn̄t ſil̓ oīa moueri vt dcm̄ eſt.Quintum dubtum eli.An eadē rōne extra celū oꝑteat aliqd̓ fixū ſicut in aīali Sol̓o. eſt eadē cōis ſed ꝓpria Primū pꝫ. qꝛ oꝑtꝫ

ſit aliqͥd circa qd̓ mouet̉ reſpectu cuius ſe habeat aliternūc et pͥus. Illud aūt eſt qͥeſcens vel non mouet̉ eadē ſpēmotus. vel tanta velocitate. ſi illud qͥdē moueaturaūt erit ꝓceſſus in infinitū. aut erit deuenire ad aliqͥd qd̓oīno īmobile eſt. Scd̓m pꝫ. qꝛ aīal mouet̉ impellendo ettrahendo. impellendo qͥdeꝫ a ſe ad aliud. oꝫ aīal ſuꝑaliqd̓ figat̉. in ſe. extra reqͥrit aliquod a quo appulſuꝫpellat. in motu aūt tractus fit motus ab alio in ip̄m. qͣreoꝑtꝫ aliqͥd aliud eſſe fixū. ſic aūt mouet̉ celū niſi qͣꝫtuꝫad ſimilitudinem.Sextum duptum eſt.Utꝝ ſi motor celi moueret terrā circa cuiꝰ qͥetē motꝰ celi firmat̉. celū ip̄m corrūperet̉ Et videt̉ no. qꝛ celūeſt corruptibile ꝓpter defectū ꝯtrarij materie de contrario in ꝯtrariū mobilis. Sol̓o. ſic. qꝛ ſi motor celi moueret terrā extra mediū. ꝯtingeret celū maiori motu moueri qͣꝫ quo natū eſt moueri. celū em̄ natū eſt moueri qͥeſcēteterra. motus aūt mouet̉ celū hoc ignis aer aquaterra maior eſſet eo quo ſolū celū mouet̉ qͥeſcēte terra. etita motor celi faceret maiorē motū qͣꝫ ſit celū natū moueri. Hoc aūt accn̄te illo poſito diſſolueret̉ ꝓportio motꝰad mobile determinata. ita motus mobile vt hmōicorrūperent̉. ſicut em̄ motor eſt celi. ita. ſi motorceli mouendo ſit maioris ꝟtutis vt ſuppoſitū eſt qͣꝫ terrain qͥeſcendo diſſolueret̉ celū motus eius Ad rōnemdd̓m impoſſibile eſt celū corrūpi ſe. qꝛ eſt de numero eoꝝ nata ſunt corrūpi. vt ꝓbat obiectio. eſt tn̄ impoſſibile ex ſuppōne ex caſu poſitoSeptimum duorum eſtAn verū ſit dcm̄ Homeri ſi oēs dij dee laborent apprehēdere Iouē poterūt ip̄m mouere a celo ad terrāEt videt̉. qꝛ eſt ꝯtra veritatē fidei Preterea.verū vero ꝯſonat. dictū Homeri fidei repugnetfalſum eſt. tanto falſius qͣꝫto ꝟitati maiori magis repugnat. Motꝰ em̄ eſt dei filius ad terrā humane natureaſſumptōem. Preterea dixit Plato ſummꝰ deꝰ mouetur dij ceteri placant̉ ſacrificio capitis agnelli Solutio. ſic. vt d̓t ph̓s in lr̄a. qꝛ em̄ primus motor eſt īmobilis eo pͥmꝰ motor. ideo nulliꝰ deoꝝ vel dearuꝫ ꝟtutemoueri p̄t. qd̓ aūt ſolū ꝓuenit ex eo qꝛ pͥmus motorēcui repugnat a pͥori moueri. ſed etiā ex eo qꝛ infinite ſub̓eabyſſus eſt. vbiqꝫ exiſtēs eēntiā p̄ſentiā potētiā. Immobilis manes dat cūcta moueri. ꝓpterea a dijs ꝑfectis ſuꝑioribꝰ intelligētijs neqꝫ ab imꝑfectioribꝰ inferioribꝰ dicūtur dee d̓r īmobil̓ a celo ad terrā Ad rōesAd pͥmā d̓r ꝟitas ph̓i eſt ꝟitati fidei ꝯtraria ſꝫſona. qꝛ mutatōe dei ſed creature d̓r ad terrā deſcendiſſe. et hoc gentile Platōnis dictū ꝑfidū eſt de nūero eo parū fidelis aduertit. Uerū fidelis d̓t pͥmū deuꝫ veldeos mobiles non ꝓprie dicto motu. ſed metaphorico velintellectuali mouet̉ appetitꝰ ab appetibili quo placarimoueri diciturQm̄ aūt inaīata oīa mouent̉ ab altero. demo aūt moto ſꝑ moto ẜm quē motū mouet̉. etqūo mouet pͥmū mouēs determinatuꝫ eſt pͥusin his de pͥma ph̓ia Reliquū eſt conſiderareqūo aīa mouet corpꝰ qd̓ pͥncipiū motꝰ aīalis