Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De luboinilione etatis

homine qn̄ calore vincēte expelli incipit deſcendere ſuperfluuꝫ humidū per pollutiem nocturnā maxime qn̄ſomniū incenditur caliditas interiꝰ Quinta aūt vltimaē etas iuuētutis qn̄ ſemen eſt iam maturatū et quātitasvenit in ſtatū incipit iam notabiliter exiccari humiduꝫ hec etas a quibuſdā vocatur etas crinita. eo tunc pili tam in barba qͣꝫ in alijs partibus vt in inguine ſub aſcellis naſcātur. propter humidi em̄ exiccationē vapor exlocis illis egrediēs faciliter aerē tangit exiccatur.ad formam pilorum cōuertitur. pilus em̄ nihil aliud eſſevidetur niſi vapor de poro corꝑis expirās ad aerem exiocatus induratꝰ. Sed de natura pilorū quare citius inquibuſdā locis naſcātur qͣꝫ in alijs. quare in capite ſtatim naſcantur quare quedā piloſa tota naſcantur quedam in toto ſine pilis vt aues q̄dam. alterius eſt ſpeculationis. In plātis autem plātarum partibus has qͥnqꝫetatū differētias expreſſe inuenimus Qm̄ pͥmo ſunt molles valde tenerrime. ita ſi parū manū ꝯprimātur effluunt humore. tūc vidētur eſſe quaſi herba minuta etiaꝫille plāte que poſtea creſcūt in arbores maximas. deindevincente calido ſuper humidū creſcūt ramuſculi quidam folia plura. Tercio aūt ſubijcitur in eis humidū. ita ita libere ſicut prius humorem fundūt. ſed aliqualiterexpreſſe vel cōpreſſe Quarto dureſcere incipiūt reſudantes humidū ſuperfluum cuius pars reſudat pars conſumitur a calore naturali partim. partim a calore extrinſeco Quinto aūt dureſcūt in toto maturantur ad ſtatum perueniūt ſue quātitatis. ꝓportōnabiliter aūt hec ſtin omnibus viuis Uerum diuerſitas aliqua in eis inuenitur ẜm diuerſitatē caloris humidi ſeu humoris eorparuus nāqꝫ humor citius terminatur qͣꝫ multꝰ: ceterisparibꝰ. ſubtilis humor citius terminat̉ qͣꝫ groſſus terreſtris ceteris paribꝰ. et per naturā calidus humor ſicutaerius citius terminat̉ qͣꝫ aquoſus frigidus ceteris paribꝰ. ſic de alijs differētijs quas facile eſt in omnibꝰ proportionabiliter inuenire que ex humore calore recipiūtgenerationē vitaꝫ Et hec prima etas quītupliciter ſubdiuiſibilis cōuenit virtuti augmētanti. ẜm ſic procedit in tempore vt dictū eſt. ita in tempore proportionabiliter minorat̉ Qꝭ autē ſic creſcit virtus in tempore patetqm̄ molle humidum facilius extēdit̉ qͣꝫ ſiccius duriusnos em̄ videmus cum calor intrat in humidum citiusmouetur calore humidū ſubtile ſimplex qͣꝫ groſſum aliquo terreſtri inſpiſſatum mouetur dilatatur creſcit per omnia ſimile in augmēto. em̄ calor eſt in humido ſubtili cito dilatatur humidū. inſpiſſatur humi tardius mouetur Et hec eſt pueri frequēter pluſqͣꝫ dimidiū ſue quātitatis explēt in primo ſeptenio Tuncem̄ vt diximus incipit in ſicci partibꝰ acutis pruritū fortiter facere calidū. propt̉ qd̓ in illa etate frequētiſſime puerorū mouētur genitalia maſculorū qͣꝫ feminarū. Etlegiſlatores dederūt hanc etatē vel huius etatis gradūpͥme deſponſatōi. eo tūc incipiunt placere ſponſalia. ẜmaūt magis procedit hec etas ẜm hoc magis debilitat̉actus augmetatiue ꝟtutis niſi hoc fiat per accidens inpaucis In his em̄ in quibꝰ multa humiditas impedit caloris extēdentis actionem aliqn̄ eſt ſtatus quidē ſtaturebreuioris vſqꝫ ad pubeſcētiam vſqꝫquo calor liberatusa ſuꝑfluo humido cōfortatus fuerit. tūc em̄ incipit velociter extendere mēbra ad incremētum In plantis autemquibuſdā videmus in primo anno accipiūt plantationem organorum vel determinatā quātitatē ſed in ſe-

cūdo hoc ꝯtingit eis ꝓpter ipſaꝝ humiditatis interminabilitate Aliqn̄ em̄ per multū tempus creſcūt ſicut dicitur de palmo creſcit tꝑe centum annorū hoc contingit ꝓpter ſui humidi viſcoſitateꝫ qd̓ diu permanet noneuaporās. ideo pōt diu extēdi ē calidum eius retētūin viſcoſitate humidi ſui. non pōt ſenſibiliter minuieuaporationē Qꝭ autem dicit plinius Plātas omni tēꝑecreſcere. hoc oīno falſum eſt īquit Alb̓. preter rōnē dcmde quo infra dicet̉ poſt aſſignatā drn̄am etatūSextum duotum eſt.Quare hec pͥma etas dicitur augmēti Solutō Alb̓.ꝓpter duas cauſas ſcꝫ actiuā paſſiuā Propter paſſiuamꝗͥdē ex parte materie ē hec etas augmēti. qꝛ humiditas mollicies dominantur in ea etate ſunt facile extēſiōiobedientes. Propter actiuam vero ex parte agentisqd̓ eſt virtus anime principaliter operans calor inſtrumentum eiusISeptimum duptum eūiUtrū gradus pͥme etatis nominati in oībꝰ viuis equaliter diſtinguātur. Solutō. Sed diuerſificātur. etinequalia ſunt ꝓpter humidorū calidorū in eis reꝑtorūdiuerſitatem Uerū in hoīe hmōi gradus ſenſibiliter magis diſtinguūt̉. vn̄ pͥmꝰ gradus pͥme etatis eſt coīter vſqꝫ ad annū. iiij ſcd̓s vſqꝫ advij. terciꝰ vd xi. vel xij quartꝰvſqꝫ ad xvi. vltimus ꝟo vſqꝫ ad xxiiij. in quibuſdam vſqꝫ ad xxx. in quibuſdam vſqꝫ ad xxxv ẜm cōplexionuꝫdiuerſitatem.Octauum dubium eſt.An ſcd̓a etas pͥncipalis recte dicatur ſtatiua Et videtur Quia virtus augmentatiua in ea deficit. Solutio Alb̓. Sic qꝛ ꝓpterea ſtatiuā dicitur qꝛ eſt etas ſtās in ꝟtute qͣꝫ in ſubſtātia ſine aliqua declinatōe. ſic hecd̓r in hominibꝰ etas virilis. qꝛ iam materia ꝑtiuꝫ corꝑisviroꝝ cōfortata ē. virtus in ea reſedit quieuit liberata ab humido defluēte. hec eſt etas calida ſicca. Tꝑate quidē ſicca ꝓpter vicinitatem etatis. humida plꝰ calida ꝓpter cōfortationē caloris ex elongatione ab humore ſpermatis mēſtrui ſanguinis. vel vt generaliter loqͣmur ab humore ſeminaliter ꝯcepto vaporoſo. hec ergoetas ſtat qꝛ ſufficit humidū ex vicino ſtatu augēdi derelictū. ideo cadit adhuc ī ſubſtātia eo ſiccitaseſt diſſolutōis ſubſtātie hoc ex parte materie Nec iteꝝdeficit calor iſtius etatis eo adhuc hꝫ materiā multaꝫin radicalibꝰ mēbris. nōdū euaporauit eſt ſubiectūnutrimētū ipſius. Deficit tn̄ vt ꝓbat argumentū in hacetate virtꝰ augmētatiua nec in ordine ad ea dicitur ſtatiua quia in ea etate qua augmētatiua virtus eſt ſtat vi et ideo augmētatiue virtutis exercitium repugnatetati ſtatiue.yonum dubtum eſt.Quare in etate hac ſtatiua ꝟtus augmentatiua deficit.Solutio Alb̓. ꝓpter duas cauſas Prima eſt qm̄ oīstus in vno eodēqꝫ ſubiecto. in ſtatu vno hn̄s duas oꝑationes. in alio ſtatu deficiens. ab vtraqꝫ illarū habet neceſſario mediū ſtatū. in quo deficit ab altera illaruoꝑatō-

P i