Libri de cauſa motus aīaliū Tractatus iecūdus

ꝯtingit quandoqꝫ ꝙ non fiat motus. Sicut aliquis qn̄qꝫ preſente delectabili vel triſtabili mouetur. aliquandonon mouetur. vel minus mouetur. Poſſet igitur aliqͥsquerere ꝓpter quam cauſam hoc accidat. Quod ſoluēdodicit ꝙ cauſa ꝓpter quā aliquādo eadem intelligentibusvel apprehendentibꝰ fit motus ⁊ aliquando nō. hoc accidit ex eo qꝛ ad motū nō ſolum requiritur appetitus. ſedid quod mouetur ⁊ diſpoſitio eius. ⁊ ideo ẜm diuerſitate eius qd̓ mouētur ſeqͥtur diuerſitas motꝰ Aliqn̄ em̄ſubiectū mobile eſt diſpoſitū ad motum. ⁊ tūc ſenſibili p̄ſente mouet̉ aīal. ⁊ ẜm ꝙ magis eſt diſpoſituꝫ magis velcitius mouet̉ aīal. Si aūt ſubiectū nō fuerit diſpoſitū nōmouebit̉ aīal ſenſibili delectabili vel triſtabili p̄ſente Etquia ꝯtingit vnū animal eſſe diſpoſitum ad motum ⁊ aliud non. ideo accidit ad preſentiaꝫ ſenſibilis delectabilisvel triſtabilis vnū animal moueri altero quieſcente. Etſic etiam accidit de eodem animali cū diuerſis temporibus. diuerſimode diſponi poteſt. diuerſis etiā temporibꝰequaliter preſente delectabili vel triſtabili diuerſimodemoueri¶ De partibus quidem igitur vniuſcuiuſqꝫanimalium ⁊ de anima Adhuc autem de ſenſuet ſomno ⁊ memoria et cōmuni motu diximuscauſas. Reliquū aūt de generatōe dicere¶ Hic ꝯſequēter recapitulat dicēs. ꝙ dictū eſt de ꝑtibꝰcuiuſlibet animalis. ſicut in libro de animalibꝰ. Dictū eſtetiā de anima in libro de aīa. dictū eſt etiā de ſenſibꝰ ⁊ ſenſibilibꝰ ipſis. ⁊ de memoria ⁊ reminiſcentia. Iterū dictuꝫeſt de cauſis motus aīalium ⁊ hoc in vniuerſali. Dicendum nūc ꝯſequenter de generatione aīalium. Et tantuꝫde textuali expoſitioneIncidūt dubia Primūdubiuꝫ eſt. Unde ꝯueniat anime mouere ſuū corpusPro ſolutōe notandū ẜm Albertū. ꝙ platonici ẜm ꝙ accipiūt a Socrate dixerūt aīam per ſe moueri ⁊ nō fierialiquā animalis animam. neqꝫ corrumpi cum corpore .ſꝫpotius dixerūt omnē animam ex fonte omniū animaruꝫque eſt anima orbis ⁊ mūdi ad corpora deuchi. ⁊ ex coporibꝰ omnes animas in eūdem fonteꝫ refundi. ꝓpter qd̓cum anima deuecta ad corpora corruptibilia ẜm eum perſe moueatur. ideo immortalem in Phedrone animā aſſerit. ⁊ poſt corruptionem animalis iterum ad fontem vite totius ⁊ motꝰ reuehi ad ſedes ſupernas. Et hec ſententia etiam inuenit̉ in libro Apuleij macedonen̄. quē fecit de Platōne et dogmate eius. dicens in eadem opinion fuiſſe Socratem Leucippum ⁊ alios academie ſapientiores. Ex quibꝰ accipitur ꝙ ẜm opinionem illam anima moueat corpus motu locali. qꝛ per ſe mouetur. Mouetur autē per ſe ẜm plurimos tanqͣꝫ pars anime mundiet orbis qui ꝑ ſe mouet̉. vel ſaltē quia eſt aliqua illius anime ſimilitudo. Sed hec opinio falſa eſt. licet quo ad aliquid ſit vera. Falſa eſt in hoc ꝙ d̓t animā aīalis eſſe partem anime mundi. qm̄ ſicut ſe habet motor ad mobile itapars mouentis ad partē mobilis. Si ergo anima aīalisſit pars aīe mūdi. pars corporis aīalis erit ꝑs orbis. ſedhoc eſt falſum. corpus em̄ mortale nequit eſſe pars orbisincorruptibilis. falſa etiam eſt euehi ex anima orbis. ſicutex fonte ⁊ ad eum reuehi. Sed verum eſt ꝙ anima mouet inqͣꝫtum eſt ſimilitudo quedaꝫ participata anime or

bis. ita ꝙ ex illa ſimilitudine habet virtutē mouendi Etiam vera eſt ꝙ mouendo moueat̉. ſcꝫ motu deſiderij. ſicutappetitus motus a ſenſibili aliquo bono. Quanto em̄ forma plus fuerit ſuꝑ materie potentialitatē eleuata. tantoplus nata eſt corpus mouere. Unde forma pure naturalis cū ſoluꝫ reſpiciat corpus in duplici genere. ſcꝫ formeet finis. non mouet corpus ſuū. ſed anima in triplici genere cauſe. ſcꝫ forme finis ⁊ efficientis corpus ſuū reſpicienset tantū accedens ad bonitatem pͥme cauſe vt imagineꝫeius aliquo mō gerat. mouet quodāmodo localiter corpus ſuum Sed contra. ex illo videtur ſequi ꝙ corporianimato nō deeſſet motus. quia ẜm iam dicta om̄is illaſubſtantia que ante orbem eſt dignitate nature facultateꝫhabꝫ mouendi. hoc autem falſum eſt. qꝛ anime quorūdāanimaliū nequeūt ſuū corpꝰ mouere. Solutio ẜᵐ Platonē. ea q̄ eſt mūdi aīa. ſeip̄am mouet ꝯtinue ꝓpter deſideratū qd̓ exoptat ⁊ ꝯtinue adipiſcit̉ ꝑ motū ſuū. hec aūteſt ſil̓itudo aliqua dei deoꝝ. hoc eſt cauſe pͥme. Similitudinem autē illā ꝯſtat non mouere aīam niſi deſideratā etꝯceptam. Erit ergo anima celeſtis ſi qua eſt celeſtis ſeipſam mouens ex hoc. qꝛ agit ſe ꝑ ꝯceptum mentis ⁊ deſideriū in bonitatem nobilem pͥmi motoris. qui pater orbis a Platōne vocatur. cuius etiam mentis filius ab eodem dicitur eſſe mūdus ⁊ materia mater. Quecunqꝫ ergo anima in ꝯceptū ⁊ deſiderio boni alicuius non capit ſimilitudinem cum anima orbis illa prorſus nulluꝫ poteſtmouere motū ẜm Platōnē. Anima aūt vegetabilis ẜmſe accepta neqꝫ concipit bonuꝫ neqꝫ deſiderat. ⁊ ideo ẜmPlatōnem nulli corpori ſuo preſtat motū. ſicut neqꝫ ipſavel in ſeipſa moueturSecundum dubium eſtUnde ꝓuenit diuerſitas formarum in rebus ꝙ adeo diuerſimode ſe habeant ad principiandum motus Solutio. de hoc diuerſi diuerſimode ſentiūt. vt inqͥt AlbertꝰNam Democritus qui omneꝫ formam ab anima orbisdiriuari d̓t ſicut ⁊ Platonici diſſimiliter in hoc Platōnilocutus eſt. quia Democritus dicit omnē formā corpoꝝeſſe quandam animā apprehendentem ⁊ deſideranteꝫ ⁊habentem mouendi facultatem. ſed tamen ꝓhiberi inqͥteam ab his operibꝰ per corpulentiam ſue materie ⁊ defectum organoꝝ. Ad hoc aūt inducit rōnem quoniā certiſſimū eſſe dicit a principio vnuerſitatis omne eſſe rerūdiuari. ꝯſtat autē vt dicit̉ ſimile ſil̓e ſibi ꝓducit. ſicut luxlucem ⁊ vita vitā. ⁊ mouens mouentem. ⁊ intelligens intelligentem. Om̄e ergo qd̓ procedit a pͥmo hmōi habeteſſe. ⁊ qd̓ non agit ẜm poteſtatū facultatem ꝯſequentiuꝫeſſe impeditur ꝑ accidens per impedimentum quod eſtcorpulētia materie ſeu inhabilitas materie. in qua eſt talis eſſentia effluens a cauſa prima. Sed hec opinio ſtulticia eſt. qꝛ licet omnis eſſentia cauſetur a prima eſſentiatamen aliqua educitur de materia. ⁊ ideo nec eſt eſſentianec facultatem accipit neqꝫ agit niſi ẜm materie qualitatem ⁊ cōgruitatem. Neqꝫ cauſa prima agit ſola. ſed luxeius per multa agentia diffuſa venit vſqꝫ ad particulariain qualitatibꝰ elementoruꝫ agentia que ẜm materie agūtqualitatem ⁊ diſpoſitionem. ⁊ ideo contingit ꝙ vita nonproducit niſi vitam. ⁊ lux niſi lucem. ⁊ intelligētia nihilꝓducit niſi intelligentiam. De his autem dictum eſt inoctauo phyſicoꝝ. ⁊ precipue qualiter ſic diuerſitas in eſſeproducatur ab vno ſimplici primo ⁊ immobili. Sed ta-