Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Iuuenes et ſenes naturaliter ſunt male mēorie

modi ſunt phyſicalia qͦdammō mathematicalia. au metaphyſicalia. Un̄ oꝫ ex ꝑte qͦrumlibet intelligibiliū phātaſmata ſpeculari. ſed ex ꝑte qͦrundā tm̄. ſcꝫ ſenſibiliū quoꝝ noticiā determinatā habemꝰ. niſi intellectum ad interiores ſenſus. p̄cipue phātaſiā retorquentes. vel ꝯn̄ter ad ſenſum aliquē exteriorē. Et hūc moduꝫtalia cognoſcēdi vocat Alb̓. cognitōem diſcretā deſcriptiuā ſine phātaſmatibꝰ in nobis eſſe p̄t. In nobisdico qꝛ ſpūales ſub̓e ſeꝑata intelligūt ſpēs vniuerſi ordinis. etiā ſenſibilia. ad aliquē ſenſum intellectū ſuumcōuertētes. ſenſum habeant. Spēs em̄ qͣs intelligunt. determīatiſſime repn̄tant in vl̓i ꝑticulariſſima. qd̓ faciūt ſpēs abſtracte qͣs hūanus intellectus intelligit. Uerū ſpūales ſub̓e cōuertūt intelligibilia ad determinata intelligibilia ſingularia. ſed ſenſum vel phantaſma. ſed per hoc ſpecie vniuerſi ordinis (repreſentatiua tam vniuerſaliū qͣꝫ ſingulariū) per voluntatē ſic determinate vti p̄cipiunt et voluntQuintum dubium eſtUtrū iuuenes ſenes ſunt male memorie naturaliterimmēores Et videt̉. qꝛ iuuenes cūcta fere ſuſcipiūt ammiratōe recipiūt. ammiratio aūt mēoriā multipl̓r ꝓmouet. quāto em̄ actio mirabilior tāto mēoria recetior. Preterea. ſunt ꝯplexionis humide. hūidi autēeſt bn̄ reciꝑe. bn̄ aūt reciꝑe ꝯfert ad bonitatē mēorie Inſignū cuius tardi ingenio nimis ſicci ſunt male memoratiui. In oppoſitū eſt ph̓us in textu. Soº. iuuenes etſenes ẜm naturā ꝓpriā ſunt naturalit̓ ſe immemores.Qd̓ ſic ꝓbatur. qꝛ ad rōem memorie ꝓprie ꝑtinet accepta bene cōſeruare. Sed iuuenes ſenes ex cōditione etatis naturalit̓ ſunt mobilis ꝯplexiōis. acceptoꝝ male ꝯſeruatiui in iuuenibꝰ nimis abūdat hūidū radicale virtute calidi fluēs in augmentū In ſenibꝰ vero abūdat humidū phlegmaticū extra humectās non augēs ſed fluēsindetermīate ꝓpter defectōem caloris aīe ꝯſiſtentiā faciētis. Un̄ iuuenes ſenes ꝓpter duas cauſas bn̄ retinētes (qd̓ ad bonitatē mēorie reqͥrit̉) male ſtꝭ mēorie. Prima qͥdem ꝓpter humiditatē. Licꝫ em̄ hūida facile ima gi recipiūt. receptā tn̄ in abſentia imaginati reſeruantſicut ſi ſigillū tāgat aquā. formā eiꝰ imaginē aq̄ dat. ſedſeꝑatū ab aqͣ character ſeu imago ſigilli in aqͣ manet.Scd̓a eſt. motꝰ impedit vnformē imaginis apparitionē qꝛ motu diuaricat̉ imago ꝯfundit̉. vt ptꝫ ſi qs faciē ſuā aq̄ mote opponat vel ſpeculo moto. Et hinc etiaꝫebrij ſtꝭ bn̄ mēores. Et hi qͦꝝ ꝓpter infirmitatē nimisfluxibilis eſt ꝯplexio ſicut ſtꝭ apopletici qͥdā. lethargici. ꝑalytici Ad rōnes Ad primā dd̓m. hoc acciditiuuenibꝰ accn̄s. qꝛ nouiter mundū ingrediunt̉ app̄hendūt oīa nouitate vt inſolita āmiratōe. ꝓpterhoc ſtꝭ ſenibꝰ plus riſiui. qꝛ admiratio multuꝫ ꝯfert admēorie retētiua. accn̄s ex ea ꝑte ſtꝭ bn̄ mēoratiui. ſꝫſe ꝓpter cām tactā ſtꝭ male memoratiui. Ex pꝫ accides. iuuenes ſtꝭ decrepitis ſenibꝰ plus mēoratiui ceterisparibꝰ ꝓpter duas cās. Prima. qꝛ iuuenes hn̄t mēorie organū qͣſi nouū. nullis intētionibꝰ vel imaginibꝰ depictuꝫ.qͣnto āt organū mēorie minꝰ fuerit depictū tāto euidentius depingibile ē imaginibꝰ ſeu reꝝ intentionibꝰ. Scd̓aqꝛ admiratōe recipiūt ea exteriꝰ ꝑcipiūt. Dico ceteris paribꝰ. qꝛ infantes oīno ſtꝭ īmēores non pͥuatiue velꝯtrarie ſed potiꝰ ꝯtradictorie ſicut catulꝰ an nonū diem

neqꝫ cecus eſt neqꝫ vidēs Ad ſcd̓am rōem dd̓m. licet humiditatis exceſſus ꝯferat ad facilem receptōnem.officit tamen ad bonam recepti retentionem. quia principalius ad memoriā reqͥſituꝫ eſt retinere qͣꝫ reciꝑe. lꝫex mala receptibilitate viciet̉ mēoria. pͥncipaliꝰ tu ex mala retentiōe. Et ꝓpterea mēorie organū plus ſicco qͣꝫ hūido ꝑficit̉. et ꝓpter hoc humidiores qͣꝫ conuenit ſunt malcmemoratiui. Quapropter etiā mulieres viris humidioris cōplexionis. ſunt minus viris memoratiue.Sextum duo ium eit.Que ē drn̄a inter intētionē. phātaſma. imaginē Sointētio differt ab imagine ex vna ꝑte. phātaſma differtab vtroqꝫ. Primū pꝫ. Tum qꝛ intētio eſt imagine poſterior ex imagine elicita vel elicibilis. in hoc intētio e imagine abſtractior. Un̄ ſicut bonū eſt in vero inchoatiōeꝫita intētio eſt in imagine. ex ea naturalit̓ elicibilis. itaſenſibilis intētio eſt velut ſil̓itudo boni. ſicut imago ſil̓itudo veri. ſed intētiones. imaginibꝰ ꝯiūcte ſtꝭ. ſicut intētioboni intētioni veri verū bono. Bonū em ē in vero inchoatōem. ex eis elici pn̄t. ſcd̓o. qꝛ intētio ſenſibil̓ ēpractica mouet̉ directiue appetitꝰ. ſed imago ſenſibiliseſt in ſe ſpeculatīa. Un̄ ad nudā imaginatōem afficimur vel mouemur. intētio ſubſeruit intellectui practico plus qͣꝫ ſpeculatīo. Imago plus intellectui ſpeculatiuo. Imago ꝟo intētio vt d̓t ſcd̓a ꝑs ꝯcluſionis dn̄t aphataſmate. ẜm Alb̓. in ꝯmēto phātaſma ꝯꝑat̉ adintentōem imaginē maxīe ad imaginē ſicut forma ſeꝑatiōis ad formā ꝯpōis. Forme ſeꝑatiōis ẜm Alb̓. ſtꝭ ēſtꝭ a re fiūt abſolute in aīa. Cōpoſitōis aūt forme referunt̉ ad res qͥbꝰ applicant̉. Si em̄ forma in interiori ſenſuexn̄s. ꝯſideret̉ vt eſt a re in interiori ſenſu Ita vt reſolubiliter ex ea naſcat̉ intelligibil̓ ſpēs vel intētio. tūc d̓r phātaſma. Sed ſi cōſideret̉ eadē forma vt referat̉ ad id cuiꝰeſt repn̄tatiua tunc d̓r imago. Imago em̄ d̓r quaſi imitago. Ex quo ſeqͥtur imago phātaſma in eodem ſuntvnū idem re. ſolum differētia rōne. Et ſimiliter dicendum eſt de phantaſmate intentioneSeptimū dubium eli.Que eſt bonitatis mēorie. Sol̓o eſt qͣdruplex. Prima eſt frequēs cōſideratio ima ginis ſeu intētiōis vt imago eſt. vt ad in p̄terito ſenſatā relata. Ex frequentiaem̄ actus hmōi. habitꝰ fit in mēoratiua potētia ad facile in p̄terito ſenſatā mēorandū Scd̓a eſt fortis attēta meditatio circa idē obiectū. aliqn̄ ex vna forti attentōe fit ꝑfectior tenacior mēoria qͣꝫ ex multis debilibus inattētis ꝯſiderationibꝰ. Tercia eſt admiratiode obiecto mēorabili. Quarta eſt delectatio vel triſticiaillata ex obiecto mēorabili. Un̄ ſpeculabilia ita ꝑfecte mēoramur ſicut p̄cticabilia. factibilia. vel agibilia. quiain mēorādo ſpeculabilia vtimur imagine potiꝰ qͣꝫ intentiōe. mēorādo āt agibilia vel factibilia vtimur potiꝰ intētiōe qͣꝫ imagine Ad mēorandū āt ſtꝭ multo vtiliores intentiones imaginibꝰ vt in pͥma ꝑte d̓t btūs ThomasE reminiſci aūt reliquū eſt dicere. Pri qͥdē igit̉ q̄cūqꝫ ī argumētatiuisnibꝰ ſtꝭ vera opꝫ ponere vt exn̄tia.em̄ mēorie reſumptio remīſcētia neqꝫ acceptio Iſte eſt ſcd̓s tractatꝰ huius libri. In poſtqͣꝫ in p̄ce-