an formeſegate in mouēdo ſint alijs potētiores

Ex his ergo concludendo dicit Albertus ꝙ pro certoſcietur ex dictis ꝙ nulla ſubſtantia forma exiſtens et actus mouet motū localem. niſi inquantū cōmunicat in aliquo cum formis pͥmis celeſtibus ſeparatis. hoc eſt inqͣntum ip̄a aūt ẜm quid aūt ſimpl̓r ſeꝑata eſt. ⁊ vltra materie ſui corꝑis obligationē eleuataQuintum dubium eſtQuare forme ſeparate plus potentes ſunt ad mouendum qͣꝫ omnes forme corporū naturaliū. ¶ Pro ſolutione huius dubij premittende ſunt ẜm Albertū alique propoſitiones. Quaꝝ prima eſt. Omne mouens per ſe. mouet ad formā aliquā que eſt per aliquē modū in ipſo mouente. Generans em̄ mouet ad formaꝫ ſuam ſi vniuocemoueat in generatione. ⁊ mouendo adformā ſuam mouet ad locum. Similiter aūt primus motor ⁊ om̄es inferiores mouent ad formas que ſunt in ipſis Similiter autem eſt in om̄i arte ꝙ medicus mouet ad ſanitatē quā habet in anima. architectus ad formā domus quā habet inanima. al̓s em̄ tres cauſe in vnā non coinciderent cauſamSecūda eſt. Omne quod mouetur. mouetur ad formāquā non habet. Cuius veritas patet quoniā ſi mobile iāhaberet formā tunc eſſet in actu ẜm illam formā vel vbi.et tunc non moueretur quoniaꝫ motus eſt exitus mobilis de potentia ad actum. Ex quo ſequitur. Tercia propoſitio. ſcꝫ. Om̄e quod mouetur. mouet̉ ad aliqͥd quodeſt extra ipſum ẜm ꝙ mouetur ad illud. Quarta ꝓpoſitio eſt. Om̄is forma que in nullo eſt ſeparata. ẜm ſe totam eſt in materia. ⁊ ẜm om̄e quod eſt. eſt in ipſa. Cuiusveritas patet. qm̄ ſi ẜm aliquid non eſſet impreſſa materie ẜm illud eſſꝫ ſeparata. ſed ponimus eā in nullo ſeparatam eſſe. Ad hanc aūt ſi adiūgimus ſecundā iam cōcludemus quoniā nullū mobiliū poteſt moueri ad formā q̄iam impreſſa eſt materie ſue. neqꝫ moueri poteſt ad aliquod quod eſt in ip̄a. Accipiamus ergo reſumēdo pauliſper primā ꝙ ſcꝫ mouens quod mouet ad formā mouetad ip̄am formā que eſt ip̄ius vel in ip̄o ẜm ꝙ mouet. ⁊ ſciemus ꝙ nulla formaꝝ impreſſaꝝ iā in materia poteſt mouere id cui ineſt. ⁊ hec eſt vera cauſa ꝑ quā demonſtrat̉ ꝙnullū corpus ꝑ ſe mouet̉. et hanc viſus eſt Plato om̄inoignoraſſe ⁊ fere om̄es antiqui ante ſectā peripateticoruꝫRedeuntes ergo dicimus ꝙ ſi nulla formaꝝ impreſſarūin materia mouere p̄t deſtruemus ꝯſequēs. ⁊ inferemusoppoſitū an̄tis. ſic ꝙ ſi aliqua formaꝝ mouet materiam ⁊corpus cuius ip̄a forma eſt oꝑtet formā ẜm ꝙ mouet eēab ipſa ꝑ aliquē modū ſeꝑationis ſeparatā. Cū ergo mouens mouet ad formā que eſt in ipſo mouente. oꝑtebit ꝑſecundā ꝓpoſitionē inductā ꝙ illa etiā ſit ī mouēte ẜm oeſt aliquo mō ſeparatōis ſeparatū. ⁊ hoc quidē eſt veruꝫ.¶ Pro quo tn̄ vlterius aduertendū ꝙ duo ſunt modi ſeparatōis in mortalibꝰ. ⁊ tercius eſt in īmortalibus. Primus in mortalibꝰ eſt qͦ id qd̓ mouet neqꝫ ſit corpus neqꝫactus corꝑis alicuius organi corꝑalis. licet ſit ꝟtus in corpore ꝑ aliud a qͦ accipit. ſicut intellectus eſt ſeꝑatꝰ ab hominibꝰ. ⁊ hoc mō mouendi habet ip̄e intellectus facultatē. qꝛ qd̓ ſic eſt in ip̄o nō eſt extra id qd̓ mouet̉. ⁊ iō mouet̉ad illud. Secūdus modus eſt ſub illo qͦ ſcꝫ aliquid fit incorꝑe ⁊ fit actus alicuius ꝑtis corꝑis. ita tn̄ ꝙ actus illequo agit magis aīe eſt qͣꝫ corꝑis. ⁊ qͥ ẜm ꝙ eſt in ip̄a nō eſtin corꝑe. Et hunc modū habēt phantaſia ⁊ eſtimatio etalie ſenſibilis aīe potentie mouentes que cōcipiunt inten

tiones cōuenientis vel incōuenientis boni. que tn̄ intertiones nō ſunt in corꝑe ẜm eundē modū quo ſunt in illispotentijs. ⁊ ideo corꝑa ad illas moueri poſſunt. In celeſtibus aūt et īmortalibus ſunt forme exiſtentie oīm. ⁊ iōom̄ia que ſunt ſibi ꝓportionabilia mouent̉ ad illa ¶ Iſtisergo ſic p̄miſſis dicendū ad queſituꝫ ꝙ cauſa illius eſt. qͥaid qd̓ natura vt hmōi mouet̉ tali motu mouet̉ ad formāad quā mouetur que extra eſt. Et quāto plus extra mobile eſt tāto plus natū eſt moueri. cū gͦ forma ſeꝑata plusſit in actu ⁊ in forma qͦ ad modū eſſendi differētie. iō tanto efficacius mouent forme ſeparate qͣꝫ alie. Et ideo nullū inanimatoꝝ poteſt ꝑ ſe moueri. neqꝫ etiā animatuꝫ aīavegetabili. Et ex hoc ſumpſit occaſionē dicti ſui Auicen.putans ꝙ ex quo oportuit mouēs eſſe ſeparatum ab hisque mouent̉ per ſe. ⁊ quāto magis fuerit ſeparatū. ad tanto plura ⁊ ampliora ſe extendit motus ſuus. Iō ſi aliqͥshaberet anima multū agenti intellectuali ſimilē. et eleuatā. que multū in natura de ſplendore haberet intelligētiequales diximus ſapiētes veteres in libro de diuinationeille ſcꝫ nō ſolū moueret materiā corꝑis ſui. ſꝫ etiā mundi.ſicut videmus totā mundi materiā moueri ad ſplēdorēintelligentie celeſtis. ⁊ dixerūt hominē hmōi naturaliterꝓphetā. Et ideo finxit Auicen. talē hominē poſſe producere nubes ⁊ facere pluuias ⁊ coruſcatōes ⁊ tonitrua qn̄vellet. Et ſequutus fuit eū in hoc Algazel Et Moyſesegyptius videtur in idē cōſentire. ⁊ multi alij. Sed hoctotū erroneū eſt ⁊ ſuꝑſtitione plenū.Sextum dubium eſt.Utrū in alia ꝑticula aīe ſit facultas mouendi ⁊ facultasapprehēdendi ſenſibiliter vel intellectualiter. vel in eadeꝫ¶ Solutio. in eadē eſt per ſubiectuꝫ. ſed nō ꝑ eſſe. Quiadictū eſt in tercio de aīa ꝙ oporteat in om̄i motu fieri nūciū de mouendo. ⁊ ſi ad aliud fieret nunciū ⁊ ad aliud moueret. hoc accideret. ſicut ſi mihi fieret nunciū ⁊ tu exeq̄reris. ſed hoc eſſe nō poteſt. oꝑtet ergo ꝙ idē ſit nunciū demotu. ⁊ quod exeqͥtur motu. nunciū autē non fit niſi ꝑ apprehenſionē delectabilis per ſenſitiuaꝫ vel intellectiuamanimā. oꝑtet ergo ꝙ intellectiua moueat vel ſenſitiua etnō alia. ⁊ ſic idē eſt mouens ⁊ apprehendēs per ſubiectuꝫlicet aliud per eſſe. mouentis em̄ eſſe nō eſt apprehendentis. Preterea. Si per formā moueāt ſenſitiua aīa ⁊ intellectiua. vel ergo illā formā ſemꝑ ſecū habuit naturaliter. aut apprehendit eā. Nō aūt ſemꝑ ſecū naturalit̓ habuit formā illā. gͦ apprehendit illā formā. erit gͦ facultasaīe ⁊ mouēs ⁊ app̄hendens. licet eſſe ſit aliud ẜm ꝙ apprehendēs eſt. ⁊ ẜm ꝙ mouens eſt. Ex quibꝰ concludit̉ ꝙ inhis que nō mouent̉ ꝑ ſe ſeu a ſe ſed a generāte motus ẜmꝙ eſt actus mouentis idē eſt ⁊ ad formā ⁊ ad locū. ſed ẜmꝙ eſt actus mobilis eſt diuerſus. Ita etiā in his que ꝑſe mouent̉ motus ẜm ꝙ eſt actus mouētis idē eſt ad formā ⁊ ad locū. qm̄ mouens in talibꝰ ꝑ formaꝫ mouet ⁊ adformā rei ſenſibilis. ſed ẜm ꝙ eſt actus eius qd̓ mouet̉ eſtalius. Sed eſt ꝯuerſus ordo. qm̄ in his q̄ nō ꝑ ſe mouentur. in eo ꝙ mouent̉. motus ad locuꝫ eſt ẜm naturā ꝯn̄sad motū qͥ eſt ad formā. locus em̄ eſt de ꝯn̄tibꝰ ad formāIn his q̄ ꝑ ſe mouent̉ ſeu a ſe mouent̉ motus localis eſtan̄ motū ad formā. determīabilis ẜm tp̄s. qm̄ motꝰ localin talibꝰ non eſt niſi inqͥſitio ⁊ acqͥſitio quedā delectabilisintentione tamē ⁊ definitōne eſt pͥor qͣꝫ motus localis. qꝛeſt cā eius. Quid aūt in aīa ſit mouēs. ⁊ vtrū vnū vl̓ duo

R iij