Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

An motor celi ſit immobilis firmatꝰ circa terrā

tratēdere māſione qͣꝫ terra ſortitur manens. autmouebitur terra a medio ex ꝓprio loco. Sicut em̄ pellens pellit. ſic pulſum pellitur et ſimul ẜm virtutem. mouet aūt quieſcens primūquare magna et amplior virtus et ſimilis et equalis quieti. Similiter aūt et moti quidem. mouētis aūt. tantam ergo oportebit virtutēeſſe terre in qͥeſcēdo. quātam totū celum habꝫet mouēs ip̄m Si aūt hoc impoſſibile. impoſibile moueri et celuꝫ ab aliquo tali eorū que interra Eſt aūt quedā dubitatō circa motus partiū celi. quaꝫ vt exiſtētē cōueniētē dictis cōſiderabit vtiqꝫ quis. Si em̄ aliquis excedat virtute motus terre quieteꝫ palā quia mouebit ipſaꝫa medio et virtus aūt a qua hic potentiainfinita manifeſtū. neqꝫ em̄ terra infinita. quare neqꝫ grauitas ipſius. Quoniā aūt impoſſibile dicitur multipliciter em̄ ſimiliter dicimus vocē eſſe impoſſibile videri. et eos qui inluna a nobis. hoc qͥdem em̄ ex neceſſitate. hocaūt natu videri videbitur. Celū aūt incorruptibile qͥdē īdiſſolubile putamꝰ qͥdem exneceſſitate eſſe Accidit aūt ſcd̓m hāc rationēex neceſſitate natū. eſt em̄ vt cōtīgit motū maiorē a quo qͥeſcit terra a quo mouet̉ ignisqd̓ ſurſuꝫ corpꝰ. Siqͥdem igit̉ ſunt excedētesmotus diſſoluentur hec ab inuicem. Si vero ſunt qͥdem. cōtīgūt aūt. Infinitū em̄cōtīgit ꝓpter neqꝫ corpꝰ cōtingere infinitū eſſecōitgit itaqꝫ diſſolui celū Quid em̄ ꝓhibꝫ hocaccidere. ſiqͥdem impoſſibile impoſſibile aūt ſi oppoſitū ncc̄ariū. Sed de hoc quidem dubio alter fit ſermoHic ꝯn̄r improbat hūc errorē duabꝰ ratōnibꝰ Quarūpͥª eſt. Si motor celi firmat̉ ad terrā in mouendo celū ẜm iſti dicunt terra ſit aliqua ꝑs celi qd̓ mouet̉ ſeq̄ret̉ fixū requiſitū ad motū celi ſit aliqua ꝑs eius. qd̓etſi verū ſit tn̄ contra eorū opinionē ē Pro ſcd̓a ratōe premittit quandā ꝓpoſitionē dicēs quadocunqꝫ aliqd̓ mouens mouet aliqͥd innixū alicui fixo tūc in mouēdo oꝫ adequari ꝓportionari virtutē mouētis in mouēdo. qͥeſcētis in qͥeſcendo ẜm aliquā determinatā ꝓportionē. Mouens em̄ in mouēdo hꝫ determinatū vigorē ſeu ꝟtutemẜm quā mouet mobile. ſil̓ter illud cui innitit̉ hꝫ quādādeterminatā virtutē in qͥeſcendo ẜm quā qͥeſcēs pōt figere mouēs. eſt determinata q̄dā ꝓportio ꝟtutū mouētiūꝯͣ īuicē qͥeſcētiū ẜm īnixū qͥeſcēti p̄t mouere ẜm quāfixū qͥeſcens p̄t mouēs figere ẜm quā p̄t mouere inni qͥeſcenti illud mouere. Si aūt mouēs īnixū qͥeſcētimobile vl̓r agentia ꝯtraria fuerīt oīno equata ſcd̓m ſuas ꝟtutes ẜm quas agunt patiunt̉ īpoſſibile ē vnū inalteruꝫ agat pͥº. qͣꝫuis poſſit in ip̄m agere ẜm ꝑtem. Sꝫſi debeat agere vnū in aliud oꝫ excellat in ꝟtute. ẜm hoc

em̄ mouet. illud mouet̉. agit illud patit̉. qd̓ agitexcedit in virtute. qd̓ patit̉ excedit̉ Quandocūqꝫ mouens mouet aliqd̓ mobile. hoc innixū eſt alicui qͥeſcēti qͥeſcens illud erit maioris ꝟtutis in qͥeſcēdo qͣꝫ motorceli in mouēdo Illo ſic p̄miſſo arguit ad ꝓpoſitū dicitPropt̓ hoc ſiue Atlas ſiue quodcūqꝫ moueat celū firma ad dexterū ſiue ad aliqͥd eorū que ſunt in terrā Qd̓ ītēdit hoc d̓t ab his poſſunt maioris ꝟtutisin mouendo qͣꝫ terra ſit in manēdo Si em̄ ſit maioris virtutis in mouēdo terrā qͣꝫ terra in qͥeſcendo īpelleret exloco ſuo qm̄ ſicut hmōi mouēs pellit celū in mouēdo ip̄ꝫſic pellet terrā ẜm ꝟtutē eius Ita ſicut pellēs pellit ſicut qd̓ pellit̉. quare ſi Atlas ſit maioris ꝟtutis īpellitSed manifeſtū ē pͥmū qd̓ mouet celū qͥeſcit. qꝛ ē oīnoīmobile. vt ꝓbatū eſt in octauo Phyſicoꝝ. quare ē maioris virtutis eo cui innitit̉. verificat̉ diſiunctiua altera ꝑte Sil̓ter oꝫ ip̄m habere maiorē virtutē in mouēdoqͣꝫ celū in qͥeſcēdo. Si ergo terra ſit illud cui firmat̉ in mouendo ipſam oꝫ maioris ꝟtutis in qͥeſcendo qͣꝫ ſit celū eius motor in mouendo Hoc aūt eſt īpoſſibile qꝛ ꝟtusterre quam qͥeſcit eſt grauitas eius cauſat̉ a motu celiEt manifeſtū eſt motorē celi maioris ꝟtutis eſſe qͣꝫ ipſuꝫcelū. celū totū qͣꝫ grauitas terre. ergo īpoſſibile eſt celuꝫmoueri ab aliquo motore firmato ad terraꝫ vel ad aliqd̓corporeū inter ip̄m exiſtēs Circa qd̓ ph̓s occaſione cuiuſ iam dicti inducit quādā dubitationē. pͥº tāgit ipſaꝫ ratōe eius Scd̓o remouet rationē. Dicit ex p̄cedētibꝰ poteſt accidere dubitatio q̄dā circa motū celi ꝑtiūeius puta ſpherarū Quā dubitationē ſicut cōueniētē velcōſequētē ad ea que dicta ſunt prius pōt aliqͥs ꝯſiderare ſi motor celi firmatus ad terram in mouēdo excederetterrā in qͥeſcendo vt ſuppoſitū eſt. manifeſtū ē mouebitipſam a medio Sicut ſi terra ad quā firmat̉ nauta. in mouendo. eſſet maioris ꝟtutis in qͥeſcendo qͣꝫ nauta in mouēdo moueret̉ terra Sic ē in ꝓpoſito. ſi motor celi firmatus ad terrā eēt maioris virtutis in mouēdo qͣꝫ terra inqͥeſcendo moueret terrā Non em̄ p̄t dici terra ſit īfinitevirtutis in qͥeſcēdo ideo mouetur a motore celi. ſiuemotor celi ſit finiteꝟtutis ſiue īfinite Terra em̄ qͥeſcit ꝓpt̓grauitatē eius. grauitas aūt eius finita ē qꝛ quātitas eiꝰfinita eſt quare virtus ꝓpter quaꝫ qͥeſcit terra. finita eſt.p̄t ergo moueri a maiori ꝟtute His aūt p̄miſſis remouꝫph̓us reſpōſionē quandā ad dictā dubitatōeꝫ Poſſet em̄aliqͥs dicere motor celi firmatus ad terrā pōt ipſaꝫ mouere ex medio nunqͣꝫ tn̄ mouebit ipſaꝫ Et ſeqͥt̉ ce nunquā corrūpat̉. Dicit ergo hac reſpōſionē remouendo ſi aliqͥs ponat motor celi non mouebit terrā. erit maior motus qͣꝫ ſit. qͣꝫuis contingat ita. terra eiinfinita non eſt. ita vt moueri non poſſit. ſequet̉ qͣꝫuis corrūpatur motꝰ eiꝰ cōtingat ipſaꝫ corrūpi. ſitingat ipſaꝫ corrūpi. nihil ꝓhibet ipſam corruptā. ſieſt īpoſſibile ipſam corrupi. ē aūt īpoſſibile ſi oppoſituꝫſcꝫ. ipſam. ſit neceſſariuꝫ Unde poſſibili poſito innullū ſequit̉ īpoſſibile Sed de hac dubitatōe ſcꝫ Utrū ce motus eius quādoqꝫ corrupāt̉ aut. alibi fit ſermoputa pͥº de celo mūdo. octauo phyſicorū.Utrum aūt oportet aliquid immobile eſſequieſcēs extra id quod mouetur nulla pars illius exiſtēs aūt. Et hoc vtrum et in omni ſitexiſtere neceſſarium eſt.Poſtqͣꝫ ph̓s diſſoluit dubitationē quātū ad ſcd̓aꝫ ꝑtē

Q i