Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Liber de progreſſionibus aīalium.

phataſia p̄ter ſenſuꝫ. ſi em̄ ſolꝰ ſenſus ſufficeret. tūc oꝑteret motū ſine determinatōe ꝯueniētis vel nociui. Heem̄ intentōes accipiūt̉ ſenſum. licꝫ ſenſibili ſint. etab eo eliciāt̉ altiore potētiā qͣꝫ ē ſenſus exterior. Dr̄ aūtphātaſia ꝯfuſa ſil̓r appetitꝰ. eo mouēt̉ niſi ad ſenſibilis pn̄tiā. ſpūs eoꝝ pauci ſint obſcuri ſpiſſiꝓpterfrigiditatem repugnāt mobilitati exigit̉ a ſenſuū organis cellulas capitis iterū ſi moueāt̉. tn̄ ꝓpter obſcuritatē bn̄ rep̄ſentant̉ in eis forme ſenſibiliū ad qd̓ cooꝑat̉qꝛ aīalia īꝑfecta ſolo motu mouēt̉ raro hn̄t capita diſtincta. ideo habent organū phantaſie et appetitus ſenſui imꝑfecto ꝑmixtum coniūctum.Terctum dubium elAn motꝰ dilatatōis ꝯſtrictōis ſit ꝯpoſitꝰ ex duobꝰSol̓o. eſt vnꝰ ſimplex ꝓpt̓ ꝯtrarietatē ꝯtinuatōi repugnātē. ſꝫ ē ꝯpoſitꝰ ex duobꝰ. vno qͥdē eſt ex circūferētiaad centꝝ. altero eſt ex centro ꝟſus circūferētiā. pͥmꝰeſt ꝯſtrictōis. aliꝰ dilatatōis. pͥmꝰ eſt fuge. ſcd̓s ꝓſecutionis. ſtꝭ aūt iſti duo motꝰ. aīalē motū de dcm̄ ēponētes. motꝰ recti. qꝛ ſi eſſent motꝰ recti. eēt linealesin motū ad cētrū deſcriberet id qd̓ mouet̉ duos angulosrectos ſupͣ centꝝ. oīno ſil̓r eſſꝫ in motu eſt a cētro. ita id qd̓ mouet̉ deſcriberet duos angulos in circūferentiaUidemꝰ aūt ocul̓ nr̄is verū. qꝛ mouet̉ aīal motu ꝯſtrictōis retrahit̉ tota eiꝰ ſuꝑficies ꝟſus vnū pūctuꝫin medio figurat̉ ꝯcauū dimidie ſphere. dilatat̉ ite extrudit̉ in vna ꝑte plꝰ qͣꝫ in alia effigiat ꝯuexū dimidie ſphere. aūt huiꝰ motꝰ ꝯpoſiti certo eſt aliqͣforma elemētaris. ſꝫ eſt aliqͣ reſultatio veſtigiū motorisceleſtis. Si em̄ eſſꝫ motor forma elemētal̓ aliqͣ abſqꝫ dubio in ip̄o motu īuenirēt̉ aliq̄ ꝓprietates motꝰ recti. ſicutvidemꝰ qn̄ cadit aliqd̓ aīal tūc em̄ deſcriberet in loco ſuꝑquē cadit duos āgulos rectos Motor āt celeſtis ſicmouet. ſꝫ motꝰ eiꝰ eſt in gyro in circulo. motꝰ ē mutans id qd̓ mouet̉ ẜm formā ſꝑ. ſꝫ ẜᵐ ſub̓aꝫ āt motor inferior ncc̄ario ſꝑ deficiat ī aliqͦ a motore ſuꝑiori. tūcmotor aīalis ē celeſtis ſꝫ ē qͦddā remotū veſtigiumiſtiꝰ multꝭ ncc̄ario deficiet. p̄cipue in aīalibꝰ īꝑfectis.tn̄ conatꝰ eiꝰ ſit ad imitatōeꝫ ip̄iꝰ. motor celeſtis mobile ſuū mutet ẜm diuerſas formas ſpheraꝝ motor eſtveſtigiū ip̄iꝰ mutabit ẜm pͥmas ſpheras ſemiſphere ſiuehemiſpherij. qꝛ hec ē dimidia ſphera. pͥme aūt forme ſtꝭſub̓ales hemiſpherio ſtꝭ ꝯcauū ꝯuexū. eo ille ꝯueniūteidē. ex linea ābiente eſt diuerſaꝝ formaꝝ in diuerſispōnibꝰ ſuis inter intꝰ extra. extra em̄ ꝯuexa ē. intꝰcaua. Et ſil̓r ꝯueniūt ei iſte forme ex figura ſil̓r intus etextra hꝫ has duas formas. ẜm has mobile ſuū mouebit motor ē veſtigium aliquod motoris celeſtis Suntaūt iſti motꝰ etiā ẜm formas luminis ſpūs. qm̄ lumenhꝫ motū pyramidalē. ſil̓r ſpūs. eo ſtꝭ īſtrumēta huimotꝰ motor celeſtis mouet materiā ſibi ſubiectā. ille eſt veſtigiū ipſiꝰ. Cōſtat āt pyramis retractet̉ in punctū dilatet̉ in circūferētiā. in cuiꝰ tn̄ medio ē linea vocat̉ ſagitta pyramidalis. in cuiꝰ pūctū extremū eſt dilatatio vltima. ad eiꝰ pͥncipiū ē vltima ꝯſtrictio. oꝫ iſtemotꝰ ꝯpoſitꝰ ſit ab vno ad idē vnū. aūt eſſꝫ ab vnoad idē vnū niſi eſſꝫ ẜm illū modū īmobile. oꝫ motus ſit ab vno ad idē vnū īmobile pͥmū. qd̓ ꝓculdubioeſt centrū cordis vel mēbri qd̓ ē loco cordis. Ex infert̉corollariū. inter duos hos motꝰ dilatatōis ꝯſtrictionis ncc̄e eſt intercidere duas qͥetes ꝓper ꝯtrarietatē in

cōpoſſibilitatē eaꝝ. Errāt inqͥt Alb̓. rudes qͥdā ſtoldi dicētes in tali motū in alijs aīaliū motibꝰ quēdaꝫcirculū. hūc circulū ip̄iꝰ appetitꝰ. qm̄ appetitꝰ pͥº mouet̉ a re ip̄a. poſte̓a ꝓſequēdo delectabiliter venit in requā appetit. ſic ꝯcludit̉ circulꝰ in re exteriori Aut appetitꝰ motꝰ extra ſe ad appetibile. reuertit̉ ad ſeip̄m ꝯfruitur illo. tūc dicebāt ꝯcludi circulū in aīa appetēti. Sꝫ ſtolidū ē falſum. qꝛ ẜm. hos motꝰ fuge haberet circulū in re exteriori ꝯcluſuꝫ. Preterea ſic iſte motꝰ hꝫ figurā circuli vel portōis circuli niſi metaphorice. tal̓ ſermo ē phyſicꝰ. ſꝫ potiꝰ ē pctm̄ in ꝓblematibꝰ trāſferre.ad ꝓprietate poſitas loquutōes. vt d̓r in topicis Areſto.Auartum dubium eſt.Quotuplex eſt motꝰ aīaliū ꝑfectoꝝ Sol̓o. prima ſuidiuiſionē duplex eſt Quidā em̄ vocat̉ ꝓceſſiuꝰ aīal mouet̉ de loco ad locū. Scd̓s aūt ē mēbroꝝ. ſicut manꝰ capitis alioꝝ p̄ter corꝑe moueant̉ mouēt̉ ꝓprio motu ẜm diuerſa loca ſitꝰ. manētia tn̄ in corꝑe. Int̓ hos ātmotꝰ ꝑfectior eſt ꝓceſſiuꝰ cōior. qm̄ videmꝰ hūc motum qͥbuſdā aīalibꝰ ineſſe. vt limacibꝰ oſtreis qͥbuſdam tn̄ motū mēbroꝝ aūt nullū aūt parū habere vident̉.Quintum dubium eſt. Quot ſint differentie motuum quibus animalqͣꝫ minor mūdus ꝓportiōat̉ maiori mūdo Sol̓o. ſicutnarrat Apuleiꝰ in li. de Platōnis dogm̄. ſeptē ſtꝭ motusdrn̄tie. Eſt em̄ an̄ retro. dextrorſuꝫ ſiniſtrorſuꝫ. ſurſuꝫ deorſum in gyrū. Et he oēs drn̄tie ī celeſtibꝰ inueniunt̉. ſic̄ in de ce.. on̄di ſolet Inueniunt̉ aūt in lumineqd̓ eſt inſtrumētū qͣſi ſpūs emiſſus ab orbe ī materiā generabiliū ſibi ſubiectā Motꝰ em̄ in celo incipit a dextroet regyrat in ſiniſtrū. Qotꝰ aūt latitudinis vocat̉ ī aſtronomicis eſt ab an̄ in retro. Et motꝰ luminis ē a ſūmoin deorſum. motꝰ aūt forme celeſtis eſt in gyro. ſic̄ſepe dcm̄ eſt motor aīaliū vt ait Plato a fonte celeſtiū exortꝰ ſit mouebit niſi celeſtes imitādo motores. Et ſicoꝫ in motu ꝓceſſiuo iſtas drn̄as inueniri vt in oībꝰ aīalibus ꝑfectis ſe motꝰ local̓ incipit a dextro. niſi per accn̄sponat̉ impedimētū. vn̄ p̄ponit dextrū pedē in ambulando. retrahit ſiniſtrum. vn̄ iſta duo. ſcilꝫ dextrū ſiniſtrū ſtꝭ pͥncipia latitudinis Ambulatio aūt eſt motꝰ ẜmlatitudinē. mouēs in motu eſt vis ſenſibilis cuiꝰ motus eſt ab an̄ retrorſum. pͥmo in apprehēdēdo nociuū velꝯueniēs imitādo vel fugiēdo appetitū. ſed decretū fit aretro in ante. eſt motꝰ vel ꝟtus mouendi. deſideriūet ſpūs ab intus ad extra vt ſunt ſenſus ꝓcedit expāditur in organa anteriora. p̄cipue motus a ſurſuꝫ in deorſum. eſt motꝰ motiue ꝟtutis affixa eſt neruis muſculis qͥbꝰ fit motꝰ. em̄ a ſurſum capitis eſt exiens. ſꝫ invltimā organa pedū deorſum. In gyro aūt motꝰ eſt ip̄ius organi qd̓ fit ambulatōis motus Sic em̄ optimeſunt in macrocoſmo ẜm peripateticoꝝ qͣꝫ ſtoicoꝝ congruūt doctrinā vt motus pͥmi mouētis imperiū in aīaet exequētis ip̄m ſit a ſurſum in deorſum non ecōuerſoſicut nec motor celi aliqͥd mouet de ſuo corꝑe a deorſumin ſurſum. ſed ecōuerſo effluit ꝟtutes motiuas oībꝰ quemouent̉ in terra Motꝰ aūt pͥmi organi qd̓ eſt cor. ſui inſtrumēti qd̓ eſt ſpūs fit a retro in an̄. om̄e nūciū ꝟo eſt abante in retro. ip̄a pͥncipia motꝰ ꝓxima ſunt a dextroſiniſtrū regyrātia motū ip̄m crus pes inſtrumētafaciūt ip̄m motū. mota ſunt in gyruꝫ qͣꝫtū poſſibile ē ip̄is

S ij