Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Qūo anima moueat corpus ſuū Et

et hec forma eſt eſſentia eſſe prebens. et eſt per lucis modum in omnibꝰ intelligentijs. Et determinatio obumbratio ipſius diuerſitas numerus differentia in ſpecie genere eſt ex determinatione que fit per diuerſa magis minus particulariter vniuerſaliter mouentia. etideo non variatur intelligentia ſeparatarum ſubſtantiarum. ſicut mouens ad diuerſa. nec tamen aliquid mouetur cuius ſuus motor ſit immediatus. nec aliquid patitur qd̓ ſuū agens non contingat aut per ſe aut per medium prpximum mouens. Sicut celum mouet lumenaerem vel per ignem. per aerem mouet terram Et vniuerſaliter loquendo primus motor in omni ordine nature artis mouet tercium per ſecūdum. ſic venit virtusprimi mouentis vſqꝫ ad vltimum quod mouetur itanihil mouet. Et iſtud ẜm Abertum verum eſt ẜm opinionem peripateticorum qui dixerūt intelligentiam in hecinferiora nihil facere preter motum celi. cuius tamen contrarium tenet veritas fidei De faſcinatione autem etde preſtigijs inquit Albertus dicimus omnino aliā eſſecauſam. Dicimus em̄ ex virtute conſtellationis innaſcivirtutem his omnibꝰ que motu celi producūtur. queconſtellatio prodigioſa eſt ſimilem virtutem inducit innatum. Qꝭ autem hec aliquādo ad natorū imperium fiunt habet aliam cauſaꝫ niſi tūc conatus eſt ad id faciendum. tunc virtus ꝯiūcti efficitur inſtrumentū anime vt perficiat. Nec fit hoc ſiue cōtactu. qꝛ virtus illamutat materiam ad formā preſtigij vel faſcinationismedium venit ad hoc vt tangat id quod mutat. ſicut venit virtus magnetis ad ferrum qd̓ ad ſe trahit. Sic em̄videmus operari imagines anulos qui fiunt ad ſtellasque tamen nullam formam imaginari poſſunt vel intelligere poſſunt. nihil omnino valent imperare. Dictumeſt em̄ in ſcientia de ſomno vigilia. huiuſmodi formeceleſtes fortiſſime ſunt efficaces valde in tranſmutādisrebus. precipue hoc videamus tantam eſſe efficaciamearū omnia alia mouentia efficiūtur eiſdem formis organice inſtrumentaliter deſeruientia. ideo confortantur a ſtellis tūc mouebūt corpora quaſi violentervalente repugnare anima que eſt in ipſis aliquādo. Sedtamen volūtatem mouent violenter. ſit ꝯtra volūtatis naturā violentari. Redit ergo hec ſententia anme ſunt mouentes corpora ſua ſibi naturā coniūcta. eteas habere hanc facultateꝫ ex ſimilitudine ad ſubſtātiasceleſtes. mouentes in operatione diuina per hoc ſtꝭ corporibꝰ oīno immerſe. qͥnetiam habeāt actōnem pretercorpus oīno vt eſt intelligere aūt actiōem que magis eſtanime qͣꝫ corporis. ſicut eſt imaginari eſtimare memorari. hmōi. Illas autem animas que nullas habent actiones plus ſuas qͣꝫ corporis. ſꝫ potius plus corporis qͣꝫſuas. vt eſt nutrire augere generare. dicimus eſſe talesper victoriam dominiuꝫ materie. Preterea ille eſſentieſeu forme ſolū qͥeſcūt in materia ſeparate agere pn̄t.et impoſſibile eſt eas motiuas ſue materie.Quartum dubium eſt.Utruꝫ anima inqͣꝫtum forma vel inqͣꝫtum anima vel inqͣꝫtum eſt aliquo modo ſeparata moueat ſuū corpus.Solutio. non inqͣꝫtum forma nec inqͣꝫtum anima. ſed inqͣꝫtuꝫ ē aliquo modo ſeparata conformis motori celeſtiNon inqͣꝫtum forma. quia tūc om̄is forma corporis moueret motu locali. quod falſum eſt. Similiter nec inqͣꝫtū

anima. quia tūc omnis anima moueret. cuius contrariūpatet de anima vegetabili. Preterea. in anima nihil eſtinuenire niſi ſit perfectio materie ſeu corporis phyſici.et ſit ſeparata ẜm aliquid. ſed non mouet ẜm eſt ꝑfectio corporis. qꝛ ſic om̄is perfectio moueret. mouet ergoinqͣꝫtum eſt aliquo modo ſeparata non coniūcta corpori. Quod confirmatur. qꝛ per idem non dicitur aliqͥd habere rōnem mouentis mobilis. ſed anima ẜm eſt ꝑfectio corporis eſt mobilis. ergo ẜᵐ ſeparata eſt habꝫ rationem mouentis. Preterea. potentiā que om̄ino ſeꝑarata eſt inuenimus motiuam. ergo etiā anima erit motiua ẜm nihil accipit a corpore. Item ſubſtantie intelligentiarum que ſeparate ſunt ſeparate vocant̉. ip̄e ſuntque pͥmo ſunt motrices corporum. om̄is ergo ſubſtātiaque eſt actus mouens mouere habebit aliquod ſimile illis. Scimus em̄ ſi aliquid vniuoce inueniat̉ in pluribꝰoportet ſit cauſatum aliquod vnū qd̓ eſt in omnibꝰ illis. ſicut docet̉ in ſecūdo libro ph̓ie pͥme. Cum ergo intellectus celeſtes moueant motū localem hoc ſunt ſeꝑarate. neceſſario om̄is ſubſtātia mouens localem motu ſeparata erit Sed ꝯtra arguit̉. inter motorē id quodmouet̉ nihil debet eſſe mediū. ergo anima vt ſeparatapoterit mouere. Sol̓o. localis diſtantia debet eſſe inter motorem mobile. eo in his ſe ſeu a ſe mouēturid qd̓ mouetur ꝯponitur ex motore mobili. Qn̄ auteꝫ per ſe ſeu a ſe mouent̉ tūc ea que mouentur ſunt in potentia ad motū aūt per ſe aut per accidens. Et ſi ſunt inpotentia ſe ad motū. mouent̉ a generante ſe. tūc eſtidem mouens ad locum ad formā. Et idem eſt motusex parte mouentis inqͣꝫtum motus. vt ſic eſt actio mouētis. licet forte ſit idem motus ẜᵐ motus eſt mobilispaſſio vel prout neutraliter accipit̉. Si aūt ſint in potentia ad motū accidens. tunc habent motoreꝫ accidensqui eſt remouens impedimentū. Et in om̄ibꝰ his motibus motor eſt immediatus mobili ſubſtantiā virtutēque multiplicat̉ media mouentia vſqꝫ ad id qd̓ vltimomouet̉. nihil em̄ repugnat motor ſit ſeparatꝰ ẜᵐ ſubſtātiam intellectualem operatōem. tamen ſit immediatus ei quod mouet̉. ex quo vnū ꝯpoſitum eſt in celeſtibusex tali motore tali moto. em̄ eſt ſeparatus locū ſedper eſſentiam operatōem. ꝯiūctus ſibi virtuteꝫ motiuā. Eſt etiam ſubſtātiā p̄ſens ꝯiūctus. tn̄ ſicipſa ſubſtantia immerſa ſit informatōem eius qd̓ mouet̉. ſed libera exiſtens ꝯiūgit̉ inqͣꝫtum motor tm̄ Et ſic dicimus celeſtes motores ſint ſubſtātie ſeparate. em̄dicūtur locū ſeparate a ſuis mobilibꝰ. ſed ideo dicūturſeparate. qꝛ inſint alicui materie ſubiecte. ſcꝫ ſpheris celeſtibꝰ. ſunt obligate alicui materie ſphere celeſtis. ita in aliquo ſubiaceant proprietatibꝰ eius Et ideo nec diuidūtur diuiſione corporis. nec mouent̉ motu ſui corꝑismoti. nec obligantur eidem. Separate itaqꝫ dicūturper locum. ſed a corporalis materie quātūcūqꝫ ſimplicisobligatione. Ex quibꝰ omnibꝰ patꝫ cum mouere cōueniat ſeparatis ſubſtātijs inqͣꝫtum ſeparate ſunt mouētes. ſubſtantie formales eo magis ſunt mouētes quo fuerint ſeparatiores. quapropter intellectus magis mouetqͣꝫ phataſia. ꝓpter etiā eius motus ſunt magis diuerſi. Cuius ſignū eſt. eſt multaꝝ operationū ad intellectū fiūt om̄es. Alia aūt aīalia ſunt paucoꝝ motuū etoperationū diuerſificātur. ſꝫ vno operant̉. eomouentur potius ad nature inſtinctū qͣꝫ ad formam apprehenſi. ita vnius ſpēi vno modo operari videntur