Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De differentijs Etatis.

. retinet alteram. niſi ita ſit vna illaꝝ oꝑationuꝫ ſitcauſa alterius immediate equalit̓ ſint a ꝟtute pͥmaSūt aūt due oꝑatiōes ipſius caloris naturalis in augēdi ſtatu. quaꝝ. vna eſt conſeruatō ſubſtantie in natura.augmētatio eiuſdem. quaꝝ vtraqꝫ deficit in ſtatu ſenijſenectutis. vtraqꝫ vero viget in ſtatu iuuētutis. ergo neceſſario in medio ſtatu retinꝫ alterā illarū oꝑatōnuꝫ.em̄ dici poteſt vna haꝝ oꝑationum ſit alterius quiavidemus iſtas oꝑatōes etiam in eodem ſubiecto in diuerſis diuerſas eſſe ab inuicem Mediꝰ aūt ſtatus ſcilicꝫvirorū eſt niſi etas ſtandi In hac ergo etate retinet alterā illarum oꝑatōnū. aut ergo retinet augmētatiuā ſinecōſeruatiua ſubſtātie. aut ecōuerſo cōſeruatiuā ſubſtātieſine augmētatiua. Sed primū hoꝝ eſt īpoſſibile qꝛ nihilauget̉ cuiꝰ ſubſtātia ꝯſeruet̉. erit ergo. ſcd̓m neceſſariū retineat ſubſtātie ꝟtutis ꝯſeruationē ſine augmētatiua oꝑatōe. recte vocat̉ etas ſtandi. in ſubſtātia ſcꝫ ꝟtute aūt ſcd̓a ſumit̉ ex duobꝰ. quoꝝ vnū ex ꝑte pͥncipij materialis ē duricies inducta in mēbris ſiccitasque obedit extenſioni Scd̓m ē defectus aliqualis ipſius calidi cauſatꝰ ex ſumpto extraneo nutrimēto ſufficient̉ digeſtionem decocto. de quo alibi. puta in pͥº degeneratōe ſatis dcm̄ ēDecimum dubtum eſt. due ſint etates pͥncipales ſcꝫ pͥma ſcd̓a ꝯmunio habeant in caliditate. illarū habet eam exeellētiusSolutō Alb̓ti In huius queſtiōis materia antiqͥ diſſidere inueniunt̉. Antiquiſſimi em̄ dixerūt etatē augēdi magis frigidam. etatē iuuētutis ſtatus magiscalidam ſiccā Qd̓ nitunt̉ probare rōne ſignis Ratiōeſic. qꝛ calidū in ſimplicibꝰ eſt adeo incēſum humidoquēadmodū ſicco ſiue etiam ſit ſiccū ſubtile vel tenuevel ſit ſiccū groſſum Exēplū pͥmi vt in igne Exēplū ſecūdivt terra. ſeu in lapide ignito. humido aūt ē caliduꝫigneum ita igni incēſum. ſicut ē in his dicta ſunt: p̄cipue in humido aqueo ei in vtraqꝫ qualitate cōtrariet̉ ergo inqͥunt humidū ſeminale ſit aqueū. hoc abundet in etate augēdi ſic̄ pꝫ antedicta videt̉ illa etas frigidior qͣꝫ etas ſtatiua. A ſigno. ꝓbāt multiplici. antiqͥſſimi ph̓orū medicorū Primū eſt. qꝛ in hac etate abūdatſuꝑfluitas aquea. febres in tali etate fiunt phlegmatice Scd̓m ē. qꝛ illa pͥma etas eſt guloſa vltra modū. guloſitas aūt canina catur ex frigiditate ſuꝑflua Terciuꝫ ē qꝛemanat ſanguis de naribꝰ eoꝝ Quartū qꝛ ſunt egeſtōeseoꝝ que ſunt etatis pͥme humide qd̓ eēt ſi in ip̄is dominaret̉ calidū. Et ſimilia hmōi ſigna multa adducūt.licet appareant in hoībꝰ magis. tn̄ ꝓportōnabiliter ſunt inomnibus viuis. Ecōtra aūt multi peripateticorū ſenferūt calidiorem etatē pͥmā qͣꝫ ſcd̓am. ideo dicūt calidiores eſſe ꝑtes pͥmas qͣꝫ vltimas etatis pͥme Qd̓ ſimiliterꝓbant rōne ſignis. Rōne ſic. qꝛ pōt inueniri ẜm eosaliqua quare ſit calidior alijs etatibꝰ Cum em̄ etasque ē pͥncipijs vite ꝓpinquior ( ſunt calidū humiduꝫvidet̉ plus de illis participare. inter hmōi aūt pͥncipiacipuū eſt calidū. humidū etiam pͥmū ē calorū ſubiectuꝑabulū. etas pͥma eſt ceteris illis principijs vite ꝓpi̓quior videt̉ ceteris calidior. nihil em̄ caliditatis videt̉ inpͥma etate expiraſſe ſicut in alijs A ſigno probant multiplici. pͥmum eſt appetitus iuuenū ē melior. incremētumin eis ē fortius. mobilitas multa. digeſtio bona fre-

quēs Un̄ dicunt ſi ex frigido ꝓueniret eorum appetitꝰtunc eēnt iuuenes bone yſtrimbrie. nūc autē melioris.vſtrimbrie ſtꝭ qͣꝫ pn̄t ſenes Inſtribrie āt ſtꝭ appetitꝰ cibi naturales bona digeſtione. Et addūt qd̓ aliqn̄facit iſtis pueris nauſeam abominatōem ē defectuscaloris ſed potius ſuꝑflui nutrimēti humoris. Scd̓mſignū magis naturale ē mēbra iuuenū ſuperiora ſtꝭ magis groſſa (ꝓportionabilit̉ loquēdo) inferioribꝰ. hoc autēatteſtat̉ ſuꝑ caliditate dominante mouēte ſuo dn̄io nutrimetum abundant̉ ꝟſus ad ſuꝑius. Terciū ſignuꝫ ē qꝛetas pͥma ē ſomnifera cuius poteſt calidū euaporatōem faciēs ex multo humido. Poſt iſtas ſectas venitGalienus dicēs iſtas etates fore equalit̓ calidas. ſed pri excedere in qͣꝫtitate caloris. ſecūdā ꝟo in qualitate caloris Et ſimilit̓ finis pͥme etatis excedit in qualitate primas ꝑtes eiuſdem. Et huius exēplum dicit̉ ſicut ſi nosimaginemur aliqͥd calidū vel corpus aliqd̓ caliduꝫ velſubtile pͥmo ingredi incorpꝰ humidum ſic in aquā poſtea imaginemur ip̄m ingredi in corpus ſiccū ſpiſſum minus inquātitate qͣꝫ ſit humidū ſicut in lapidē vel ferrumtunc erit differetia in eēntia corporis calidi. hoc em̄ eſtvnū idē in vtroqꝫ. tn̄ differētia erit in qualitate calidi. qꝛ acutius ē in ſicco qͣꝫ in humido. differētia ē in quātitate. qꝛ magis dilatat̉ calidū in humido qͣꝫ in ſicco. cumtn̄ in vtroqꝫ ſit equalis caliditas ẜm eēntiam Et ſic eſt incōꝑatione caloris pͥme etatis ad vltimas ꝑtes eiuſdem.vel ad ſcd̓aꝫ etatē ſunt calide ſicce. pͥme etatis pͥmedifferētie ſint calide humide. ideo dicit pueros optime yſtrimbrie qꝛ illa ꝑficit̉ calido huīdo multe guloſitatis appetit ex incremēto multo Si aūt appetitus exfrigiditate eēt. eſſent male yſtrimbrie Qꝭ aūt febres nonhabēt ita acutas ſic̄ iuuenes vt ſcd̓a etas cōtingit ex humore remittēte acumē caloris diminuēte quātitatēeiuſdem. ex eodem dicit prouenire tenuitatem ſuperfluitatum egeſtarum. Et hec ſententia Galieni inquitAlber. vera eſt valde ſi ſubtilit̓ conſideretur. licet ẜm ſuperficiem videatur aliquid falſitatis contiuere Uideturem̄ ẜm ſuꝑficiem omnino īpoſſibile eſſe de corporibustenellis in pͥma etate nihil de calore expirauerit nihilſit de calore in ſcd̓a etate niſi qd̓ trāſmiſſum ē ab etatē prima. videtur calor etiam in eſſentia diminutus in ſcd̓aetate maior eſſe in pͥma Sed Galienus relinquit ꝓpt̓digeſtionis bonitatem pͥme etatis digeſtione que vocat̉optoſis perfecte aſſimilabatur nutrimentum ei quod nutritur ideo ſi quid de calore naturali euanuerit reſtauratur per nutrimētum. quia omnis forma actiua multiplicat̉ multiplicata materia ſua. Acumē auteꝫ ſecūde etatis maiꝰ ē qͣꝫ pͥᵉ. qm̄ magis ſētit̉ calor inficco qͣꝫ in huīdo vt dicit Demo. acutioribꝰ angulis pūgit tāgētꝭ tactū.Sdecimum dubiū eſt.An tercia etas que dicitur ſenectus ſit cum defectuvirtutis ſubſtantie Solutō Sic vt dicit Alb̓ Cuius ratiōem aſſignat qꝛ cum euaporat continue humidūneceſſe ē etiam vt expiret calidum. cuꝫ hec duo ſint cauſe virtutis vigoris oportet in aliquo deficere virtuteꝫCum autem dicit̉ eſt ſine defectu ſubſtantie. intelligēdum eſt eſt ſine defectu ſubſtantie mēbrorum quia necin qualitate nec in quātitate ſignificatur defectus membrorū ſimilium ſiue etiam heterogeneorū. ſed non poteſteſſe ſine diminutōne ſubſtātie humiditatis naturalis. qꝛſi illa maneret. etiam caliduꝫ remaneret qꝛ hoc eſt ꝓpriuꝫ