Liber de progreſitonibus aīalium.
Sextum dupium elIn qͦ imitat̉ motor aīaliū motorē celeſtē Sol̓o. licꝫ nullus motor moueat niſi ꝑ ſil̓itudinē aliquaꝫ celeſtis motoris. p̄cipue tn̄ motor aīaliū qͣꝫtū poſſibile eſt celeſtē motorē imitat̉. Et pͥmo qꝛ ſicut tota ꝟtꝰ mouēdi a ſupremo inoēs inferiores deſcendit motores. ſic ſcimꝰ etiā ꝙ ẜm veritatē aliquā ſupͣ exp̄ſſam ⁊ moderatā Platōnis ⁊ medicoꝝ ꝟtute motiuā ab occipite ꝓcedere ꝑ nūchā ī mēbrainferiora. in qͦ ſil̓itudo eſt cū illo qd̓ ſit in celo Scd̓o ſcimꝰꝙ pͥmū organū motꝰ eſt cor mouēs exufflādo ad ſeip̄m.et hic motꝰ eſt ſil̓is ei qͥ fit in celo qͥ eſt ẜm circulū decliuēqm̄ in illo lumē ⁊ radij ſubtrahūtur generatꝭ ⁊ corruptꝭqn̄ ſol eſt retro apud capricornū. expādunt̉ aūt cū ſol mouet̉ ad cancꝝ. Et ꝑ eundē modū ſpūs ſubtrahunt̉ qn̄ adcor redeūt poſteriꝰ. ⁊ īmobilitant̉ tūc organa. Cū aūt fitmotꝰ a retro vbi eſt cor ꝟſus an̄ vbi ſpūs ⁊ ſenſus ſtꝭ tūcexꝑādunt̉ ſpūs ⁊ calor ad an̄ in ſenſuū. organa ⁊ mobilitātur. vel ad motū habilitant̉ Et ita motꝰ ſenſibil̓ ad aīaꝫeſt ꝑ modū ꝓgreſſionis. ⁊ fuge eſt ab an̄ in retro. Motꝰaūt appetitꝰ ꝓcedēs a corde velut imitatōnis eſt a retroin an̄. Sil̓r 3º ſcimꝰ ꝙ in celo motꝰ eſt a dextris vbi eſtꝟtꝰ motoris maior. Et ſil̓r ꝑ oīa ⁊ fere idē accidit ī aīalium motu. niſi fit impedimētū motꝰ ꝑ accn̄s Dextra em̄ꝑs eſt in qͣ eſt habūdātia caloris ꝓpter duo. qꝛ licꝫ cor declinet ad ſiniſtrū. tn̄ ventriculꝰ eiꝰ maior aperit̉ ī dextrū etexufflat in ip̄m recta dyametro ſpūm ⁊ ſanguineꝫ. Sicutetiā videmus in mūdo ⁊ in oī loco calorē multiplicari adquē recta dyametro incidūt radij celeſtes. Alia cā ē p̄ſentia epatis. Cū gͦ ꝟtꝰ mouētis cordis ſit maior in dextroillud erit p̄ambulatōis. ⁊ ideo aīalia ꝑfecta p̄ponūt pedēdextrū ſiniſtro. ⁊ hō ī portādo pōdꝰ. dextꝝ hūeꝝ ſiniſtroet dexterā manū ſiniſtre in operādo. Et ẜᵐ hūc modumpͥncipia latitudinis ſtꝭ ꝓxima pͥncipia ad motū tā in celoqͣꝫ in aīalibꝰ. In gyro aūt eſt formalis motꝰ celi. ⁊ ẜm gyrū formas ꝯuerſiōis mutat. licꝫ ſubiecto maneat in eodēloco. Hic aūt motꝰ eſt organoꝝ. ſicut cruriū ⁊ pēdū. qm̄ſcimꝰ ꝙ hoꝝ q̄cūqꝫ mouentur fabricata eſſe in ꝯcauo ſueſphere. qd̓ mēbꝝ a medicis vocat̉ pyxis. ⁊ receptū intratin celo ꝑ ꝯuexū mēbri ſphere qd̓ mouet̉. ſicut pes mouet̉in cruris pixide. hn̄s ꝯuexū ꝟtebri ſui. ⁊ crus mouet̉ in pꝫxide coxe in genu īpingēs ꝯuexū ſui ꝟtebri. ⁊ coxa hꝫ vertebꝝ in pyxide femoris. Talis aūt figura mobiliū nō admittit niſi illū motū qͥ aut eſt circularis. aut circulū imitatur. maxime cū muſculus ille in qͦ eſt ſita ꝟtus motiua ſitꝯpoſitꝰ ex neruis motiuis qͥ extendūtur ex ip̄o ad menbꝝ qd̓ mouet̉. ⁊ ꝓcedit ab ip̄o in acumen muſculi mediāte chorda q̄ ex neruis ꝯcurrētibꝰ ꝯficit̉. ꝑ quā menbꝝ adſuū ſitū retrahit̉. Expellit em̄ ꝟtus muſculi mēbꝝ ꝑ neruos extrinſecos ad ip̄m. ⁊ retrahit ꝑ chordaꝫ q̄ ꝓcedēsa fine muſculi alligat̉ mēbro. Talis aut expulſus ⁊ retractus ad minꝰ faciūt ſemicirculū. ꝯſtat em̄ ꝙ ſi pes circini mobilis īmobili alicui in vna ꝑte ſui q̄ eſt altera ꝑs vocata alliget̉ ⁊ inferior ꝑs extēdat̉ ⁊ retrahat̉. circulum velaliquā portōem circuli deſcribet. Sic aūt eſt ꝑ oīa de cruribꝰ ⁊ alijs mobilibꝰ mēbris aīaliū ꝙ in vna ꝑte extrudūtur ⁊ in alia ꝑte īmobilibꝰ manēt alligata Manifeſtū ē gͦex dictꝭ ꝙ ip̄m organū motꝰ imitat̉ celeſtē motū qͥ eſt cucularis. Hec aūt prudētia in hac materia pͥmo inuēta eſtinqͥt Alb̓. a Pythagora. in quā poſtea ꝯſenſerūt Socrates ⁊ Pla. dicētes aīe motꝰ eē celi motꝰ. ⁊ hāc etiā opinionē dc̄ā ꝑipateticoꝝ corroborarūt tā Areſtotel̓. qͣꝫ alioꝫ
lSeptimum dubium eliUtrū motꝰ mēbroꝝ in aīali ſit ab aliqͦ primo īmobiliSol̓o. ſic. qd̓ ꝓbat Alb̓. inductōe ⁊ ſyll̓mo. Inductōneſic. nā pes motꝰ mouet̉ a pyxide tibie īmobili ⁊ mouet̉ inip̄a. ⁊ tibia mouet̉ in pyxide coxe īmobili. et coxa mouet̉in pyxide femoris īmobili. ⁊ ſic eſt de brachijs manibꝰ etalijs mēbris. Syll̓mo ꝟo ſic oſtēdit̉. qm̄ ſcimꝰ ꝑ ea q̄ in vijphyſi. ꝓbata ſtꝭ ꝙ om̄e qd̓ mouet̉. mouet̉ ab alio qͦdā. etdeducit̉ hoc in viij. phyſi. vſqꝫ ad īmobile pͥmū qd̓ eſt cātotiꝰ motus. ⁊ niſi hoc eſſꝫ ꝓcederet̉ in infinitumOctauum dubium elt.Cui aſſil̓ant̉ mouētia ⁊ mota in motu ꝓceſſiuo Sol̓onō aſſil̓ant̉ motui circulari ꝑfecto. ſed aſſil̓ant̉ motui cuidā ip̄ius circini. Primū pꝫ. qm̄ nō p̄t habere aīal oīno circulare corpꝰ ꝓpter hͦ ꝙ ſuꝰ motor nō eſt ſimplex. ſed multiplex. ⁊ ideo etiā ip̄m oꝫ eſſe ꝯmixtū ⁊ ꝯplexionatū ex corporibꝰ q̄ recta ſunt vocata. eo ꝙ ſunt rectarū ſuꝑficieꝝ etrecti motꝰ. Scd̓m ptꝫ. qꝛ inter oīa recta corꝑa nō eſt qd̓ꝑfectū circulū ſuo motu ſcribat. niſi circinus directe. cumgͦ motor aīaliū in recto corꝑe imitet̉ circulū. oꝫ ꝙ organaſui motꝰ habeāt aliqͦ mō figurā circini. Scimꝰ aūt cū circinꝰ mouet̉ ẜm formā ⁊ figurā circini q̄ dat̉ ei eſſe ⁊ ſpēmtūc pes motꝰ in ſup̄ma ꝑte alligatꝰ eſt cuidā centro īmobili circa qd̓ motꝰ ip̄e circinꝰ deſcribit circulū. ſꝫ ſi ſeq̄ret̉circinꝰ motū ſue materie. q̄ forte eſt lignū vel ferrū. nō deſcriberet circulū. ſꝫ linealiter moueret̉ motu recto ad modū grauis deorſum. Ita ꝑ oīa eſt inter organa proceſſiuimotꝰ. qm̄ ꝟtebꝝ mēbri mobilis mouetur ſicut pes circinimobilis. cuiꝰ centꝝ circa qd̓ mouet̉ eſt ſicut pyxis in qͣ eſtſuū ꝟtebꝝ. cū gͦ extrudit̉ ⁊ retrahit̉ circa cētꝝ. illud nō eſtdubiū qͥn imitet̉ circulū. nō ꝑ modū ꝑfcē imaginis. ſꝫ partialit̓ ⁊ īꝑfecte. ꝓpt̓ qd̓ motꝰ aīalis d̓r organice circularisNonum dubtum eliQuare labor ⁊ laſſitudo īcidūt in motu aīaliū ꝓceſſiuoSol̓o. qꝛ duo motores ꝯtrarij ſunt in mēbro. ⁊ vterqꝫ īpedit aliū. Motor em̄ forme mēbri vult ire ꝑ circulū. ⁊motor materie menbri vult moueri linealiter deorſum. ⁊ideo incidit pena ⁊ laſſitudo in eo ꝙ hꝫ ſenſum ſeu apprehenſionē iſtiꝰ ꝯtrarietatis. ⁊ hic motor eſt aīa que mouetmēbꝝ ẜᵐ ſuā formā contra motorē qui mouet ipſum ẜᵐſuam materiam.Decimum dubrum elt.Cum motus ꝓceſſiuꝰ habeat duplicē motorē. vnū qͥdeꝫq̄ mouet̉ ẜm formā. ⁊ alteꝝ qͦ mouet̉ ẜm materiā. qūo p̄teſſe tꝑaliter diuturnꝰ Sol̓o. hoc ꝓuenit ex nature ſollertia. ordinātis ꝓuidētial̓r motorē mēbri imitari celū. ⁊celi motores ꝑ qͦs eſt ꝯſeruatio eoꝝ q̄ ꝯſeruātur ẜm formā. ne aūt eſſꝫ minꝰ labor in altero miſcuit eū ex om̄i ſpēmotꝰ violēti. vt ſi vnꝰ generaret difficultatem. alter faceret leuamē. Qd̓ vt liqͥde videat̉ ſupponēdū eſt qͣttuor eēgenera motus violēti. vt d̓r. vij. phy. puta pulſio tractiovectio ⁊ vertigo. qͦꝝ tres magis ſunt ſimplices. qͣrtus exduobꝰ ꝯpoſitꝰ eſt. Ex pulſu em̄ ⁊ tractu ꝟtigo ꝯponit̉. eoꝙ pͥmꝰ arcꝰ expellit̉. ⁊ ſecūdꝰ retrahit̉ ad mouentē. Scimus aūt ꝙ dextꝝ inchoās ābulatōem expellit pͥmū menbꝝ ābulatōis. ⁊ poſt expulſionē retrahit ad virtutē muſculi mouētis. vt dictū ē in p̄habitꝭ. Ex his aūt ꝓpter meꝝ