Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Qualis et in qua ꝑte ſit virtus motīa determīate

morie. qꝛ ſpēs delectabiliū triſtabiliuꝫ alterāt corpusad caliditatē vel frigiditatē. hoc aliqn̄ magis aliquādo minus. Ex qͥbus cōcludit partiū corporis alteratione hmōi facta quedā extendunt̉ quedā cōtrahūturvt facta fuerit ad caliditatē (cuius eſt extendere) partes extendunt̉. quādo aūt ad frigiditatē (cuius eſt condenſare) partes cōdenſantur. ſolū que ſunt intus. ſedetiā ꝑtes ille que extra ſunt organice. de facili em̄ a diſpoſitione in diſpōem permutant̉. ita condēſantur humefiunt fiunt dura mollia ex inuicem.His aūt accidentibꝰ ẜm hunc modū et adhuc paſſiuo factiuo talē habentibꝰ naturā. in multis locis diximus quādo contingit vtſit hoc quidē factiuū. hoc aūt paſſiuum et nihildeficiat ipſoꝝ vtrūqꝫ eoꝝ que in rōne cōfeſtimhoc quidē facit. hoc aūt patitur. Hic ꝯſequenter declarat qͣliter his cōcurrentibꝰ mouet̉ animal. Primo facit hoc. ſecundo infert correlarium.ibi. Propter hoc. Quantū ad primū d̓t accidentibushis que dicta ſunt ẜm modū qui dictus eſt. et iteꝝ actiuo paſſiuo exiſtentibus talibus qualia dicta ſunt ſepe inalijs. puta actiuū ſit in diſpoſitione in qua natū eſt facere. paſſiuū in illa in qua natum eſt pati. et nihil deficiatratione actiui paſſiui. de neceſſitate hoc agit illud patitur. ẜm hoc proportionabiliter intelligitur animal ẜmpartē vel ẜm totum moueriPropter hoc aūt ſimul vt eſt dicere intelligitquia ambulandū ambulat ſi aliquid impediat alterū. Organicas em̄ ꝑtes preparāt idonee paſſiones. appetitus aūt paſſiones. appeti aūt phantaſia. hoc aūt fit aut intellectum.aut ſenſum Simul aūt cito qꝛ paſſiuū et factiuū eoꝝ que ad inuicem ẜm naturam Hic ꝯn̄ter infert correlariū p̄ſente actiuo paſſiuoneceſſario fit actio paſſio Accidit em̄ hoc aliqͥs intelligit qꝛ ambulandū eſt. ꝯſequēte volūtate. ſtatim vt eſt dicere ambulat ſi ſit impedimentuꝫ. Et d̓t vt eſt dicereqꝛ ſtatim mouet̉ ſꝑ. Cōtingit em̄ aliqͥd deficere. vel exꝑte aīe vel ex ꝑte organoꝝ. Mouentur em̄ qꝛ paſſionesidonee .ſ. calidū frigidū p̄parāt ꝑtes organicas paſſiones appetitus appetitū phātaſiā. phātaſia aūt fit ſenſum vel intellectū. Sil̓ cito intelligit qͥs qꝛ ābulandū eſt mouet̉. Actiuū em̄ paſſiuū iſtoꝝ que ad inuicem ſunt ordinata ẜm naturā p̄ſentiū ſunt. in diſpoſitōne in qua hoc natū eſt agere. illud vero pati.Primū āt mouēs aīal ncc̄e in aliqͦ pͥncipio Poſtqͣꝫ ph̓s determīauit qͣliter pͥmū mouēs organicemouet̉ a pͥncipali mouēte. in iſta ꝑte on̄t in ꝑte exn̄s mouēs pͥncipale mouet pͥmū organice motū. Et diuidit̉ in duas ꝑtes. In pͥma ph̓s on̄dit in ꝑte pͥmuꝫ mouēs .i. virtus aīe ſit ſituatū. in ſcd̓a on̄dit qͥd qͣle eſt pri mouēs organice. ibi Scd̓m rōem. Prima ſubdiuiditin duas ꝑtes. In pͥma ꝓponit eſt in aliqͣ ꝑte. In ſcd̓a reqͥrit eſt illa. ibi Iūctura. In pͥma d̓t pͥmū mouens ipſum aīal puta virtus ſeu potētia aīe immediate mouetneceſſario eſt in aliqua ꝑte corꝑis. qꝛ eſt virtus in corꝑe.Iunctura aūt qꝛ qͥdem eſt huius qͥdem pͥnci

piū. huius aūt termīatio dcm̄ eſt. ꝓpter quodeſt qͥdē vt vno. eſt aūt vt duobꝰ vtit̉ natura ip̄a. em̄ moueat̉. hinc neceſſe hoc qͥdem qͥeſcereſignoꝝ extremoꝝ hoc aūt moueri. qͦd em̄ quieſcens oꝑtet appelli qd̓ mouet̉ dictū eſt prius Hic on̄dit in ꝑte corꝑis ſit. tria facit. primo declarat qualē oꝑteat eſſe ꝑtē in eſt ꝟtus aīe motiua. ſcd̓o d̓t eſt in extremis ꝑtibꝰ nec in iūcturis. tercio declaratin ꝑte exiſtit determīate. qꝛ magis videt̉ virtꝰ motīain iuctura. pͥmo declarat qūo iunctura ſe habeat admotū. ⁊º d̓t Mouet̉ qͥdē igit̉. on̄dit qͣlis eſt ꝑs in quaeſt pͥma ꝟtus motiua. ſcd̓m ibi. Qm̄ aūt ꝯtingit. terciuꝫibi. Qm̄ aūt ſil̓r ſe hꝫ. Quantū igit̉ ad pͥmū d̓t. ſuꝑiusdcm̄ eſt iūctura eſt pͥncipiū vnius ꝑtis terminꝰ alterius. natura vtit̉ aliqn̄ vt vno. aliqn̄ vt duobꝰ. Qn̄em̄ tota ꝑs mouet̉ in qua eſt iūctura vel qͥeſcit tunc natura vtitur ea vt vno. cum aūt vna pars qͥeſcit alia mouertunc vtit̉ ipſa vt duobꝰ. quādo vna ꝑs mouet̉ neceſſariū eſt altera qͥeſcat. qꝛ dictū eſt om qd̓ mouet̉ oportet appelli alicui quieſcenti.Mouet̉ quidē igit̉ mouet extremū brachij. eiꝰ āt in cubito iūcture. hoc qͥdē mouetet mouet̉ qd̓ in ip̄o toto moto. Ncc̄e āt aliqͥdīmobile qd̓ vtiqꝫ dicimꝰ potētia qͥdē vnū ſig operatōne āt fieri duo. qͣre ſi aīal eſſet brachiū. hoc vtiqꝫ alicubi eſſꝫ principiū aīe mouēs Hic on̄dit qͣlis eſt ꝑs in eſt pͥmū mouēs. ꝯcl̓oneminferēs ex dictis d̓t. extremū brachij mouet ſꝫ mouet̉. qꝛ extremū brachij eſt pͥnᵐ alteriꝰ ſicut iūctura ſꝫeſt terminꝰ. mouet. ſꝫ iūctura in cubito aliqͥd eſtIn ea em̄ ē aliqͥd qd̓ mouet̉ aliqͥd qd̓ mouet̉. Et ꝯſil̓r ēin toto aīali in eſt aliqͥd qd̓ mouet aliqͥd qd̓ mouet̉.Et ꝯſil̓r accidit in toto aīali aliqd̓ qd̓ mouet̉. aliqͦdeſcēs īmobile. qd̓ vtiqꝫ qͥdeꝫ eſt vnū potētia ſeu ꝟtute.oꝑatōe vero ꝟo duo. qꝛ illud vnū in ſe eſt pͥnᵐ motꝰ qͥetis. ita duo ē in oꝑatōe. Ex qͥbꝰ manifeſtū eſt ſi totuꝫbrachiū eēt aīal in eo eēt aīa mouēs. Et ita ncc̄e ē pͥmāꝑtē ē pͥᵐ mouēs vnā ſubiecto. ẜm oꝑatiōem ꝟo pl̓esQm̄ aūt ꝯtingit vt ad manū habere aliqͥd ſitinaīatoꝝ puta ſi moueat baculū in manu. manifeſtū qꝛ vtiqꝫ erit in neutro extremoꝝ aīa neqꝫ in extremo eius qͦd mouet̉ neqꝫ in altero pͥncipio. etem̄ lignū hꝫ pͥncipiū finē ad manumItaqꝫ ꝓpter ſi in baculo mouēs ab aīmapͥncipiū ineſt neqꝫ in manu Sil̓r em̄ hꝫ extre manus ad carpon hec ꝑs ad cubitum Hic ꝯn̄r on̄dit talis ꝑs ē iūctura neqꝫ in aliqͣ extrema. Et duo facit. pͥmo on̄dit qd̓ dcm̄ ē. ſcd̓o remouetqd̓dā dubiū. Scd̓m ibi Nihil em̄ differūt. Quātū ad ꝓponit intētionē ſuā di. ꝯtingit aliqd̓ inaīatoꝝ ſic ſehr̄e ad manū ſicut manꝰ ad iucturā manus. vt ſi manusmoueat baculū. Sicut em̄ manꝰ mouet baculū ſic ꝟtusin iūctura manꝰ mouet manū. ſi in neutro extremoꝝ baculi eſt aīa. nec in extremo pͥnº in tāgit manū nec in alioaīa mouēs eſt in extrema ꝑte manꝰ. nec in alia in tangit carpon. Et hoc qͥdē intentū ſic ꝓpoſituꝫ ꝓbat. p. di.ſicut baculꝰ ſe hꝫ ad manū ſic manus ad cubitū. quia ſi-