Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De principijs et motus qui ſit in aīalibus

Alioꝝ em̄ p̄ter totius motū aīata motꝰcūqꝫ mouent̉ ab inuicē. qꝛ offendūt ad inuiceꝫ. ꝓpter qd̓ finē hn̄t oēs ip̄oꝝ motus etem̄aīatoꝝ. oīa em̄ aīalia mouēt mouent̉ gratiaalicuiꝰ. qͣre hoc eſt ipſis oīs terminus qd̓ cuiꝰgratia motus Poſtqͣꝫ ph̓s in p̄cedēti tractatu det̓minauit in aīali qd̓ mouet̉ oꝫ eſſe aliqd̓ qͥeſcens extra intra ad qd̓ appulſum mouet̉. In hoc ſcd̓o tractatu determinat de pͥncipijs motꝰ fit in aīalibꝰ. Et diuidit̉ pͥma ſui diuiſion in duo capl̓a. In pͥmo determinat de cauſis pͥncipijs motꝰ volūtarij. qͣliter fit ab illis pͥncipijs. In ſcd̓odeterminat de cauſis pͥncipijs motꝰ inuolūtarij. qͣliterfit ab illis pͥncipijs. ibi. Mouent̉ aūt ⁊c̄. Primuꝫ rurſusſubdiuidit̉ in duas ꝑtes. In qͣꝝ pͥma p̄mittit intentōemIn ſecūda exeqͥtur. ibi Uidemꝰ aūt. Quātū ad ꝑtē d̓t. dictū ſit oīa inaīata moueant̉ ab alio. etqūo pͥmū motū ſempiterno motu dicat̉ moueri. qūo mouēs moueat. in pͥma phyſica. eſt. viij. phy.etiā pͥmo celi. Reſtat nunc reliquū ꝯſiderare qūo aīa mouet corpꝰ. qͥd eſt pͥncipiū motꝰ ip̄ius aīalis ſiue pͥncipale ſiue inſtrumētale ꝑficit̉ motꝰ aīalis. Cām aūt huiusaſſignādo d̓t. qꝛ de aīa tractatur qūo corpꝰ mouettractat̉ etiā de motibꝰ alioꝝ inaīatoꝝ mobiliū. tantoqꝛ ea aīata ſunt ſicut aīalia. ſunt motꝰ alioꝝ. exceptotn̄ motu totiꝰ. ſcꝫ celi. Aīalia em̄ ſeip̄a mouēt ſtꝭmotꝰ celi. ſꝫ potiꝰ ecōuerſo. Sūt aīalia motꝰ alioꝝ ſcꝫ mouent̉ ad inuicē naturaliter ex ſe. ſed eoꝝ offendūt ad inuicē. ſicut ea mouent̉ motū ꝓiectōis tractionis pulſionis. qꝛ motꝰ inaīatoꝝ dependēt. ab aīalibꝰideo ſicut motus aīalis finē hꝫ. habito ceſſat. ita oīmalioꝝ inaīatoꝝ motꝰ. in motū aīalis in finē ordinētur motꝰ inaīatoꝝ ſit ab aīalibꝰ in ipſa vt in finē ordinētur. ideo motꝰ aīaliū fit ꝓpter finē eſt gr̄a cuiꝰ aliqͥd fit. adepto ceſſat motꝰ. motꝰ aīaliū ſit ab aīadicenduꝫ eſt qūo aīa mouet corpꝰ. qūo corpꝰ mouet̉. etita dd̓m eſt de alijs pͥncipijs motꝰ aīalis vt inſtrumētalibus. qualiter ſcꝫ motus fiat per iſta.Uidemꝰ aūt mouētia aīal intellectū phātaſiā electōem volūtatē ꝯcupiſcentiā Hecaūt oīa reducunt̉ in intellectū appetitū. etem̄phantaſia ſenſus intellectui eūdeꝫ locū habētiudicatiua em̄ oīa. Drn̄t autem ẜm cās in alijsdictas Uolūtas aūt ira ꝯcupiſcētia oīa appetitus. electio aūt cōis intellectui appetitui. Hic ꝓſeqͥtur ph̓s intentōem ſuā Et duo facit. pͥmofacit qd̓ dcm̄ eſt. Scd̓o ꝯꝑat aīal ad ciuitatem. ad euidētiā dictoꝝ ibi. Exiſtimādū aūt Circa pͥmū duo facit. qꝛpͥncipioꝝ motꝰ aīalis qͦddā eſt pͥncipale. aliud ꝟo inſtrumentale. Primo determinat de pͥncipalibꝰ pͥncipiātibus motū in aīalibꝰ. qūo fit ab illis. Scd̓o determinatde pͥncipijs cauſis inſtrumētalibꝰ ibi. QuēadmodumCirca pͥmū iterū duo facit. Primo determinat de pͥncipijs pͥncipalibꝰ motꝰ volūtarij ſunt qͦt ſunt. Scd̓oon̄t quo motꝰ fiat ab illis. ibi Qm̄ aūt ītelligēs Quo adpͥmū iterū duo facit. pͥmo em̄ determīat de pͥncipio mouente moto. Scd̓o determinat de pͥmo mouēte īmobili.ibi Quare mouēs pͥmū Quo ad pͥmū d̓t ea mouēt

aīal ſunt iſta. intellectꝰ. ſenſus. phantaſia. appetitꝰ. volūtas. ꝯcupiſcētia. electio. tn̄ oīa reducūtur ad duo. ſcꝫad intellectū appetitū. Sūt em̄ q̄dā inter hec mouēt modū iudicātis. ſicut intellectꝰ ſenſus phātaſia. q̄dāat modū īclinātis. vt volūtas ꝯcupiſcētia. Qūo aūtdent ſenſus phātaſia ītellectꝰ dcm̄ eſt ī alijs. puta ī lib̓ode aīa. Uolūtas aūt ꝯcupiſcētia in ꝯueniūt ad appetitū ꝑtinēt. Electio aūt cōis eſt appetui intellectui.Quare mouet primū appetibile qd̓ intellectuale eſſe intellectuale. ſed qd̓ operabiliuꝫfinis. ꝓpter qd̓ tale eſt bonoꝝ qd̓ mouet ſedom̄e qd̓ bonū. Inqͣꝫtū em̄ gratia huiꝰ aliud.inqͣꝫtū eſt finis eoꝝ alteriꝰ alicuiꝰ gr̄a exiſtūtſic mouet. Oꝑtꝫ aūt ponere apparēs bonū boni locū habere delectabile. apparēs em̄ ē bonū Hic ꝯn̄ter ph̓us determinat de mouēte īmobili. Etduo facit. pͥmo em̄ oſtēdit qd̓ dcm̄ eſt. Scd̓o īfert ex dictꝭtria corollaria. ibi Itaqꝫ palā. Quātuꝫ ad pͥmuꝫ in effectu vult hāc ꝯcl̓onem. Mouēs īmobile mouet̉ aīal eſtappetibile intellectuale bonū. Quā ꝓbat ſic Dictū eſt intellectus appetitꝰ ſtꝭ duo mouētia aīal. illa aūt mouent̉ ab appetibili intelligibili bono. pͥmū mouēs aīaleſt appetibile intelligibile. Bonū dico. qꝛ intellectualevt hmōi mouet appetitū intellectū. ꝯn̄s nec aīa lqꝛ intelligibile ſpeculatiuū non mouet̉ appetitū. qm̄ mouet intellectū ſub rōne veri cognoſcibilis. ſed intellectuale bonū qd̓ mouet intellectū practicū qd̓ eſt oꝑabiliū finisUerū bonū eſt mouēs hmōi īmobile. qꝛ bonum invl̓i eſt hmōi. ſed in ꝑticulari. cuiꝰ gr̄a exiſtit operatioactualis ipſius agētis a bono hmōi ſub rōne finis moti.non tn̄ oꝑtꝫ illud bonū eſſe verū exn̄s bonū. ſed ſufficit ſit apparens. oꝑtꝫ em̄ ponere apparens bonū habere lo boni in mouēdo etiā bonū apparēs delectabile. apparens em̄ bonū aliquo bonū eſtItaqꝫ palā qꝛ eſt qͥdē vt ſil̓r mouet̉ qd̓ ſꝑ mouet̉ a ſꝑ mouēte. aīaliū vnūqd̓qꝫ Eſt aūt vt aliter ꝓpter qd̓. hoc qͥdē ſꝑ mouet̉. Aīalium aūtmotꝰ hꝫ terminū. ſempiternū aūt bonū qd̓ vere pͥmo bonū. aliqn̄ qͥdē. aliqn̄ aūt diuiniꝰ honorabiliꝰ aliqͣlit̓ ad alterū. qͥdēigit̉ pͥmū mouet motū. appetitꝰ aūt appetitiuū mouet. vltimū aūt motoꝝ neceſſe mouere aliqͥd. Manifeſtū aūt ex his etiā qꝛ rōnabiliter latio vltima factoꝝ in his fiunt. Mouet̉ em̄ ꝓcedit aīal appetitu. aut electōe alterato aliquo ẜm ſenſum aut phantaſiam Hic ꝯn̄ter infert ex dictis tria corollaria. quoꝝ pͥmūeſt. Eſt qͦddā mouentiū ſe qd̓ ſil̓iter vniformiter ſemꝑmouet̉ ab eo qd̓ eſt mouens ſemꝑ vniformiter ſe hn̄s.Quoddā aūt eſt vt vnūqd̓qꝫ aīaliū qd̓ mouet̉ ſꝑ vniformiter. ſed aliter. qꝛ vniformiter neqꝫ ſꝑ. aīaliummotꝰ irregularis eſt terminū hn̄s. Et huiꝰ eſt. qꝛ mouente mobili ſil̓r ſe hn̄tibꝰ. hꝫ ſe ſil̓r motꝰ. diſſil̓iter vero ſe hn̄tibꝰ ſil̓r hꝫ ſe diſſil̓r motus. qd̓dā eſt mouēsſeip̄m qd̓ mouet̉ a bono appetibili vniformiter ſe habente

Q iij