Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauiā motus aīauum

An calidū alterās alimētum in corde poſſit eſſe cauſamotus cordis Solutō Non principalis pͥmaria. ſedminꝰ pͥncipalis ſecūdaria. Primū ptꝫ. qꝛ ipſius motuscordis eſt aliqua cauſa ſe. cum ſit per accidēs ſed perſe. calidū aūt poteſt eſſe per ſe pͥmo cauſa ipſius motcordis. ſed calidi ſe eſt alterare ſubtiliare reſoluere adque ſequit̉ motus. eſt ergo principalis cauſa PretereaQd̓ fit a motu cordis non poteſt cauſa motus cordisqꝛ ſic idem eſſet cauſa ſuiipſius qd̓ eſt impoſſibile. motusaūt cordis ē cauſa caliditatis ergo ē calidū cauſa motus cordis. augmentat̉ em̄ caliduꝫ ꝓpter motum cordisPreterea pͥmus motus in anīali eſt a cauſa pͥma per ſemotus cordis in aīali ē hmōi ergo ē a cauſa pͥma queeſt calidū nec calidi actio. qꝛ eius actio eſt alteratō que ſequit̉ motū localē Dicēdū ergo motꝰ cordis ſe primofit a forma aīalis puta ab aīa aīalis cor habētis. Principalis em̄ oꝑatio animalis aſcribi debet pͥncipali agēti. vnaaūt pͥncipalis oꝑatio in aīali eſt motꝰ cordis ergo dependet a pͥncipali in aīali que eſt aīa. Inde ſicut mixtisinaīatis debet̉ aliqͥs motus. puta ferro ad motū magnetis etiam ſimplicibus elemētis. ita aīali debet̉ aliquismotus. hmōi aūt eſt motus cordis Ueꝝ qͣꝫqͣꝫ aīa ſit cauſa pͥncipalis hmōi motus agit tn̄ mediāte calido ſicutignis calefacit ſuam forma. agēs tn̄ ꝓxime mediāte calido. mouet ergo aīa ip̄m cor mediante calido Et ita ſenſitiua anima habet hic locum tanqͣꝫ pͥcipalis. calidumvero ſeuncdaaria.Quartum duorum el.Utꝝ principiū motiuū cordis ſit aīa vnius vel alterigeneris Et videtur ſingulas aīas diſcurrēdoqꝛ nec aīa vegetatiua nec ſenſitiua nec intellectiua pri. pͥº qꝛ oꝑatiōes anime vegetatiue ſunt generarealimēto vti. augmentatio. diminutio. quoꝝ nullū videt̉ eſſe motꝰ cordis. qꝛ hec aīa ineſt plātis. motꝰaūt cordis ē aīalibꝰ ꝓpriꝰ etiā ſcd̓m neqꝫ terciū. quiaſenſus intellectꝰ mouent niſi mediāte appetitu. motus aūt cordis inuolūtariꝰ eſt. In oppoſitū arguiturQuia oīs motus vel ē naturalis. vel aīalis. vel violētꝰ. ſꝫmotus cordis ē naturalis neqꝫ violentꝰ. ergo ē aīalis per ꝯn̄s eſt ab aīa eſt naturalis qm̄ ē ad ꝯtrariastes cōponitur ex pulſu tractu. motꝰ aūt naturalis ēad vnā partē tm̄ ſcꝫ ſurſum vel deorſuꝫ. Nec ē violētꝰ qꝛhoc ē oīno extra ronē. qꝛ non fit a pͥncipio extrīſeco Etterea violētū non eſt ꝯſeruatiuū nature. nunc aūt motuscordis ē aīalis ꝯſeruatiuꝰ Pro ſolutōe notandū. Qꝭ dicūt hunc motū naturalē eſſe non a natura ꝑticulariꝓprie dicta vel coīter dicta qualis ē aīa ſed a natura vl̓iimpreſſione ꝟtutis celeſtis Sed ridiculū eſt In oībusem̄ rebus naturalibꝰ ꝓprie paſſiōes alicuiꝰ generis vl̓ ſpeciei aliqd̓ principiū intrinſecū ꝯſequūtur. naturalia enimſunt quoꝝ pͥncipiū motꝰ in ip̄is ē. nihil aūt ꝓpriū magiseſt aīalibꝰ qͣꝫ motus cordis. quo ceſſante perit eoꝝ vita. gneceſſe ē in aīalibꝰ eſſe aliqd̓ pͥncipiū talis motus ita noeſt ex imp̄ſſione nature vniuerſalis ſicut motꝰ fluxꝰ refluxus maris. Preterea Motꝰ qui ē in corꝑibꝰ īferioribꝰex impreſſiōe nature celeſtis vniuerſalis ſꝑ adeſt eispatꝫ de motu fluxus refluxꝰ maris ſequit̉ motū lunemotus aūt cordis ſꝑ adeſt aīali. eſt ergo a ſeꝑata ſa pͥncipio intrinſeco. Et ꝓpterea dicūt ſcd̓o alij pͥncipiumintrinſecū motus calore qui ſpūm quē ſpirat. mouet

cor Sed hic modus irrationabilis ē. illud qd̓ ē in aliqua re pͥncipalius. oꝫ eſſe cām. pͥncipalius aūt in aīali videtur motꝰ cordis. magis videt̉ ille vite ꝯtemporaneus qͣꝫ alteratio ẜm calorē vt dcm̄ eſt ſupra. non ē ergopͥncipalis motus cordis alteratō ẜm calorē qua ſpūs naſcit̉. ſed potiꝰ ecōtra motus cordis ē hmōi alteratiōisUnde ph̓ꝰ d̓t in libro de motu aīaliū. Oportꝫ qd̓ futuꝝeſt mouere alteratōe tale eſſe Preterea Aīal ꝑfectū qd̓eſt mouēs ſeip̄m maxime accedit ad ſil̓itudinē totiꝰ vniuerſi. vn̄ ꝓpter hoc aīal maxīe d̓r minor mūdus. Invniuerſo aūt pͥmus motꝰ ē motus localis ē alteratōnis alioꝝ motuū. ita videt̉ in aīali motus localis eſſeprior pͥoritate cālitatis alijs motibꝰ ſicut motus localis ēpͥncipiū alioꝝ motuū in mūdo maiori teſte ph̓o. viij. phy.inquiēte motū localē celi eſſe vitā quandaꝫ oībꝰ deorſumſubſiſtentibꝰ Preterea Illud qd̓ ē ſe. pͥus ē eo qd̓ eſt peraccn̄s. pͥmus aūt motꝰ aīalis ē motus cordis. calor autē mouet localiter niſi accn̄s. per ſe em̄ caloris ē alterare. accn̄s ꝟo mouere ẜm locū Ridiculū ergo ē dicerecalor ſit principiuꝫ motus cordis. ſꝫ oꝫ eis aſſignare cām ſe poſſit eſſe pͥncipiū motus localis Pro aduertē eſt qd̓ d̓t ph̓us. viij. ph̓yſicoꝝ. Quorūcūqꝫ ē pͥncipiuꝫmotus in ſeipſis. hec natura dicimꝰ moueri Un aīal to ẜm naturā ſuā ſeip̄m mouet. corpꝰ aūt eius ꝯtingitnatura extra naturā moueri. differt em̄ ẜm qualē motūqd̓ mouet̉ eueniat ex quali elemēto ꝯſtet em̄ aīal mouet̉ deorſum eſt qͥdē motus naturalis toti aīali corꝑrieo in corꝑe aīalis elementuꝫ graue predominat̉. cuiusnatura ē moueri deorſuꝫ. aūt animal mouetur ſurſuꝫeſt qͥdē motus naturalis animali. qꝛ ē a pͥncipio intrinſeco quod eſt anima. licꝫ non ſit naturalis corpori graui vthuiuſmodi. vnde magis fatigatur animal in motu talimotus autē ẜm locum in animalibus cauſatur ex appetitu apprehenſione ſenſitiua vl̓ intellectiua vt dicit̉ terciode anima In alijs igitur animalibꝰ totus proceſſus naturalis ē. enim agunt̉ a propoſito ſed a natura Naturaliter em̄ hirundo facit nidum. aranea telā Solius auteꝫhominis eſt a propoſito oꝑari non a natura. ſed tamencuiuſdā operationis naturale principium eſt Licet enimcōcluſiones ſcientiarū ſpeculatiuarum practicarū naturaliter ſciat ſed rationabilit̓ inueniat. pͥma tn̄ pͥncipia indemōſtrabilia. ſunt ei naturalit̓ nota ex quibꝰ ad alia ſcientialiter ꝓcedat Similit̓ ex ꝑte appetitus. appetere vltimūfineꝫ (qui eſt felicitas hoīs) eſt homini naturale fugeremiſeria. ſed appetere alia non eſt ei naturale. ſꝫ ex appetituvltimi finis ꝓcedit in appetitū alioꝝ. ſic em̄ ē finis in appetibilibꝰ ſicut principiū demonſtrabile in intellectualibusvt dicitur. ij. ph̓ycoꝝ. ergo motus omniū aliorūbrorū ex motu cordis cauſetur vt ꝓbat ph̓us in libro demotu animaliū Motus quidē alij pn̄t eſſe volūtarij. ſedpͥꝰ motꝰ ē cordis ē naturalis. Oportet āt ꝯſiderare qmotꝰ ſurſuꝫ ē naturalis igni. eo ꝯſeqͥt̉ formā eiꝰ. vn̄generās qd̓ dat formā ē ſe mouēs ẜm locū. Sic̄ āt for elemēti ꝯſequit̉ aliqͥs motꝰ naturalis ſic nihil ꝓhibꝫalias formas ſeqͥ alios motꝰ naturales Uidemꝰ ei fer naturalit̓ mouet̉ ad magnētē tn̄ motꝰ ille ē ei natural̓ ẜm rōnē grauis vl̓ leuis ſꝫ ẜꝫ hꝫ talē formā Sic igit̉ aīal inqͣꝫtū hꝫ talē formā ē aīa nihil ꝓhibet hr̄e aliquēmotū naturalē. mouēs hūc motū ē qd̓ dat formā Dicoautē motum naturalem animalis eum qui eſt cordis. qꝛvt ph̓us dicit in libro de motū animaliū Exiſtimādū eſtcōſtare aīal quēadmodū ciuitatē bene ac legittime rectā