Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

An diſpoſitōnes cordium ſint eedem.

et diuidi. in quolibet ſtꝭ multi ꝑticulares modi. ſi aptitudine cordi faciāt ex nat̉ali ꝯplexiōe. tūc ꝑdurāt hmōi habilitates. ſi aliqn̄ qͥs ſtudiū ponat. in ꝯtrariū tn̄ redeūt vincūt frequēter. ſicut dixit Horatiꝰ Naturā expellas forte tn̄ vſqꝫ recurret. Aliqn̄ aūt cauſant̉ exꝯſuetudine ſtudio. ille etiā durāt diu. Aliqn̄ etiā fiūtex nutrimēto ſumpto. ille diu durāt niſi aſſiduet̉ taſnutrimēti ſumptio. Dicimꝰ ſi in corde ſit multꝰ ſpūsclarus ſubtilis calidꝰ humidꝰ tꝑate hic ē aptiſſimꝰ gaudio delectatōi. triſtabit̉ hn̄s ſpūm hmōi. nec anguſtiabit̉ niſi ex magna. hec ē optima diſpō ẜm ſpūmqͣſi vitā florētē facit. tn̄ hec ꝓpter ꝯiūctā ſibi diſſolutōeꝫīpedit ſtudiū ſcīe ꝟtutꝭ. ſicut refert Arꝭ. in li. de ꝓblemaſſerēs oēs excelſi in ſapīa heroycas ꝟtutes hn̄tes fere fuerūt melācolici. Talis homo in cuiꝰ corde generat̉hmōi ſpūs in oīa mēbra corꝑis īmittit ſpūs. qꝛ multi ſtꝭet deficiūt. ideo ꝑſeuerat in eo gaudiuꝫ delectatio.et talis claras iocūdas hꝫ ꝯceptas formas. eo talesrepn̄tat clarꝰ ſpūs. Tal̓ etiā intime gaudet. qꝛ in medullas eiꝰ penetrat ſubtilis ſpūs. nec remouet̉ a delicijs ꝓpt̓ nihil intꝑatū ē excuties ſpūm extra ſtatū quē hꝫ. Siaūt qͥs ē pauci ſubtilis clari ſpūs hūidi facile gaudebit ex qͣlibet occaſiōe vehemēter ſꝫ cito deſerit. qꝛ ſpūsdeficit ex paucitate facile dimittit qd̓ ꝯcipit ex hūore.et qꝛ talis eſt paucoꝝ ſpirituū. facile iucundat̉. facilecadit a iocūditate. Si qͥs aūt ē pauci ſpūs tenuis.clari. ſicut ſtꝭ ſpūs ꝯualeſcentiū ex egritudinibꝰ macilentoꝝ ſiccoꝝ. hic non gaudet de facili. eo ſpūs vix ſufficitpͥncipio vite. ideo in corde retinet̉ diffūdit̉ in delicias corꝑis. Hi aūt quoꝝ ſpūs eſt multꝰ qͥdē groſſus. ſi ſit calidꝰ obſcurꝰ erit fortiſſime ire diu durātꝭde facili remiſcibilis. qꝛ ſpūs groſſus repugnat diffuſioniet ideo pondere ſuo ꝯprimit cor. obſcuritate ſua terribilia ſua ingerit. groſſicie ſua diu tenebit. vn̄ tales ſpūshn̄tes ſunt memores iniuriaꝝ cuꝫ tꝑe. Et vt inqͥt Arꝭ.hn̄t tales ꝓprie rubei vini ꝓprietates. qd̓ fumoſum vaporoſum eſt. hꝫ vaporē ſpiſſuꝫ calidū. caput ſpiritibꝰreplētē. ideo ſunt ſtudioſiſſimi ꝯſtātes in grauitateet magnanimitate heroice ꝟtutis. magis attēdūt his ſunt qͣꝫ his fuerūt longā morā formaꝝ in cellul̓ capitis ſuꝑ qͣs ſenſus ſed intellectꝰ ꝯuertitur. Si aūt ſitſpūs paucus clarꝰ ſed ſubtilis calidꝰ. talis erit breuis feruētis ire. ſed diu durātis. tuꝫ ꝓpter ſpūs paucitatē. tum ꝓpter ſubtilitatē. Feruet aūt ira ex calido. et de facili gaudēt ambo iſti. Si aūt ſit ſpūs paucꝰ groſus obſcurus frigidꝰ. hoc erit de ꝯditōne melācolieſenij. tantū excedere p̄t nunqͣꝫ gaudebit. ſꝫ ſemꝑ triſtabit̉. et ſi excedit multū tūc tn̄ facile gaudebit. ſꝫfacile triſtabitur. erit pauidus ex qͣlibet fugiēs etiāvt ita dicā formas. ideo ſenes triſtes ſunt melācholici de melancholia naturali Qn̄qꝫ aūt eſt varietas ſpirituum ex ꝯplexione hoīs. ſed ciboꝝ potuū. inde eſtmedicoꝝ ſapiētes dicūt boni cibi generant bonos humores. boni humores bonos ſpūs. boni ſpūs bonosmores delectabilē vitā. Hinc eſt etiā vinuꝫ d̓r facerehoīem bone ſpei. qꝛ calidū eſt naturaliter. hꝫ humoreꝫactualē ſubtileꝫ ex generant̉ multi boni ſpūs. ſꝫ tn̄ tal̓ gaudet niſi ī ſenſibilibꝰ. qꝛ vinū ſuo vapore obturbatcellā logiſticā. ita vt diſcurrat ſpūs inter organa ſenſuū etper mediā capitis vacuitatē. rep̄ſentāt niſi ſenſibiliaEt hec eſt ebrijs videt̉ moueant̉ ea in quibꝰ ſuntꝓpter ſpirituū diſcurſum ex calore vini

Decimūterciū dubiū eſtQuare intellectualia diuina rōnalia honeſta minꝰ ſentiūtur delectabilia. ꝯtraria hoꝝ minꝰ triſtātia qͣꝫ ſenſibilia humana vtilia. aliqn̄ inhoneſta. tn̄ illa multoet incomparabiliter ẜm ſe magis delectabilia ſint iſtisSol̓o. hoc eſt ex eo qꝛ ſenſibilia humana ꝑticulariaet vtilia ſunt corꝑaliter in ſpū a corde ꝓcedit rep̄ſentata. ideo afficiūt fortiter ꝯpatit̉ ẜᵐ delectatōeꝫ vel triſticiā eis corpꝰ qd̓ corꝑal̓r corꝑali ſpū mouēt. Sꝫ intellectualibꝰ. rōnalibꝰ honeſtis ꝯpatitur corpus. eoſint in ſpū corporeo. ideo parū mouēt maxime eos circa abſtracta ſimplicia incorꝑalia neſciūt attēdere Ethec eſt etiā qͣre vt frequēter vincūt delectatōes corporales euertūt delectatōes ꝟtutis honeſtas diuinasDecimū quartū oubtū ēAn diſpōnes cordiū in fuga vel imitatōne ſint eedē. vtdebilitas coanguſtatōi ſeu ꝯſtrictōni cordis. vigor cordis dilatatōi apliatōi Sol̓o. licꝫ pͥmo ſil̓itudinē habeant cordis debilitas coanguſtatio eiuſdeꝫ. ſil̓r vigorcordis dilatatio eiuſdē. tn̄ identitatē qͥnīmo qͥntuplici drn̄a ſecernūtur. Prima qꝛ vnū eoꝝ ſꝑ ꝯcomitat̉ adalteꝝ. em̄ oīs in corde eſt debilis. eſt triſtis vel anguſtiatꝰ. nec oīs triſtis eſt timidꝰ vel corde debilis. ſicut necoīs hꝫ cor vigoroſuꝫ ē letꝰ. nec oīs ē letꝰ hꝫ cor forte etvigoroſum. Scd̓a drn̄a eſt ī definitōibꝰ eoꝝ. Timiditasem̄ eſt cordis debilitas definit̉ res formidatas. etiamqn̄ ſunt ſufficiēs timoris ſeu formidatōis. tn̄ tolerari pn̄t. Formidoloſus vel timidꝰ eſt ea timēdaet timēda ſunt cordis infirmitate tolerare p̄t. Anguſtia vero cordis definit̉ ꝯtriſtās Anguſtioſus em̄ eſtquē angit in corde id qd̓ modicā hꝫ cām triſticie. ex eotelerare p̄t ꝓpter apparētem iniuriā illatā. Tercia aūtdrn̄a eſt ſumpta ex ꝯcomitātibꝰ. Fuga em̄ ſꝑ ſeqͥtur cordis debilitatē eſt timiditas. ideo cor in timore mouet̉ niſi ẜm ſyſtolē. anguſtiā autē ſeqͥtur vindicta. p̄ttolerare iniuriā. ideo qͥdē cor mouet̉ ẜm ſyſtolē. poſteaẜm dyaſtolē qn̄ vindicat. Quarta aūt drn̄a eſt effectꝰ eo in corꝑe. debilitatē em̄ cordis eſt timiditas ſeqͥtur remiſſio caloris natural̓ dn̄iuꝫ frigiditatis Anguſtiā aūtcordis ſiue triſticiam ſeqͥtur accēſio caloris feruor ſpūsQuinta ꝟo drn̄a ſumit̉ in p̄parātibꝰ cor ad vtrūqꝫ iſtoꝝNimia em̄ tenuitas paucitas ſpūs parat cor timiditati ſꝫ ſpiſſitudo ſpūs accēſio parat cor triſticie anguſtieet ideo aīalia hn̄tia magnū cor ſpūm paucū ſanguineꝫfrigidū ſtꝭ timida multū ſicut lepꝰ. Habētia aūt cor magnū ſpūm multū ſpiſſuꝫ ſanguineꝫ calidū ſtꝭ valdeferocia audacia. de hoībꝰ eſt ſil̓r. Cuiꝰ eſt. qꝛ cumſpūs ſit tenuis paucꝰ recurrēs ad cor magnū. retinet̉ ineo calefit. ꝓpter hoc ſanguis ē frigidꝰ remanēt illa aīalia ꝯſtricta. aūt cor magnū eſt ſpūs multuscalidꝰ qn̄ ſanguis ſpūs ad cor recurrūt. ibidē calefiūtſubtiliant̉. tūc impetu egreſſus implēt totū corpꝰ mouent ad audendū. Et hec eſt qͥdā in pͥncipijs belloꝝterribiliū tremētes pallidi ſtꝭ. poſtea vero calefacto ſanguine ſpū in corde fiūt audaces vltra modū irati. oīsem̄ ira triſticia q̄dā eſt pͥmo qͥdeꝫ hꝫ motū ſyſtolescordis. poſtea aūt in vindicta mouet cor ẜm dyaſtolē Inhis aūt ꝯſiderāda eſt multū ꝯſuetudo. ꝯſuetudo em̄ ſibifacit ſuccedere in corde ſil̓es paſſiones. ita triſticia ſeqt̉

S i.