Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber de progreſſionibus aīalium.

triſticiā. timor timorē. vigor cordis ſiue audacia audaciā. ita ē ī oībꝰ alijs Sicut locꝰ calefieri ꝯſueuit citicalefit. in cātaphora ſiue ſyphonibꝰ ſeqͥt̉ aqͣ aquaꝫ pͥmoattractā inſpiratōem ſiue ſucceſſionē. ita triſticia ſeqͥturtriſticie ꝯſuetudinē. gaudiū ꝯſuetudinē gaudij. ſolitarij frequēter melācholici triſtes efficiūtur. ꝯuerſantes iocūdis letis mutant̉ in ſanguinis naturā.Decimūquintū duomu ēQuot ſtꝭ naturaliter ſeruāt gaudiū Sol̓o. duoPrimū ē teperātia ſpūs ī ſua ꝯplexiōe Scd̓m aūt ē largamateria. eo ſpūm tēperāt loco eiꝰ qd̓ diſſolutū ē de ſpūip̄m ſpūm reſtaurās. ꝯſeruet̉ ab his diſſoluūt ip̄m modū violētie. ſic̄ facit labor motꝰ īmoderatus balneū calidū lōgū. hmōi. diſſolutōeꝫ āt ſpūs p̄cipue duocānt. pͥmū eſt ſubtilitas mobilitas. qͥbꝰ caliditas eiꝰ nimis p̄parat̉ ad dilatatōem. ideo dilatādo ſe euaporatet deficit. Scd̓m aūt eſt forte nutrimētū qd̓ reſtaurare debuit natum eſt mouere ad aliā ꝑteꝫ qͣꝫ ad ad quādilatat̉ ſpūs. tūc reſtaurabit diſſoluet̉.Decimulextū dubtu etī.Qui ſtꝭ effectꝰ triſticie frequētis Sol̓o. duo. pͥmꝰ eſtdebilitas ꝟtutꝭ natural̓. Scd̓s ē ſpiſſatio ſpūs acciditex frigore ꝯpͥmēte ip̄m ī corde Tūc em̄ īcipit ex eo extingͣui calor natural̓ ꝓpter multā ip̄iꝰ retractatiōem ſpiſſationē. ſicut etiā aerſpiſſatꝰ mutat̉ ad naturā aq̄ vl̓ terreDecimuleptimū ouotuUtrū ex diuerſitate ſanguinis ſicut ex diuerſitate ſpūsin motu diuerſificat̉ motꝰ cordis Sol̓o. ſic. licꝫ drn̄terPrimū pꝫ. qꝛ ſanguis aqͦſus tenuis clarꝰ aptat cor debilitati formidini timiditati. Cuiꝰ eſt. qꝛ ſpūs fitex tali ſanguīe grauis eſt ad mouēdū exteriora menbraEſt aūt hic ſpūs ꝑue accēſiōis. eo ſit frigidꝰ. qd̓ aptat̉ ad gaudiū vel ad irā ē ī ꝑuo valde motu. ex ſua āt tenuitate tal̓ ſpūs facile diſſoluit̉. ex ſua frigiditate ꝯtīgitei ē valde paucꝰ. Sāguis ꝟo clarꝰ diſꝑatꝰ aūt diſtēperatꝰ in calore eſt gracilis ſpūme citrine eſt multū accēſus. cor aptat iracūdie feruēti ꝓpter ſpūm ſil̓is ꝯplexionis. generat̉ ex eo. Hic em̄ ſpūs eſt cholericꝰ hn̄s caloris feruētis īmobiles ꝓprietates Sꝫ ſanguis groſſus turbidꝰ diſtēperatus aptat cor triſticie iracūdie ꝑtinaci.ſed triſticia fit ꝓpter turbidū ſpm̄ generat̉ ex tali ſanguine. Ira fit ꝓpter velocitatē accēſionis eiꝰ circa cor. ꝑtinacia aūt ire fit ex hoc eſt ſpiſſus. ſpiſſum em̄ calefactūcito frigeſcit. Saguis aūt flauꝰ tenuis aptat ire feruenti nec durati. qꝛ ſpūs generatꝰ ex tali ſanguine accendit̉ cito extinguit̉. Cor aūt hn̄s ſanguinē groſſuꝫturbidū fuerit multi caloris. qd̓ tn̄ rariſſime euenit.pter calorē ſubtiliat ꝑmittit ſanguinē in ſua groſſicie ꝑmanere. tn̄ euenit aliqn̄ erit cor illud ꝯtriſtabile audaciſſimū fortiſſimū. minorat̉ ira eiꝰ letitia eiꝰ ꝯfringit iram. ſicut ecōuerſo. Triſtitia cor ire adaptat. ira em̄ eſt in repellēdo. triſticia aūt ẜm aliqͥd. Letitia aūt ẜm aliqͥd ſui ꝯꝑat̉ ad delectatōem. delectatiopter appetitū quē hꝫ ꝯꝑat̉ attractōi delectatōi cuidaꝫIra talis fit niſi ex magnis cauẜ. tūc eſt rigidū inira ꝓpter ſpiſſitudinē ſui ſpūs. ideo eſt ꝑui vel nullius timoris. Cor aūt qd̓ eſt hn̄s groſſuꝫ ſanguinē turbidūdiſtēperatū in frigiditate erit. nec erit multū cōtriſtabile.

nec multū letū. neqꝫ multū iracūdū. ē timor eiꝰ multus. Cuiꝰ eſt. qꝛ cor tale ſtolidū eſt in oībꝰ. ſpūs em̄ generatꝰ ex illo ſil̓is ē illi in ꝯplexiōe. facit ſtoliditatem.Hn̄s aūt ſanguinē groſſuꝫ diſtemperatū in frigiditateerit triſte. ſolitudinē amās qͥetē. ſegnis ire. niſi ſit exmagna. ira eiꝰ erit minꝰ ꝑmanēs qͣꝫ ira hn̄tis calidūſanguinē. dūmō ſit ſil̓is iſti ī oībꝰ alijs. erit aūt ꝑmanētiorira eiꝰ qͣꝫ eiꝰ hꝫ ſpūm tenuē. erit aūt memor hic iniuria. licꝫ vlciſcat̉ ſepe. ꝯtingit ꝓpter firmā imp̄ſſionēforme nocētis in extimatōe. ꝓpter groſſitiē ſpūs retinētis eandē. Ira em̄ aliqn̄ eſt ꝑmanēs. ſꝫ tn̄ motꝰ ad imaginatōem vindicte multꝰ eſt ſꝫ fortis. Un̄ ira qn̄ ē talisdiſpōnis cito recedat tūc forma eiꝰ qͥeſcit in imaginatōe. ſed delet̉ ſtatim. tūc de cetero accidit ei imaginatio iniurie. Scd̓m pꝫ ſcꝫ diſpō ſanguinis eſt remota. ſpūs aūt ꝓpinqͣ. qꝛ ſpūs ſplēdes purꝰ tꝑate ꝯplexionis inter tenuitatē groſſitiē mediās ex ſanguine reſoluit̉. et eius vnde reſoluit̉ naturā ſapitDecimuoctauū dubiu ēQuot et ſtꝭ facta vindicta irā ꝯſequūtur Soº. duo īpediūt etiā iniuriaꝝ recordatōem. Primū ē retractiototiꝰ aīe a motu vindicte. Scd̓m ē tūc imaginat̉ etreuoluit̉ iniuria recolēdo illatā ꝯmēdādo eaꝫ memorie. em̄ qͥeſcit vindicta illata tūc imaginat̉ iratꝰ de cetero. nec appetit vindictā. ſꝫ ꝟtutes appetitiue motiueretrahūt vires apprehēſiuas ecōuerſo. exterior vis retrahit interiorē. ecōuerſo. ſicut dcm̄ eſt alibi. Accidit ātaliqn̄ motꝰ valde intendit̉ ad vindictaꝫ. aīal oīnoobſtat ei. eo tūc reputat ſe obtinuiſſe qd̓ voluit. tūc ſedat̉ impetꝰ tūc delet̉ forma iuiurie ab imaginatōe memoria iniuriaꝝ. Et ideo nemo vlciſcit̉ in pueros. qꝛ reputat̉ vltio ſumēda facilis eſt ac ſi iam ſumpta ſitQutā determinata iuntque ex ꝑte pͥmoꝝ pͥmoꝝ mouētiū dicēda videbant̉ inaīa qͣꝫ in corꝑe. Reſtat nūc de ip̄o motū aīalis diſſerēdūdeſcendēdo ad ſpēs eiꝰ iuxta libꝝ ph̓i de ꝓgreſſionibusaīaliū. qd̓ vt tāto faciliꝰ fiat iuxta ſcripta venerabilis dn̄iAlb̓ti magni ſoluēda ſtꝭ aliqͣ dubia. ex quoꝝ ſol̓one eluceſcet veritas tractāde materie. Primum dubiū.Quotuplex eſt motꝰ aīalis in genere. Sol̓o duplex:vnus eſt in aīali inuenit̉. ſiue ſit ꝑfectū ſiue imꝑfectūet hic motꝰ eſt ꝯſtrictōis in pn̄tia timoris triſticie. generaliter loquēdo in pn̄tia nocētiū. d̓r alio noīe motusſyſtoles. Aliꝰ eſt motꝰ dilatatōis in pn̄tia ꝯferētiū. perhūc em̄ motū aīal cognoſcit̉ eſſe aīal. eo aīali ꝯuertibilis eſt. Alius aūt eſt motꝰ ꝓgreſſiuꝰ de loco ad locū ꝯuenit om̄i aīali ſed ſolū ꝑfectoSecundum dubtum eliAn partibꝰ aīalis ex eqͦ ꝯueniat motꝰ dilatatōisſtrictōis Sol̓o. no. ſed pͥmo ꝯuenit cordi. vl̓ alicui cordi ꝓportōabili. qͣꝫuis em̄ hoc aliqn̄ occultū ſit. ꝯuincit tn̄ eſſe ncc̄ariū in aīali. qꝛ aliter trāſmutaret̉ ſpūsab vno mēbro ad oīa mēbra qd̓ eſt pͥncipiū alioꝝ. ſicut dictū eſt ſuꝑiꝰ. Eſt aūt iſte motꝰ a tribꝰ depēdens pͥncipijsputa a phātaſia et appetitu ꝯfuſis debilibꝰ. eo niſi talia ſic mouent̉ apprehenderēt nocētia delectātiaſtringerent̉ ab illis fugiēdo. neqꝫ dilatarent̉ illa ꝓſequendo. Mouēt̉ nēdū a potētia motiua ſed ab appetitu a