Liber de progreſſionibus aīalium.
triſticiā. ⁊ timor timorē. ⁊ vigor cordis ſiue audacia audaciā. ⁊ ita ē ī oībꝰ alijs Sicut eī locꝰ qͥ calefieri ꝯſueuit citicalefit. ⁊ in cātaphora ſiue ſyphonibꝰ ſeqͥt̉ aqͣ aquaꝫ pͥmoattractā ꝑ inſpiratōem ſiue ſucceſſionē. ita triſticia ſeqͥturtriſticie ꝯſuetudinē. ⁊ gaudiū ꝯſuetudinē gaudij. ⁊ iō ſolitarij frequēter melācholici ⁊ triſtes efficiūtur. ⁊ ꝯuerſantes cū iocūdis ⁊ letis mutant̉ in ſanguinis naturā.Decimūquintū duomu ēQuot ⁊ q̄ ſtꝭ q̄ naturaliter ſeruāt gaudiū Sol̓o. duoPrimū ē teperātia ſpūs ī ſua ꝯplexiōe Scd̓m aūt ē largamateria. eo ꝙ ſpūm tēperāt loco eiꝰ qd̓ diſſolutū ē de ſpūip̄m ſpūm reſtaurās. ⁊ ꝙ ꝯſeruet̉ ab his q̄ diſſoluūt ip̄mꝑ modū violētie. ſic̄ facit labor ⁊ motꝰ īmoderatus ⁊ balneū calidū ⁊ lōgū. ⁊ hmōi. diſſolutōeꝫ āt ſpūs p̄cipue duocānt. pͥmū eſt ſubtilitas ⁊ mobilitas. qͥbꝰ caliditas eiꝰ nimis p̄parat̉ ad dilatatōem. ⁊ ideo dilatādo ſe euaporatet deficit. Scd̓m aūt eſt ꝙ forte nutrimētū qd̓ reſtaurare debuit natum eſt mouere ad aliā ꝑteꝫ qͣꝫ ad eā ad quādilatat̉ ſpūs. ⁊ tūc nō reſtaurabit eū ⁊ diſſoluet̉.Decimulextū dubtu etī.Qui ſtꝭ effectꝰ triſticie frequētis Sol̓o. duo. pͥmꝰ eſtdebilitas ꝟtutꝭ natural̓. Scd̓s ē ſpiſſatio ſpūs qͣ acciditex frigore ꝯpͥmēte ip̄m ī corde Tūc em̄ īcipit ex eo extingͣui calor natural̓ ꝓpter multā ip̄iꝰ retractatiōem ⁊ ſpiſſationē. ſicut etiā aerſpiſſatꝰ mutat̉ ad naturā aq̄ vl̓ terreDecimuleptimū ouotuUtrū ex diuerſitate ſanguinis ſicut ex diuerſitate ſpūsin motu diuerſificat̉ motꝰ cordis Sol̓o. ſic. licꝫ drn̄terPrimū pꝫ. qꝛ ſanguis aqͦſus tenuis clarꝰ aptat cor debilitati ⁊ formidini ⁊ timiditati. Cuiꝰ cā eſt. qꝛ ſpūs qͥ fitex tali ſanguīe grauis eſt ad mouēdū exteriora menbraEſt aūt hic ſpūs ꝑue accēſiōis. eo ꝙ ſit frigidꝰ. ⁊ qd̓ aptat̉ ad gaudiū vel ad irā ē ī ꝑuo valde motu. ex ſua āt tenuitate tal̓ ſpūs facile diſſoluit̉. ⁊ ex ſua frigiditate ꝯtīgitei ꝙ ē valde paucꝰ. Sāguis ꝟo clarꝰ diſꝑatꝰ aūt diſtēperatꝰ in calore qͥ eſt gracilis ſpūme citrine eſt multū accēſus. ⁊ iō cor aptat iracūdie feruēti ꝓpter ſpūm ſil̓is ꝯplexionis. qͥ generat̉ ex eo. Hic em̄ ſpūs eſt cholericꝰ hn̄s caloris feruētis īmobiles ꝓprietates Sꝫ ſanguis groſſus turbidꝰ ⁊ diſtēperatus aptat cor triſticie ⁊ iracūdie ꝑtinaci.ſed triſticia fit ꝓpter turbidū ſpm̄ qͥ generat̉ ex tali ſanguine. Ira fit ꝓpter velocitatē accēſionis eiꝰ circa cor. ꝑtinacia aūt ire fit ex hoc ꝙ eſt ſpiſſus. ſpiſſum em̄ calefactū nōcito frigeſcit. Saguis aūt flauꝰ ⁊ tenuis aptat ire nō feruenti nec durati. qꝛ ſpūs generatꝰ ex tali ſanguine nō accendit̉ ⁊ cito extinguit̉. Cor aūt hn̄s ſanguinē groſſuꝫ nōturbidū cū fuerit multi caloris. qd̓ tn̄ rariſſime euenit. ꝓpter calorē qͥ ſubtiliat ⁊ nō ꝑmittit ſanguinē in ſua groſſicie ꝑmanere. cū tn̄ euenit aliqn̄ nō erit cor illud nō ꝯtriſtabile ⁊ audaciſſimū ⁊ fortiſſimū. ⁊ minorat̉ ira eiꝰ ꝙ letitia eiꝰ ꝯfringit iram. ſicut ecōuerſo. Triſtitia cor ire adaptat. ira em̄ eſt in repellēdo. triſticia aūt ẜm aliqͥd. Letitia aūt ẜm aliqͥd ſui ꝯꝑat̉ ad delectatōem. ⁊ delectatio ꝓpter appetitū quē hꝫ ꝯꝑat̉ attractōi ⁊ delectatōi cuidaꝫIra gͦ talis nō fit niſi ex magnis cauẜ. ⁊ tūc eſt rigidū inira ꝓpter ſpiſſitudinē ſui ſpūs. ⁊ ideo eſt ꝑui vel nullius timoris. Cor aūt qd̓ eſt hn̄s groſſuꝫ ſanguinē nō turbidūdiſtēperatū in frigiditate erit. nec erit multū cōtriſtabile.
nec multū letū. neqꝫ multū iracūdū. ⁊ ē timor eiꝰ nō multus. Cuiꝰ cā eſt. qꝛ cor tale ſtolidū eſt in oībꝰ. ſpūs em̄ generatꝰ ex illo ſil̓is ē illi in ꝯplexiōe. ⁊ hͦ facit ſtoliditatem.Hn̄s aūt ſanguinē groſſuꝫ ⁊ diſtemperatū in frigiditateerit ⁊ triſte. ſolitudinē amās ⁊ qͥetē. ⁊ ſegnis ire. niſi ſit exmagna cā. ⁊ ira eiꝰ erit minꝰ ꝑmanēs qͣꝫ ira hn̄tis calidūſanguinē. dūmō ſit ſil̓is iſti ī oībꝰ alijs. erit aūt ꝑmanētiorira eiꝰ qͣꝫ eiꝰ qͥ hꝫ ſpūm tenuē. erit aūt memor hic iniuriarū. licꝫ nō vlciſcat̉ ſepe. ⁊ hͦ ꝯtingit ꝓpter firmā imp̄ſſionēforme nocētis in extimatōe. ⁊ ꝓpter groſſitiē ſpūs retinētis eandē. Ira em̄ aliqn̄ eſt ꝑmanēs. ſꝫ tn̄ motꝰ ad imaginatōem vindicte nō multꝰ eſt ſꝫ fortis. Un̄ ira qn̄ ē talisdiſpōnis ꝙ nō cito recedat tūc forma eiꝰ nō qͥeſcit in imaginatōe. ſed delet̉ ſtatim. ⁊ tūc de cetero nō accidit ei imaginatio iniurie. Scd̓m pꝫ ſcꝫ ꝙ diſpō ſanguinis eſt cā remota. ſpūs aūt ꝓpinqͣ. qꝛ ſpūs ſplēdes purꝰ tꝑate ꝯplexionis inter tenuitatē ⁊ groſſitiē mediās ex ſanguine reſoluit̉. et eius vnde reſoluit̉ naturā ſapitDecimuoctauū dubiu ēQuot et q̄ ſtꝭ q̄ facta vindicta irā ꝯſequūtur Soº. duoq̄ īpediūt etiā iniuriaꝝ recordatōem. Primū ē retractiototiꝰ aīe a motu vindicte. Scd̓m ē ꝙ tūc nō imaginat̉ etreuoluit̉ iniuria recolēdo illatā ⁊ ꝯmēdādo eaꝫ memorie.Cū em̄ qͥeſcit vindicta illata tūc nō imaginat̉ iratꝰ de cetero. nec appetit vindictā. ſꝫ ꝟtutes appetitiue ⁊ motiueretrahūt vires apprehēſiuas ⁊ ecōuerſo. ⁊ exterior vis retrahit interiorē. ⁊ ecōuerſo. ſicut dcm̄ eſt alibi. Accidit ātaliqn̄ ꝙ cū motꝰ valde intendit̉ ad vindictaꝫ. ⁊ aīal oīnoobſtat ei. eo ꝙ tūc reputat ſe obtinuiſſe qd̓ voluit. tūc ſedat̉ impetꝰ ⁊ tūc delet̉ forma iuiurie ab imaginatōe ⁊ memoria iniuriaꝝ. Et ideo nemo vlciſcit̉ in pueros. qꝛ nō reputat̉ vltio ſumēda q̄ tā facilis eſt ac ſi iam ſumpta ſitQutā determinata iuntque ex ꝑte pͥmoꝝ pͥmoꝝ mouētiū dicēda videbant̉ tā inaīa qͣꝫ in corꝑe. Reſtat nūc de ip̄o motū aīalis diſſerēdūdeſcendēdo ad ſpēs eiꝰ iuxta libꝝ ph̓i de ꝓgreſſionibusaīaliū. qd̓ vt tāto faciliꝰ fiat iuxta ſcripta venerabilis dn̄iAlb̓ti magni ſoluēda ſtꝭ aliqͣ dubia. ex quoꝝ ſol̓one eluceſcet veritas tractāde materie. ¶ Primum dubiū.Quotuplex eſt motꝰ aīalis in genere. Sol̓o duplex:vnus eſt qͥ in oī aīali inuenit̉. ſiue ſit ꝑfectū ſiue imꝑfectūet hic motꝰ eſt ꝯſtrictōis in pn̄tia timoris ⁊ triſticie. ⁊ generaliter loquēdo in pn̄tia nocētiū. qͥ d̓r alio noīe motusſyſtoles. Aliꝰ eſt motꝰ dilatatōis in pn̄tia ꝯferētiū. perhūc em̄ motū aīal cognoſcit̉ eſſe aīal. eo ꝙ cū aīali ꝯuertibilis eſt. Alius aūt eſt motꝰ ꝓgreſſiuꝰ de loco ad locū qͥnō ꝯuenit om̄i aīali ſed ſolū ꝑfectoSecundum dubtum eliAn partibꝰ aīalis ex eqͦ ꝯueniat h̓ motꝰ dilatatōis ⁊ cōſtrictōis Sol̓o. no. ſed pͥmo ꝯuenit cordi. vl̓ alicui cordi ꝓportōabili. qͣꝫuis em̄ hoc aliqn̄ occultū ſit. ꝯuincit tn̄rō hͦ eſſe ncc̄ariū in oī aīali. qꝛ aliter nō trāſmutaret̉ ſpūsab vno mēbro ad oīa mēbra qd̓ eſt pͥncipiū alioꝝ. ſicut dictū eſt ſuꝑiꝰ. Eſt aūt iſte motꝰ a tribꝰ depēdens pͥncipijsputa a phātaſia et appetitu ꝯfuſis ⁊ debilibꝰ. eo ꝙ niſi talia q̄ ſic mouent̉ apprehenderēt nocētia ⁊ delectātia nō cōſtringerent̉ ab illis fugiēdo. neqꝫ dilatarent̉ illa ꝓſequendo. Mouēt̉ gͦ nēdū a potētia motiua ſed ab appetitu ⁊ a