Liber de progreſſionibus aīalium.
phataſia p̄ter ſenſuꝫ. ſi em̄ ſolꝰ ſenſus ſufficeret. tūc oꝑteret motū eē ſine determinatōe ꝯueniētis vel nociui. Heem̄ intentōes nō accipiūt̉ ꝑ ſenſum. licꝫ cū ſenſibili ſint. etab eo eliciāt̉ ꝑ altiore potētiā qͣꝫ ē ſenſus exterior. Dr̄ aūtphātaſia ꝯfuſa ⁊ ſil̓r appetitꝰ. eo ꝙ nō mouēt̉ niſi ad ſenſibilis pn̄tiā. ⁊ cū ſpūs eoꝝ pauci ſint obſcuri ⁊ ſpiſſiꝓpterfrigiditatem repugnāt mobilitati q̄ exigit̉ a ſenſuū organis ꝑ cellulas capitis ⁊ iterū ſi moueāt̉. nō tn̄ ꝓpter obſcuritatē bn̄ rep̄ſentant̉ in eis forme ſenſibiliū ad qd̓ cooꝑat̉qꝛ aīalia īꝑfecta q̄ hͦ ſolo motu mouēt̉ raro hn̄t capita diſtincta. ⁊ ideo habent organū phantaſie et appetitus ſenſui imꝑfecto ꝑmixtum ⁊ coniūctum.Terctum dubium elAn motꝰ dilatatōis ⁊ ꝯſtrictōis ſit ꝯpoſitꝰ ex duobꝰSol̓o. nō eſt vnꝰ ſimplex ꝓpt̓ ꝯtrarietatē ꝯtinuatōi repugnātē. ſꝫ ē ꝯpoſitꝰ ex duobꝰ. vno qͥdē qͥ eſt ex circūferētiaad centꝝ. ⁊ altero qͥ eſt ex centro ꝟſus circūferētiā. pͥmꝰeſt ꝯſtrictōis. aliꝰ dilatatōis. pͥmꝰ eſt fuge. ſcd̓s ꝓſecutionis. Nō ſtꝭ aūt iſti duo motꝰ. aīalē motū de qͦ dcm̄ ē cōponētes. motꝰ recti. qꝛ ſi eſſent motꝰ recti. eēt lineales ⁊in motū ad cētrū deſcriberet id qd̓ mouet̉ duos angulosrectos ſupͣ centꝝ. ⁊ oīno ſil̓r eſſꝫ in motu qͥ eſt a cētro. itaꝙ id qd̓ mouet̉ deſcriberet duos angulos in circūferentiaUidemꝰ aūt ocul̓ nr̄is hͦ nō eē verū. qꝛ cū mouet̉ aīal motu ꝯſtrictōis retrahit̉ tota eiꝰ ſuꝑficies ꝟſus vnū pūctuꝫin medio ⁊ figurat̉ ꝯcauū dimidie ſphere. ⁊ cū dilatat̉ iterū extrudit̉ in vna ꝑte plꝰ qͣꝫ in alia ⁊ effigiat ꝯuexū dimidie ſphere. Cā aūt huiꝰ motꝰ ꝯpoſiti ꝓ certo nō eſt aliqͣforma elemētaris. ſꝫ eſt aliqͣ reſultatio ⁊ veſtigiū motorisceleſtis. Si em̄ eſſꝫ motor forma elemētal̓ aliqͣ abſqꝫ dubio in ip̄o motu īuenirēt̉ aliq̄ ꝓprietates motꝰ recti. ſicutvidemꝰ qn̄ cadit aliqd̓ aīal tūc em̄ deſcriberet in loco ſuꝑquē cadit duos āgulos rectos Motor āt celeſtis nō ſicmouet. ſꝫ motꝰ eiꝰ eſt in gyro ⁊ in circulo. ⁊ h̓ motꝰ ē mutans id qd̓ mouet̉ ẜm formā ſꝑ. ſꝫ nō ẜᵐ ſub̓aꝫ Cū āt motor inferior ncc̄ario ſꝑ deficiat ī aliqͦ a motore ſuꝑiori. tūcmotor aīalis qͥ nō ē celeſtis ſꝫ ē qͦddā remotū veſtigiumiſtiꝰ multꝭ ncc̄ario deficiet. ⁊ p̄cipue in aīalibꝰ īꝑfectis. cūtn̄ conatꝰ eiꝰ ſit ad imitatōeꝫ ip̄iꝰ. iō cū motor celeſtis mobile ſuū mutet ẜm diuerſas formas ſpheraꝝ motor qͥ eſtveſtigiū ip̄iꝰ mutabit ẜm pͥmas ſpheras ſemiſphere ſiuehemiſpherij. qꝛ hec ē dimidia ſphera. pͥme aūt forme q̄ ſtꝭſub̓ales hemiſpherio ſtꝭ ꝯcauū ⁊ ꝯuexū. eo ꝙ ille ꝯueniūteidē. ⁊ ex linea ābiente q̄ eſt diuerſaꝝ formaꝝ in diuerſispōnibꝰ ſuis inter intꝰ ⁊ extra. extra em̄ ꝯuexa ē. ⁊ intꝰ cōcaua. Et ſil̓r ꝯueniūt ei iſte forme ex figura q̄ ſil̓r intus etextra hꝫ has duas formas. ẜm has gͦ mobile ſuū mouebit motor qͥ ē veſtigium aliquod motoris celeſtis Suntaūt iſti motꝰ etiā ẜm formas luminis ⁊ ſpūs. qm̄ lumenhꝫ motū pyramidalē. ⁊ ſil̓r ſpūs. eo ꝙ ſtꝭ īſtrumēta huimotꝰ qͦ motor celeſtis mouet materiā ſibi ſubiectā. ⁊ illeqͥ eſt veſtigiū ipſiꝰ. Cōſtat āt ꝙ pyramis retractet̉ in punctū ⁊ dilatet̉ in circūferētiā. in cuiꝰ tn̄ medio ē linea q̄ vocat̉ ſagitta pyramidalis. in cuiꝰ pūctū extremū eſt dilatatio vltima. ⁊ ad eiꝰ pͥncipiū ē vltima ꝯſtrictio. oꝫ gͦ ꝙ iſtemotꝰ ꝯpoſitꝰ ſit ab vno ⁊ ad idē vnū. nō aūt eſſꝫ ab vnoad idē vnū niſi hͦ eſſꝫ ẜm illū modū īmobile. oꝫ gͦ ꝙ h̓ motus ſit ab vno ⁊ ad idē vnū īmobile pͥmū. qd̓ ꝓculdubioeſt centrū cordis vel mēbri qd̓ ē loco cordis. Ex qͦ infert̉corollariū. ꝙ inter duos hos motꝰ dilatatōis ⁊ ꝯſtrictionis ncc̄e eſt intercidere duas qͥetes ꝓper ꝯtrarietatē ⁊ in
cōpoſſibilitatē eaꝝ. Errāt gͦ inqͥt Alb̓. rudes qͥdā ⁊ ſtoldi dicētes in tali motū ⁊ in alijs aīaliū motibꝰ eē quēdaꝫcirculū. ⁊ hūc circulū eē ip̄iꝰ appetitꝰ. qm̄ appetitꝰ pͥº mouet̉ a re ip̄a. ⁊ poſte̓a ꝓſequēdo delectabiliter venit in requā appetit. ⁊ ſic ꝯcludit̉ circulꝰ in re exteriori Aut appetitꝰ motꝰ extra ſe ad appetibile. reuertit̉ ad ſeip̄m ⁊ ꝯfruitur illo. ⁊ tūc dicebāt ꝯcludi circulū in aīa appetēti. Sꝫhͦ ſtolidū ē ⁊ falſum. qꝛ ẜm. hos motꝰ fuge nō haberet circulū in re exteriori ꝯcluſuꝫ. Preterea ſic iſte motꝰ nō hꝫ figurā circuli vel portōis circuli niſi metaphorice. ⁊ tal̓ ſermo nō ē phyſicꝰ. ſꝫ potiꝰ ē pctm̄ in ꝓblematibꝰ trāſferre.ad ꝓprietate poſitas loquutōes. vt d̓r in topicis Areſto.Auartum dubium eſt.Quotuplex eſt motꝰ aīaliū ꝑfectoꝝ Sol̓o. prima ſuidiuiſionē duplex eſt Quidā em̄ vocat̉ ꝓceſſiuꝰ qͦ aīal mouet̉ de loco ad locū. Scd̓s aūt ē mēbroꝝ. ſicut manꝰ capitis ⁊ alioꝝ q̄ p̄ter hͦ ꝙ cū corꝑe moueant̉ mouēt̉ ꝓprio motu ẜm diuerſa loca ⁊ ſitꝰ. manētia tn̄ in corꝑe. Int̓ hos ātmotꝰ ꝑfectior eſt ꝓceſſiuꝰ ⁊ cōior. qm̄ videmꝰ hūc motum qͥbuſdā aīalibꝰ ineſſe. vt limacibꝰ ⁊ oſtreis qͥbuſdamq̄ tn̄ motū mēbroꝝ aūt nullū aūt parū habere vident̉.Quintum dubium eſt.¶ Quot ſint differentie motuum quibus animal tāqͣꝫ minor mūdus ꝓportiōat̉ maiori mūdo Sol̓o. ſicutnarrat Apuleiꝰ in li. de Platōnis dogm̄. ſeptē ſtꝭ motusdrn̄tie. Eſt em̄ an̄ ⁊ retro. dextrorſuꝫ ⁊ ſiniſtrorſuꝫ. ſurſuꝫ⁊ deorſum ⁊ in gyrū. Et he oēs drn̄tie ī celeſtibꝰ inueniunt̉. ſic̄ in de ce. ⁊ mū. on̄di ſolet Inueniunt̉ aūt in lumineqd̓ eſt inſtrumētū ⁊ qͣſi ſpūs emiſſus ab orbe ī materiā generabiliū ſibi ſubiectā Motꝰ em̄ in celo incipit a dextroet regyrat in ſiniſtrū. Qotꝰ aūt latitudinis vocat̉ ī aſtronomicis cū eſt ab an̄ in retro. Et motꝰ luminis ē a ſūmoin deorſum. motꝰ aūt forme celeſtis eſt in gyro. Cū gͦ ſic̄ſepe dcm̄ eſt motor aīaliū vt ait Plato a fonte celeſtiū exortꝰ ſit nō mouebit niſi celeſtes imitādo motores. Et ſicoꝫ in motu ꝓceſſiuo iſtas drn̄as inueniri vt in oībꝰ aīalibus ꝑfectis ꝑ ſe motꝰ local̓ incipit a dextro. niſi per accn̄sponat̉ impedimētū. vn̄ hō p̄ponit dextrū pedē in ambulando. ⁊ retrahit ſiniſtrum. vn̄ iſta duo. ſcilꝫ dextrū ⁊ ſiniſtrū ſtꝭ pͥncipia latitudinis Ambulatio aūt eſt motꝰ ẜmlatitudinē. ⁊ mouēs in hͦ motu eſt vis ſenſibilis cuiꝰ motus eſt ab an̄ retrorſum. pͥmo in apprehēdēdo nociuū velꝯueniēs imitādo vel fugiēdo ꝑ appetitū. ſed decretū fit aretro in ante. ⁊ hͦ eſt motꝰ vel ꝟtus mouendi. ⁊ deſideriūet ſpūs qͥ ab intus ad extra vt ſunt ſenſus ꝓcedit ⁊ expāditur in organa anteriora. p̄cipue motus a ſurſuꝫ in deorſum. ⁊ h̓ eſt motꝰ motiue ꝟtutis q̄ affixa eſt neruis ⁊ muſculis qͥbꝰ fit motꝰ. h̓ em̄ a ſurſum capitis eſt exiens. ſꝫ invltimā organa pedū deorſum. In gyro aūt motꝰ eſt ip̄ius organi ꝑ qd̓ fit ambulatōis motus Sic em̄ optime q̄ſunt in macrocoſmo tā ẜm peripateticoꝝ qͣꝫ ſtoicoꝝ congruūt doctrinā vt motus pͥmi mouētis ꝑ imperiū in aīaet exequētis ip̄m ſit a ſurſum in deorſum ⁊ non ecōuerſoſicut nec motor celi aliqͥd mouet de ſuo corꝑe a deorſumin ſurſum. ſed ecōuerſo effluit ꝟtutes motiuas oībꝰ quemouent̉ in terra Motꝰ aūt pͥmi organi qd̓ eſt cor. ⁊ ſui inſtrumēti qd̓ eſt ſpūs fit a retro in an̄. om̄e nūciū ꝟo eſt abante in retro. ⁊ ip̄a pͥncipia motꝰ ꝓxima ſunt a dextro ꝑſiniſtrū regyrātia motū ⁊ ip̄m crus ⁊ pes ⁊ inſtrumēta q̄faciūt ip̄m motū. mota ſunt in gyruꝫ qͣꝫtū poſſibile ē ip̄is
S ij