Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber de progreſitonibus aīalium.

Sextum dupium elIn imitat̉ motor aīaliū motorē celeſtē Sol̓o. licꝫ nullus motor moueat niſi ſil̓itudinē aliquaꝫ celeſtis motoris. p̄cipue tn̄ motor aīaliū qͣꝫtū poſſibile eſt celeſtē moto imitat̉. Et pͥmo qꝛ ſicut tota ꝟtꝰ mouēdi a ſupremo inoēs inferiores deſcendit motores. ſic ſcimꝰ etiā ẜm veritatē aliquā ſupͣ exp̄ſſam moderatā Platōnis medicoꝝ ꝟtute motiuā ab occipite ꝓcedere nūchā ī mēbrainferiora. in ſil̓itudo eſt illo qd̓ ſit in celo Scd̓o ſcimꝰ pͥmū organū motꝰ eſt cor mouēs exufflādo ad ſeip̄m.et hic motꝰ eſt ſil̓is ei fit in celo eſt ẜm circulū decliuēqm̄ in illo lumē radij ſubtrahūtur generatꝭ corruptꝭqn̄ ſol eſt retro apud capricornū. expādunt̉ aūt ſol mouet̉ ad cancꝝ. Et eundē modū ſpūs ſubtrahunt̉ qn̄ adcor redeūt poſteriꝰ. īmobilitant̉ tūc organa. aūt fitmotꝰ a retro vbi eſt cor ꝟſus an̄ vbi ſpūs ſenſus ſtꝭ tūcexꝑādunt̉ ſpūs calor ad an̄ in ſenſuū. organa mobilitātur. vel ad motū habilitant̉ Et ita motꝰ ſenſibil̓ ad aīaꝫeſt modū ꝓgreſſionis. fuge eſt ab an̄ in retro. Motꝰaūt appetitꝰ ꝓcedēs a corde velut imitatōnis eſt a retroin an̄. Sil̓r ſcimꝰ in celo motꝰ eſt a dextris vbi eſtꝟtꝰ motoris maior. Et ſil̓r oīa fere idē accidit ī aīalium motu. niſi fit impedimētū motꝰ accn̄s Dextra em̄ꝑs eſt in eſt habūdātia caloris ꝓpter duo. qꝛ licꝫ cor declinet ad ſiniſtrū. tn̄ ventriculꝰ eiꝰ maior aperit̉ ī dextrū etexufflat in ip̄m recta dyametro ſpūm ſanguineꝫ. Sicutetiā videmus in mūdo in loco calorē multiplicari adquē recta dyametro incidūt radij celeſtes. Alia ē p̄ſentia epatis. ꝟtꝰ mouētis cordis ſit maior in dextroillud erit p̄ambulatōis. ideo aīalia ꝑfecta p̄ponūt pedēdextrū ſiniſtro. ī portādo pōdꝰ. dextꝝ hūeꝝ ſiniſtroet dexterā manū ſiniſtre in operādo. Et ẜᵐ hūc modumpͥncipia latitudinis ſtꝭ ꝓxima pͥncipia ad motū in celoqͣꝫ in aīalibꝰ. In gyro aūt eſt formalis motꝰ celi. ẜm gy formas ꝯuerſiōis mutat. licꝫ ſubiecto maneat in eodēloco. Hic aūt motꝰ eſt organoꝝ. ſicut cruriū pēdū. qm̄ſcimꝰ hoꝝ q̄cūqꝫ mouentur fabricata eſſe in ꝯcauo ſueſphere. qd̓ mēbꝝ a medicis vocat̉ pyxis. receptū intratin celo ꝯuexū mēbri ſphere qd̓ mouet̉. ſicut pes mouet̉in cruris pixide. hn̄s ꝯuexū ꝟtebri ſui. crus mouet̉ in pꝫxide coxe in genu īpingēs ꝯuexū ſui ꝟtebri. coxa hꝫ vertebꝝ in pyxide femoris. Talis aūt figura mobiliū admittit niſi illū motū aut eſt circularis. aut circulū imitatur. maxime muſculus ille in eſt ſita ꝟtus motiua ſitꝯpoſitꝰ ex neruis motiuis extendūtur ex ip̄o ad menbꝝ qd̓ mouet̉. ꝓcedit ab ip̄o in acumen muſculi mediāte chorda ex neruis ꝯcurrētibꝰ ꝯficit̉. quā menbꝝ adſuū ſitū retrahit̉. Expellit em̄ ꝟtus muſculi mēbꝝ neruos extrinſecos ad ip̄m. retrahit chordaꝫ ꝓcedēsa fine muſculi alligat̉ mēbro. Talis aut expulſus retractus ad minꝰ faciūt ſemicirculū. ꝯſtat em̄ ſi pes circini mobilis īmobili alicui in vna ꝑte ſui eſt altera ꝑs vocata alliget̉ inferior ꝑs extēdat̉ retrahat̉. circulum velaliquā portōem circuli deſcribet. Sic aūt eſt oīa de cruribꝰ alijs mobilibꝰ mēbris aīaliū in vna ꝑte extrudūtur in alia ꝑte īmobilibꝰ manēt alligata Manifeſtū ēex dictꝭ ip̄m organū motꝰ imitat̉ celeſtē motū eſt cucularis. Hec aūt prudētia in hac materia pͥmo inuēta eſtinqͥt Alb̓. a Pythagora. in quā poſtea ꝯſenſerūt Socrates Pla. dicētes aīe motꝰ celi motꝰ. hāc etiā opinionē dc̄ā ꝑipateticoꝝ corroborarūt Areſtotel̓. qͣꝫ alioꝫ

lSeptimum dubium eliUtrū motꝰ mēbroꝝ in aīali ſit ab aliqͦ primo īmobiliSol̓o. ſic. qd̓ ꝓbat Alb̓. inductōe ſyll̓mo. Inductōneſic. pes motꝰ mouet̉ a pyxide tibie īmobili mouet̉ inip̄a. tibia mouet̉ in pyxide coxe īmobili. et coxa mouet̉in pyxide femoris īmobili. ſic eſt de brachijs manibꝰ etalijs mēbris. Syll̓mo ꝟo ſic oſtēdit̉. qm̄ ſcimꝰ ea in vijphyſi. ꝓbata ſtꝭ om̄e qd̓ mouet̉. mouet̉ ab alio qͦdā. etdeducit̉ hoc in viij. phyſi. vſqꝫ ad īmobile pͥmū qd̓ eſttotiꝰ motus. niſi hoc eſſꝫ ꝓcederet̉ in infinitumOctauum dubium elt.Cui aſſil̓ant̉ mouētia mota in motu ꝓceſſiuo Sol̓o aſſil̓ant̉ motui circulari ꝑfecto. ſed aſſil̓ant̉ motui cui ip̄ius circini. Primū pꝫ. qm̄ p̄t habere aīal oīno circulare corpꝰ ꝓpter ſuꝰ motor eſt ſimplex. ſed multiplex. ideo etiā ip̄m oꝫ eſſe ꝯmixtū ꝯplexionatū ex corporibꝰ recta ſunt vocata. eo ſunt rectarū ſuꝑficieꝝ etrecti motꝰ. Scd̓m ptꝫ. qꝛ inter oīa recta corꝑa eſt qd̓ꝑfectū circulū ſuo motu ſcribat. niſi circinus directe. cum motor aīaliū in recto corꝑe imitet̉ circulū. oꝫ organaſui motꝰ habeāt aliqͦ figurā circini. Scimꝰ aūt circinꝰ mouet̉ ẜm formā figurā circini dat̉ ei eſſe ſpēmtūc pes motꝰ in ſup̄ma ꝑte alligatꝰ eſt cuidā centro īmobili circa qd̓ motꝰ ip̄e circinꝰ deſcribit circulū. ſꝫ ſi ſeq̄ret̉circinꝰ motū ſue materie. forte eſt lignū vel ferrū. deſcriberet circulū. ſꝫ linealiter moueret̉ motu recto ad mo grauis deorſum. Ita oīa eſt inter organa proceſſiuimotꝰ. qm̄ ꝟtebꝝ mēbri mobilis mouetur ſicut pes circinimobilis. cuiꝰ centꝝ circa qd̓ mouet̉ eſt ſicut pyxis in eſtſuū ꝟtebꝝ. extrudit̉ retrahit̉ circa cētꝝ. illud eſtdubiū qͥn imitet̉ circulū. modū ꝑfcē imaginis. ſꝫ partialit̓ īꝑfecte. ꝓpt̓ qd̓ motꝰ aīalis d̓r organice circularisNonum dubtum eliQuare labor laſſitudo īcidūt in motu aīaliū ꝓceſſiuoSol̓o. qꝛ duo motores ꝯtrarij ſunt in mēbro. vterqꝫ īpedit aliū. Motor em̄ forme mēbri vult ire circulū.motor materie menbri vult moueri linealiter deorſum.ideo incidit pena laſſitudo in eo hꝫ ſenſum ſeu apprehenſionē iſtiꝰ ꝯtrarietatis. hic motor eſt aīa que mouetmēbꝝ ẜᵐ ſuā formā contra motorē qui mouet ipſum ẜᵐſuam materiam.Decimum dubrum elt.Cum motus ꝓceſſiuꝰ habeat duplicē motorē. vnū qͥdeꝫ mouet̉ ẜm formā. alteꝝ mouet̉ ẜm materiā. qūo p̄teſſe tꝑaliter diuturnꝰ Sol̓o. hoc ꝓuenit ex nature ſollertia. ordinātis ꝓuidētial̓r motorē mēbri imitari celū.celi motores qͦs eſt ꝯſeruatio eoꝝ ꝯſeruātur ẜm for. ne aūt eſſꝫ minꝰ labor in altero miſcuit ex om̄i ſpēmotꝰ violēti. vt ſi vnꝰ generaret difficultatem. alter faceret leuamē. Qd̓ vt liqͥde videat̉ ſupponēdū eſt qͣttuorgenera motus violēti. vt d̓r. vij. phy. puta pulſio tractiovectio vertigo. qͦꝝ tres magis ſunt ſimplices. qͣrtus exduobꝰ ꝯpoſitꝰ eſt. Ex pulſu em̄ tractu ꝟtigo ꝯponit̉. eo pͥmꝰ arcꝰ expellit̉. ſecūdꝰ retrahit̉ ad mouentē. Scimus aūt dextꝝ inchoās ābulatōem expellit pͥmū menbꝝ ābulatōis. poſt expulſionē retrahit ad virtutē muſculi mouētis. vt dictū ē in p̄habitꝭ. Ex his aūt ꝓpter meꝝ