Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

An pͥncipiū mōtiuū cordꝭ ſit vniꝰ l̓multimōi gn̄is

In ciuitate em̄ quādo ſemel ſtabilitus fuerit ordo nihiē opus ſeꝑato monarcho quē oporteat adeſſe ad ſingulaeorū que fiunt. ſed quilibet facit que ipſius ſunt. vt ordinatū eſt. fit hoc poſt hoc ꝓpter ꝯſuetudinem In animalibꝰ hoc idem naturam fit Et qꝛ natū ē vnūqd̓qꝫ ſic corſtantiū facere ꝓprium opus. vt nihil opꝰ ſit in vnoquoqꝫeſſe animal ſcꝫ inquātum ē principium motus. ſed in quo principio cordis exiſtēte alia quidem viuere eo apta nata ſunt facere ꝓprium opus ꝓpter naturam. Sic igit̉motus cordis ē naturalis quaſi ꝯſequēs animam inquātum eſt formā talis corporis. principaliter cordis. Etforte ẜm hunc intellectum dixerūt quidam motū cordiseſſe ab intelligētia inquātū poſuerunt animā ab intelligētia eſſe ſicut ph̓us dicit. viij. ph̓icorū motum grauium etleuiū a generante inquātū dat formam que ē pr̄incipiūmotus Omnis autē proprietas motus ꝯſequitur aliquam formam ẜm ꝯditōnē ipſius. ſicut formam nobiliſſimi puta ignis. ꝯſequit̉ motus ad locum nobiliſſimū. quiē ſurſum Forma autē nobiliſſima in inferioribꝰ ē animamaxime accedit ad ſimilitudinē ſui principij quod ē motus celi. vnde motus conſequens ipſam ſimillimus eſtmotui celi Sic em̄ ē motus cordis in animali ſicut motꝰceli in mundo. ſed tamē oportet motū cordis a motu celideficere. ſicut pͥncipiatum deficit a principio Eſt aūt motus celi circularis ꝯtinuus. hoc ei ꝯpetit inquātū eſtpͥncipium omniū motuum mundi. acceſſu em̄ receſſucorpus celeſte imponit rebus pͥncipium eſſendi. ſuatinuitate ꝯſeruat ordinem in motibus qui ſunt ſemMotus autē cordis principium ē omnium motuuꝫ quiſunt in animali. Unde ph̓us in. iij. de partibus animaliūdicit motus delectabilium triſtiū totaliter omnesſenſus hinc incipiētes vident̉ ſcꝫ in corde. hoc terminari Unde ad hoc cor eſſet principiū finis omniū motuūqui ſunt in animali habēt quidē motum circularē ſimpliciter ſed organice circularē. ſimilem ex circulari. cōpoſitū ſcꝫ ex tractu pulſu. Unde ph̓ꝰ dicit in. iij. de anima mouēs organice ē vbi eſt principiū finis idem. omniaautē pulſu tractu mouētur. ꝓpter quod ſicut in circulomouere aliquid huic acciꝑe motū. Eſt etiam iſte motcontinuo. durante vita animalis. niſi inquātū neceſſe eſtincidere morulā mediam inter pulſum tractū eo deficiat a motu circulari. Per hoc ergo defacili ſoluūtur quein ꝯtrarium obijci poſſunt Neqꝫ em̄ dicimus cordis mo cordi eſſe naturalem inquātū eſt graue vel leue ſed inquantū ē animatum tali anima. duo motus qui videntur ꝯtrarij ſunt quaſi partes vnius motus ꝯpoſiti ex vtroqꝫ. inquantuꝫ deficit a ſimplicitate motus circularisquē tamē imitatur inquantū eſt ab eodem in idē. ſiceſt inconueniēs ſi quodammō ſit ad diuerſas partes. qꝛ motꝰ circularis aliqualit̓ ſic ē Nec veꝝ ē cauſet̉ ex apphēſione appetitu. licet ſit ab anima ſenſitiua. em̄ cauſatur ab anima ſenſitiua operationem ſuam. ſed inquātum ē forma natura talis corporis. Motus autē progreſſiuus animalis cauſatur per oꝑationē ſenſus appetitus. ꝓpter hoc medici diſtinguunt oꝑationes vitalesab oꝑationibus animalibus. dicunt ceſſantibus animalibus remaneant vitales. vitales appellantes mo cordis comitantur. quibus ceſſantibus ceſſat vita Ethoc rationabiliter Uiuere em̄ in viuētibꝰ eſt vt diciturſcd̓o de aīa. autē cuiqꝫ ē aꝓpria forma. Hoc autē differtinter principiū motus celi animā. quia illud principiuꝫ mouet̉ ſe neqꝫ accidēs. Anima autē ſenſitiua licet

moueatur ſe mouet̉ tamē per accidēs. vnde proueniunt in ipſa diuerſe apprehēſiones affectiones Unde motus celi ſemper ē vniformis. motus autē cordis variaturẜm diuerſas affectiones app̄henſiones anime em̄affectiones anime cauſant̉ a diuerſis alterationibus cordis. ſꝫ cauſant eas. Unde in paſſionibꝰ anime puta in iraformale ē quod ē ex parte affectionis ſcꝫ ſit appetitꝰ vindicte. Materiale autē ꝑtinet ad motum cordis. putaſit accēſio ſanguinis circa cor autē in rebus natura libus forma ē ꝓpter materiā. ſed ecōtra vt dicitur. iij. phiſicoꝝ ſed in materia ē diſpoſitō ad formā ergo propter aliqͥs vīdictā appetit qꝛ circa cor ſāguis accedit̉ ſꝫ exaliqͥs ē ad irā diſpoſitꝰ. iraſcit̉ āt ex appetitu vīdicte. Lꝫāt accidat aliqͣ variatō in motu cordis ex app̄hēſione diuerſa affectōe. non tamē illa variatio motꝰ ē voluntariaſed inuoluntaria. quia fit imperiū voluntatis Dicitem̄ philoſophus in libro de cauſa motꝰ animaliū multociēs apparete aliquo. non tamē iubente intellectu mouetur cor pudēda Et huius cauſam aſſignat quia neceſſeē alterari animalia alteratione naturali. alteratis autē ꝑtibus. huius quidē augeri hoc autē detrimētum pati vtiam moueant̉ permutēt̉ natis haberi permutationibꝰad inuicē Cauſe autē motuū animalis caliditas ſunt frigiditas que de foris intus exeuntes naturales preterrationē vtiqꝫ facti motus dictarū partium .i. cordis pudēdi alteratione incidēte fiunt Intellectus em̄ phantaſia paſſionē auferūt vt ꝯcupiſcētie. ire. hmōi. ex qͥbꝰ corcalefit infrigidat̉.Explicit liber de morre et vitā et de cognatisquius īpeculationis.