De principijs et mō motus qui ſit in aīalibus
Alioꝝ em̄ p̄ter totius motū q̄ aīata cā motꝰ q̄cūqꝫ nō mouent̉ ab inuicē. qꝛ offendūt ad inuiceꝫ. ꝓpter qd̓ ⁊ finē hn̄t oēs ip̄oꝝ motus etem̄ q̄aīatoꝝ. oīa em̄ aīalia ⁊ mouēt ⁊ mouent̉ gratiaalicuiꝰ. qͣre hoc eſt ipſis oīs terminus qd̓ cuiꝰgratia motus¶ Poſtqͣꝫ ph̓s in p̄cedēti tractatu det̓minauit ꝙ in aīali qd̓ mouet̉ oꝫ eſſe aliqd̓ qͥeſcens extra ⁊ intra ad qd̓ appulſum mouet̉. In hoc ſcd̓o tractatu determinat de pͥncipijs ⁊ mō motꝰ qͥ fit in aīalibꝰ. Et diuidit̉ pͥma ſui diuiſion in duo capl̓a. In pͥmo determinat de cauſis ⁊ pͥncipijs motꝰ volūtarij. ⁊ qͣliter fit ab illis pͥncipijs. In ſcd̓odeterminat de cauſis ⁊ pͥncipijs motꝰ inuolūtarij. qͣliterfit ab illis pͥncipijs. ibi. Mouent̉ aūt ⁊c̄. Primuꝫ rurſusſubdiuidit̉ in duas ꝑtes. In qͣꝝ pͥma p̄mittit intentōemIn ſecūda exeqͥtur eā. ibi Uidemꝰ aūt. Quātū gͦ admā ꝑtē d̓t. ꝙ cū dictū ſit ꝙ oīa inaīata moueant̉ ab alio. etqūo pͥmū motū ſempiterno motu dicat̉ moueri. ⁊ qūo pͥmū mouēs moueat. ⁊ hͦ in pͥma phyſica. hͦ eſt. viij. phy. ⁊etiā pͥmo celi. Reſtat nunc reliquū ꝯſiderare qūo aīa mouet corpꝰ. ⁊ qͥd eſt pͥncipiū motꝰ ip̄ius aīalis ſiue pͥncipale ſiue inſtrumētale qͦ ꝑficit̉ motꝰ aīalis. Cām aūt huiusaſſignādo d̓t. qꝛ ꝑ hͦ ꝙ de aīa tractatur qūo corpꝰ mouettractat̉ etiā de motibꝰ alioꝝ inaīatoꝝ mobiliū. ꝓ tantoqꝛ ea q̄ aīata ſunt ſicut aīalia. ſunt cā motꝰ alioꝝ. exceptotn̄ motu totiꝰ. ſcꝫ celi. Aīalia em̄ q̄ ſeip̄a mouēt nō ſtꝭ cāmotꝰ celi. ſꝫ potiꝰ ecōuerſo. Sūt gͦ aīalia cā motꝰ alioꝝq̄ ſcꝫ nō mouent̉ ad inuicē naturaliter ex ſe. ſed eoꝝ q̄ offendūt ad inuicē. ſicut ea q̄ mouent̉ motū ꝓiectōis tractionis ⁊ pulſionis. ⁊ qꝛ motꝰ inaīatoꝝ dependēt. ab aīalibꝰideo ſicut motus aīalis finē hꝫ. qͦ habito ceſſat. ita ⁊ oīmalioꝝ inaīatoꝝ motꝰ. cū in motū aīalis in finē ordinēturCū gͦ motꝰ inaīatoꝝ ſit ab aīalibꝰ ⁊ in ipſa vt in finē ordinētur. ideo cū motꝰ aīaliū fit ꝓpter finē qͥ eſt gr̄a cuiꝰ aliqͥd fit. ⁊ qͦ adepto ceſſat motꝰ. ⁊ cū motꝰ aīaliū ſit ab aīadicenduꝫ eſt qūo aīa mouet corpꝰ. ⁊ qūo corpꝰ mouet̉. etita dd̓m eſt de alijs pͥncipijs motꝰ aīalis vt inſtrumētalibus. qualiter ſcꝫ motus fiat per iſta.Uidemꝰ aūt mouētia aīal intellectū ⁊ phātaſiā ⁊ electōem ⁊ volūtatē ⁊ ꝯcupiſcentiā Hecaūt oīa reducunt̉ in intellectū ⁊ appetitū. etem̄phantaſia ⁊ ſenſus intellectui eūdeꝫ locū habētiudicatiua em̄ oīa. Drn̄t autem ẜm cās in alijsdictas Uolūtas aūt ira ⁊ ꝯcupiſcētia oīa appetitus. electio aūt cōis intellectui ⁊ appetitui.¶ Hic ꝓſeqͥtur ph̓s intentōem ſuā Et duo facit. pͥmofacit qd̓ dcm̄ eſt. Scd̓o ꝯꝑat aīal ad ciuitatem. ad euidētiā dictoꝝ ibi. Exiſtimādū aūt Circa pͥmū duo facit. qꝛpͥncipioꝝ motꝰ aīalis qͦddā eſt pͥncipale. aliud ꝟo inſtrumentale. Primo gͦ determinat de pͥncipalibꝰ pͥncipiātibus motū in aīalibꝰ. ⁊ qūo fit ab illis. Scd̓o determinatde pͥncipijs ⁊ cauſis inſtrumētalibꝰ ibi. QuēadmodumCirca pͥmū iterū duo facit. Primo determinat de pͥncipijs pͥncipalibꝰ motꝰ volūtarij q̄ ſunt ⁊ qͦt ſunt. Scd̓oon̄t quo motꝰ fiat ab illis. ibi Qm̄ aūt ītelligēs Quo adpͥmū iterū duo facit. pͥmo em̄ determīat de pͥncipio mouente moto. Scd̓o determinat de pͥmo mouēte īmobili.ibi Quare mouēs pͥmū Quo ad pͥmū d̓t ꝙ ea q̄ mouēt
aīal ſunt iſta. intellectꝰ. ſenſus. phantaſia. appetitꝰ. volūtas. ꝯcupiſcētia. ⁊ electio. q̄ tn̄ oīa reducūtur ad duo. ſcꝫad intellectū ⁊ appetitū. Sūt em̄ q̄dā inter hec q̄ mouētꝑ modū iudicātis. ſicut intellectꝰ ſenſus ⁊ phātaſia. q̄dāat ꝑ modū īclinātis. vt volūtas ⁊ ꝯcupiſcētia. Qūo aūtdent ſenſus phātaſia ⁊ ītellectꝰ dcm̄ eſt ī alijs. puta ī lib̓ode aīa. Uolūtas aūt ⁊ ꝯcupiſcētia in hͦ ꝯueniūt ꝙ ad appetitū ꝑtinēt. Electio aūt cōis eſt appetui ⁊ intellectui.Quare mouet primū appetibile ⁊ qd̓ intellectuale nō eſſe intellectuale. ſed qd̓ operabiliuꝫfinis. ꝓpter qd̓ tale eſt bonoꝝ qd̓ mouet ſed nōom̄e qd̓ bonū. Inqͣꝫtū em̄ gratia huiꝰ aliud. ⁊inqͣꝫtū eſt finis eoꝝ q̄ alteriꝰ alicuiꝰ gr̄a exiſtūtſic mouet. Oꝑtꝫ aūt ponere ⁊ apparēs bonū boni locū habere ⁊ delectabile. apparēs em̄ ē bonū¶ Hic ꝯn̄ter ph̓us determinat de mouēte īmobili. Etduo facit. pͥmo em̄ oſtēdit qd̓ dcm̄ eſt. Scd̓o īfert ex dictꝭtria corollaria. ibi Itaqꝫ palā. Quātuꝫ ad pͥmuꝫ in effectu vult hāc ꝯcl̓onem. Mouēs īmobile qͦ mouet̉ aīal eſtappetibile ⁊ intellectuale bonū. Quā ꝓbat ſic Dictū eſtꝙ intellectus ⁊ appetitꝰ ſtꝭ duo mouētia aīal. illa aūt mouent̉ ab appetibili ⁊ intelligibili bono. gͦ pͥmū mouēs aīaleſt appetibile ⁊ intelligibile. Bonū dico. qꝛ intellectualevt hmōi nō mouet appetitū ⁊ intellectū. ⁊ ꝑ ꝯn̄s nec aīa lqꝛ intelligibile ſpeculatiuū non mouet̉ appetitū. qm̄ mouet intellectū ſub rōne veri cognoſcibilis. ſed intellectuale bonū qd̓ mouet intellectū practicū qd̓ eſt oꝑabiliū finisUerū nō oē bonū eſt mouēs hmōi īmobile. qꝛ bonum invl̓i nō eſt hmōi. ſed in ꝑticulari. cuiꝰ gr̄a exiſtit operatioactualis ipſius agētis a bono hmōi ſub rōne finis moti.non tn̄ oꝑtꝫ illud bonū eſſe verū ⁊ exn̄s bonū. ſed ſufficitꝙ ſit apparens. oꝑtꝫ em̄ ponere apparens bonū habere locū boni in mouēdo etiā bonū apparēs delectabile. apparens em̄ bonū aliquo mō bonū eſtItaqꝫ palā qꝛ eſt qͥdē vt ſil̓r mouet̉ qd̓ ſꝑ mouet̉ a ſꝑ mouēte. ⁊ aīaliū vnūqd̓qꝫ Eſt aūt vt aliter ꝓpter qd̓. ⁊ hoc qͥdē ſꝑ mouet̉. Aīalium aūtmotꝰ hꝫ terminū. ſempiternū aūt bonū ⁊ qd̓ vere ⁊ pͥmo bonū. ⁊ nō aliqn̄ qͥdē. aliqn̄ aūt nō diuiniꝰ ⁊ honorabiliꝰ aliqͣlit̓ eē ad alterū. Ꝙ qͥdēigit̉ pͥmū nō mouet motū. appetitꝰ aūt ⁊ appetitiuū mouet. vltimū aūt motoꝝ nō neceſſe mouere aliqͥd. Manifeſtū aūt ex his etiā qꝛ rōnabiliter latio vltima factoꝝ in his q̄ fiunt. Mouet̉ em̄ ⁊ ꝓcedit aīal appetitu. aut electōe alterato aliquo ẜm ſenſum aut phantaſiam¶ Hic ꝯn̄ter infert ex dictis tria corollaria. quoꝝ pͥmūeſt. Eſt qͦddā mouentiū ſe qd̓ ſil̓iter vniformiter ⁊ ſemꝑmouet̉ ab eo qd̓ eſt mouens ſemꝑ ⁊ vniformiter ſe hn̄s.Quoddā aūt eſt vt vnūqd̓qꝫ aīaliū qd̓ nō mouet̉ ſꝑ vniformiter. ſed aliter. qꝛ nō vniformiter neqꝫ ſꝑ. cū aīaliummotꝰ irregularis eſt terminū hn̄s. Et rō huiꝰ eſt. qꝛ mouente ⁊ mobili ſil̓r ſe hn̄tibꝰ. hꝫ ſe ⁊ ſil̓r motꝰ. diſſil̓iter vero ſe hn̄tibꝰ ſil̓r hꝫ ſe diſſil̓r motus. cū gͦ qd̓dā eſt mouēsſeip̄m qd̓ mouet̉ a bono appetibili vniformiter ſe habente
Q iij