Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Lj. de ſomno et vigilia Tractatus tercius

illo pn̄t eſſe pͥncipiū app̄henſionis. Mouet̉ aūt ſpūsſeu vehiculū ſimulacroꝝ ſubtili ſanguīe aſcendēte a loco digeſtōis ad cerebꝝ. deſcendēte ꝟſus anterius capitiset ad organū ſenſus cōis In illo em̄ ſanguīe ſic moto mouet̉ ſpūs. ꝯn̄s ſimulatrū ſic afficiēdo ſenſuꝫ cōem faciūt ſomniū. aūt ip̄e ſpūs vehiculū ſimulacroꝝ ſit denatura hūidi aerei ferat̉ hūido ſubtili ſanguīe quaſi vaporabili d̓t. p. motꝰ ſimulacroꝝ in ip̄o ſpū ſanguine ſubtili eſt ſicut motus ſalis liq̄facti in aqͣ calida.em̄ in aqua calida liq̄fit ſal. ſubtile eleuat̉ ſurſuꝫ ex calidomouēte hūido liq̄ faciēte ſicut ramuſculꝰ albꝰ. et poſteaiteꝝ deſcēdit ex natura gͣuis qd̓ eſt in terreſtreitate ſalis.ſicut forme imagines deſcēdūt deſcendēte ſpū ſanguīeab imaginatōe ad ſenſuꝫ cōem. reuertunt̉ ad cellā imaginatōis tanqͣꝫ ad locū ꝓpriū in hn̄t manere. Quia ꝟohmōi motꝰ fit in ſanguīe ſubtili ſpū. ꝓpter vnus motus freq̄nter inſeqͥt̉ aliū et infringit ip̄m ſicut ē videre innubibꝰ. Quaꝝ q̄dā ſtꝭ ſil̓es hōibꝰ centauris. vt d̓t ph̓set cito ꝑmutant̉ vna nube inundante ſuꝑ aliā. Hec tn̄ inqͥbuſdā hōibus plus accidunt in qͥbuſdam vero minus.E diuinatōe ꝟo in ſomnis fit d̓r accidere a ſomnijs neqꝫ ꝯtēnere idoneuꝫdneqꝫ ſuaderi qd̓ oēs qͥdē vl̓ pluresexiſtimāt habere aliquā ſignificatiōem ſomniap̄ſtat fidē tanqͣꝫ ab exꝑientia dictū. Et de quibuſdā fiat diuinatio in ſomnis non incredibile.Hꝫ em̄ aliquā rōnem. de alijs ſomnijs ſil̓rvtiqꝫ qͥs arbitrabit̉. Nullā ꝟo rōnabilē cām videre ẜm quā vtiqꝫ fiat hoc decredere facit.deū qͥdē īmittentē aliqͣ irrōnabilitateoptimis et prudētiſſimis ſꝫ qͥbuſlibet īmittereincōueniēs. Ablata ꝟo a deo nulla aliarūcōueniēs eſſe videt̉. De his ſecus herculeas colūnas. in horiſtene p̄uidere aliqͣ ſupernoſtrā videt̉ prudētiā inuenire originē hoꝝ In hoc tercio vltimo tractatu tractat. p. de diuinatione fit ſomnia. Et diuidit̉ in tria capl̓a In pͥmo tractat q̄ſtōem ſi eſt. In ſcd̓o remouet qͦſdā errores. In tercio on̄dit ſomnia ab extrīſeca īmiſſa fieri diuinatōeꝫadiūgendo in qͥbꝰ ſomnia hmōi locū habeāt. ſtꝭ boniſomnioꝝ interp̄tes. Scd̓m ibi (Oīno aūt) Terciuꝫ ibi(His at ſomnijs) Primū. c. ſubdiuidit̉ in duas ꝑtes Inpͥma mouet q̄ſtōem ſi eſt. arguēdo ad ꝑtes eiꝰ. In ſcd̓amittit q̄dā. Scd̓a ibi (Ncc̄e eſt igit̉) Quātū ad pͥmā d̓t. eſt idoneū neqꝫ ꝯuenies ꝯtēnere diuinationeꝫpoſſe fieri ſomnia d̓r a ph̓is ſōnijs accidere. neqꝫ etiācōueniēs idoneū eſt ſuadere ip̄am poſſibilē. ita queſtio ē difficultas. vtꝝ poſſibile ſit fieri diuinatōeꝫ ſomnia. Cuiꝰ ꝑtē affirmatiuā ꝓbādo d̓t. p. fidē illiꝰ p̄ſtathoc ſcꝫ oēs aut plures putāt diuinatōem ſomnia fieri poſſe ex inani auditu. Sꝫ teſtimonio exꝑientie. Un̄d̓t Alb̓. Uix arbitror quēqͣꝫ hoīm inueniri de multis futuris p̄monitus ſit ſomnia. Qd̓ ꝯfirmat. p. qͥaquedā ſomnia fieri diuinatōeꝫ eſt incredibile. eo ro hꝫ. etiā qͥs arbitrari ſil̓r poterit de oībꝰ ſomnijs exeis fieri poſſet diuinatio. Negatiuā aūt ꝑtē ꝓbādo d̓t q eſt rōnabilis ẜm quā dici poſſet oīa ſomnia diui-

nationē fieri poſſe. diſcredendū eſt q̄libet ſomnia pofſe fieri diuinatōem. An̄s ꝓbat. ſi qͣlibet ſomnia fieret diuinatio. vel illa ſomnia eſſent a deo vl̓ aliūde. Sia deo ſicut Socrates d̓t poſuit ſcīam diuinādi hūa ſed diuinā. ꝓpter qd̓ Simonides poetice loquens d̓tdeū hāc diuinādi ſcīam nob̓ inuidere. ſimulacris nob̓velādo deceptiōibꝰ. tūc videt̉ irrōnabile qͣre īmittitſomnia vel diuinatōeꝫ optimis prudētibꝰ. ſed qͥbuſlibꝫindrn̄ter. maxīe fatuis melācholicꝭ d̓t Alb̓. ē etiāaliūde qͣꝫ a deo. qꝛ nulla alia ad videt̉ ꝯueniēs. cōgͦſcere vel app̄hēdere aliqͣ ſtꝭ circa herculeas colūnas. autcirca gades ſtꝭ in finibꝰ occidentis. de his ſtꝭ circaorizontē in vltima ꝑte oriētis. de his īuenire origineꝫpͥncipiū iſtoꝝ ſtꝭ ita remota a nob̓ de qͥbꝰ ſtꝭ ſomnia videt̉ ſupͣ prudentiā nr̄am. Supra nos em̄ eſt acciꝑe aliquā ſcīam eoꝝ ſcibiliū quoꝝ pͥncipia attingimusNcc̄e igit̉ ſomnia vel cās vel ſigna eoꝝfiūt aūt accn̄tia. vel oīa vel aliqͣ eoꝝ vel vnū ſo. Dico āt cām qͥdē vt lunā defectus ſolis laborē febris. Signū vero defectus ſtellā ſubintrare. Aſꝑitatē ꝟo lingue febriēdi. accn̄s ꝟo ali ambulāte deficere ſolē. neqꝫ em̄ ſignū deficiēdi hoc ē neqꝫ neqꝫ defectꝰ ambulādi accidentiū nullū neqꝫ ſꝑ fit neqꝫ vt multū Sūtſomnioꝝ hoc qͥdeꝫ cāe ſigna velut eoꝝ circacorpus accidūt. Dicūt qͥdā medicoꝝ gratioſiqm̄ opꝫ valde intēdere ſomnijs. Cōueniēs aūtſic eſtimare. artificibꝰ aūt ꝯſiderātibꝰ aliqͥd etphiloſophātibꝰ. Naꝫ in die motꝰ niſi magnivalde fuerint. fortes latēt ſecus maiores invigilādo ſunt motꝰ. In dormiēdo āt ꝯtrariuꝫ.etem̄ ꝑui magni vident̉. Manifeſtū autē exhis in ſomnijs accidūt freq̄nter Arbitramurem̄ fulgura cadere. tonitrua fieri ꝑuis ſonis īauribꝰ factis. et melle et dulcibꝰ ſaporibꝰ ꝑfrui.tenui phleumate defluēte. et ambulare igneꝫet calefieri vehemēter ꝑuo calore circa qͣſdātes facto. Exꝑgefactus āt manifeſta hoc ſehn̄tia. qͣre qꝛ ꝑua oīm pͥncipia. manifeſtū qm̄ etegritudinū aliaꝝ paſſionū in corꝑibꝰ d̓r fieri. manifeſtū ergo qm̄ neceſſariū hoc ī ſomniseſſe patētia magis qͣꝫ in vigilādo. Atuero q̄dāqͥdem ſomnis phātaſmata cās ꝓprioꝝ cuiuſqꝫ actuū eſt irrationabile. quemadmodūem̄ debētes agere in actibꝰ exiſtētes aut olimagentes ſepe recta his ſomnia intuemur et agimus. Cauſa autē qm̄ p̄paratus exiſtit motus adiurnis inchoationibꝰ. Sic rurſus neceſſariuꝫeſt eos in ſomno ſunt motus frequēter principiū eſſe diurnoꝝ actuum. eo p̄parata ſit rurſus hoꝝ intelligentia in phantaſmatibꝰ nocturnis. Sic ergo cōtingit ſomnioꝝ q̄dam ſig-