Libri de cauſa motus aīaliū Tractatus ſecūdus

ſcꝫ a bono ſempiterno vero ⁊ pͥmo qd̓ vniformiter ſe hꝫ ⁊nō aliqn̄ qͥdē ſic ⁊ aliqn̄ aliter ſicut aliud bonū. gͦ tale bonū pͥmū qd̓ eſt diuinius ⁊ honorabilius om̄ibꝰ poſterioribus hꝫ ſe vniformiter ad alterū. ſcꝫ ad mobile. ⁊ ita ſequitur vniformis motus. Secūdū correlariū eſt. appetibilebonū qͦ mouet̉ aīal nō ncc̄ario mouet̉. īmo p̄t eſſe īmobile. Cuius rō eſt. qꝛ appetitus ſeu appetitiuum mouet vtmouens motū. appetibile vero vt vltimū mouentiū. vltimū aūt motoꝝ nō eſt neceſſe moueri ab aliquo alio. Terciū correlariū eſt. motus localis in aīalibꝰ eſt vltimū motiuū via generatōis. Cuius rō eſt. qꝛ aīal mouet̉ ⁊ ꝓcedit localiter ꝑ inclinatōem appetitus aut ꝑ electiōem. facta aliqua alteratōe in ꝑtibꝰ corꝑis. vel ꝑ ſenſum exteriorem. vel ꝑ phantaſiā. cum eſt ſenſus alterat̉ ꝑuenit alteratio vſqꝫ ad phantaſiā. phantaſia aūt alterata mouet̉ intellectus ⁊ ſequit̉ appetitus inclinatio. quo facto alteraialiqͣ pars corꝑis que pͥmo mouet̉. ⁊ tunc mouet̉ aīal. Etita manifeſtū eſt motū localē eſſe finē alteratōnis. et ꝙ ſitvltimus motuū qui fiūt in aīali. et hoc via generationisqꝛ via perfectionis eſt primusQuoniā aūt intelligens qn̄qꝫ quidem operatur. quādoqꝫ aūt non operatur. ⁊ mouet quandoqꝫ aūt nō mouet. Uidetur ſimiliter accidere ⁊ de immobilibꝰ intelligētibꝰ et ſyllogizātibꝰOſtenſo de pͥncipijs ⁊ cauſis pͥncipalibꝰ motꝰ aīaliū declarat ꝯn̄ter qualiter motꝰ ꝓcedat a pͥncipijs alijs inſtrumentalibꝰ. ⁊ qꝛ duo ſunt pͥncipia. ſcꝫ intellectꝰ ⁊ appetitideo pͥmo oſtēdit qūo intellectus practicus mouet. Secūdo qūo appetitus mouet. et ẜm hoc diuiditur in duaspartes. ſecūda tangit̉ ibi. Ultima qͥdē. Quātum ad pͥmū duo facit. nā pͥmo ꝯparat intellectū practicū ad ſpeculatiuū ẜm ꝯuenientiā pͥmo. ⁊ ſecūdo ẜm drn̄tiā. ſcd̓mibi. Sed ibi qͥdem theorema. Quātum ad pͥmaꝫ dicit.ꝙ in hoc ꝯueniūt ⁊ ſimiliter ſe habent ꝙ ſicut intellectuspracticus aliquādo operatur. hoc eſt. intelligit. ⁊ quādoqꝫ nō operatur. id eſt non intelligit. ſic etiam intellectusſpeculatiuus. Et videtur ſimiliter hoc accidere ⁊ in īmobiliter intelligentibꝰ. hoc eſt tam quo ad pͥmam operationem intellectus qua ſimpliciter ſine diſcurſu apprehenditur aliqͥd. ⁊ in ſyllogizātibꝰ hoc eſt diſcurrētibꝰ de not.notitia ad ignoti notitiamSed ibi quidem theorema finis. cum enimduas propoſitiones intellexerit concluſionemintellexit et compoſuit. hec auteꝫ ex duabꝰ propoſitionibꝰ ꝯcluſio fit operatio.¶ Pic ꝯſequēter ꝯparat iſtos duos intellectus ad inuicem penes differentiam. Circa quod duo facit. pͥmoꝓponit differentiam Secūdo manifeſtat eam ꝑ exemplūibi Utputa. In pͥma dicit in effectu ꝙ qͣꝫuis ꝯuenientiaſit inter intellectum ſpeculatiuū ⁊ practicū. differunt tamen ex parte finis. quia finis intellectus ſpeculatiui eſtꝯſideratio. cum intellectus ſpeculatiuus accipit duas ꝓpoſitiones. eas ordinando ẜm modū ⁊ figuram ex quibꝰſtatim ſequitur concluſio cognita. Finis aūt intellectuspractici eſt operatio. Cum em̄ intellectus practicus accipit propoſitiones duas. non concludit ꝯcluſionem ſedopus. vt d̓r ſecūdo metaphyſice.

Utputa cuꝫ intellexerit. qꝛ omni homini ambulandum. ipſe autem homo ambulat confeſtim. Si autem ꝙ nulli nunc ambulanduꝫ homini. ipſe autē homo ſtatim quieſcit. et hec ambo facit ſi non aliquid prohibeat aut compellatfaciendi inibi bonum. domus autem bonū facit domum ſtatim.¶ Hic conſequēter declarat exemplariter quod dictum eſt. Et duo facit. In primo oſtendit qualiter intellectus practicus aliquando vtitur duabus propoſitionibus. Secundo oſtendit qualiter ſupponit vnam inferens operationem ex alia ſola expreſſa. ibi. Quemadmodum autem. Prima rurſus ſubdiuiditur in duas Inprima oſtendit qualiter intellectus practicus vtitur duabus propoſitionibus. In ſecunda oſtēdit vnde ſumiturratio illarum. ibi Propoſitiones autem. Et quia intellectus practicus ſicut ſpeculatiuus quandoqꝫ per vnū ſyllogiſmum venit in concluſionem. quādoqꝫ per duos ſyllogiſmos. ideo primo oſtendit quomodo accidit ꝑ vnuꝫſyllogiſmum. Secūdo quomodo per duos ſyllogiſmoshoc accidit. Secūdum ibi. Tegumenta Quantum adprimum declarat exemplariter ꝙ intellectus vtitur duabus propoſitionibus. dicens ſicut cum intellexerit ꝙ omni homini eſt ambulandum. et ipſe eſt homo. ſtatim ambulat. Si autem intelligat ꝙ nulli homini ſit ambulandum et ipſe eſt homo. ſtatim intelligit ꝙ ipſe quieſcit Etiſtud ſicut dictum eſt accidit ſi non impediat aliquid velextra ipſum aūt in ipſo. vt ſi intelligat ꝙ faciendū ſibi bonū. ⁊ domus eſt bonū quoddā. ſtatim facit bonū¶ Tegumento indigeo. veſtimentuꝫ autemtegumentum. veſtimento indigeo. Quo indigeo faciendum. veſtimento indigeo. veſtimentum faciendum. ⁊ concluſio veſtimentum faciendum operatio eſt. Operatur autem a principio. ſi veſtimentum erit neceſſe hoc primū Siautē hoc ⁊ hoc. ⁊ hoc operatur ſtatim. qd̓ quidem igitur operatio manifeſtum¶ Hic oſtendit qualiter intellectus practicus deuenitin concluſionis notitiam per duos ſyllogiſmos. dicens ꝙaliquando non poteſt intellectus practicus deuenire adoperatōeꝫ percipiendā per vnū ſyllogiſmū. ſed per duoset tūc facit duos ſyllogiſmos. Uerbi gratia. tegumentoindigeo. veſtimentū eſt tegumentū. ergo veſtimento indigeo. Tūc vlterius arguit. quo indigeo faciendum eſt.veſtimento indigeo. ergo veſtimentum faciēdum eſt. etſequitur operatio. ⁊ ſic procedit ab eo quod primo intendit vſqꝫ ad illud ex quo incipit operatio. Uerbi gratia. ſiveſtimentum erit neceſſe eſt hoc eſſe primo. ſcꝫ pannumſi pannus erit. oportꝫ eſſe pecuniā. ⁊ ita procedēdo vſqꝫad illud ex quo incipit oꝑatio. ⁊ ſi illud ſit ī poteſtate nr̄aoꝑamur. ⁊ ſic manifeſtū eſt ꝙ qͦ obtenta ſit oꝑatioPropoſitōes aūt factiue ꝑ duas ſpēs fiūt. jbonū et per poſſibile.¶ Hic oſtendit cōſequenter a quo ſumit̉ ratio propoſitionū practicaꝝ et a quo determinat̉. ⁊ d̓t ꝓpoſitiones in