De definitione et quidditate vite

longioris vite femellis. Cōſequētia ptꝫ. qꝛ maſculi hn̄tſuꝑiora maiora rōne calidi. femelle ꝟo inferiora. rōne frigidi. Sil̓r in plātis idē accidit. qꝛ q̄ in capite ſunt maiores ⁊ grauiores ſunt longioris vite. ſꝫ arboroſa ⁊ nō ſuntepeteia ſicut plante q̄ ſunt in capite minores hoc ē in radice. Radix em̄ ē caput in plātis. qꝛ ab ea accipit̉ nutrimentū ⁊ nō ab alia ꝑte q̄ d̓r inferior. qꝛ ꝟſus illā ꝑtē ſuntepeteia ⁊ frigidū accipiūt nutrimentū. Sꝫ de hoc magꝭin libro de plātis determinandū erit. Nūc āt general̓rdictū ē de aīalibꝰ qͣꝫtū ad cām longitudinis ⁊ breuitatisvite. Reliquū ꝟo reſtat determinandū de ſenectute ⁊ iuuentute. ⁊ de vita ⁊ morte. Quibꝰ determīatis hꝫ vtiqꝫmethodus ſeu liber de aīalibꝰ finē .i. ꝯſummatōem qͣꝫtūad ea q̄ cōplent determinatōnem illius libriIncidūt dubia PrimūUtꝝ liber h̓ de lōgitudine ⁊ breuitate vite vltimus ſitint eos qͥ ſunt de cōibꝰ aīe ⁊ corꝑis Et videt̉ ꝙ nō. qͥapluribꝰ ꝯuenit viuere ⁊ mori qͣꝫ ſentire. ⁊ ītelligere. ⁊ moueri ẜm locū. cōmuniora āt pͥora ſunt ⁊ in ph̓yca pͥus determināda pͥmo ph̓ycoꝝ Sol̓o Sic Quia poſt om̄iap̄dicta in qͥbꝰ de cōibꝰ aīe ⁊ corꝑis agit̉ .ſ. de ſtatu ⁊ ꝓfectu ⁊ de defectu ꝟtutū in oꝑando ſicut factū ē in librode ſenſu ⁊ ſenſato. ⁊ de memoria ⁊ reminiſcentia. ⁊ precipue de ſomno ⁊ vigilia. Reſtat agēdū de morte aīatoꝝQuia cū ꝟtus aīe ⁊ p̄cipue vegetabiliū q̄ ſunt q̄dā aīata mortalia ſe habeat ſicut ꝟtus rei genite ⁊ corruptibilis nō p̄t mouere ꝑ īfinitū tp̄s. ſꝫ hꝫ determīatū terminūin morte. Sꝫ nulla rōne de morte ſcīam plenā hr̄e poſſumus niſi ſciamꝰ de vita. eo ꝙ pͥuatōes nō cognoſcūturniſi ꝑ habitū. Mors āt ē pͥuatio vite. iō etiā de vita opꝫfacere mētionē ⁊ cū illa ſcīa tradita fuerit tunc ſcient̉ oīaoꝑa ⁊ p̓uatōes a qͥbꝰ natura aīe ꝑ ꝟtutē eiꝰ depēdet Eceptꝭ his q̄ ꝯcernūt honeſtū ⁊ īhoneſtū de qͥbꝰ oꝑtꝫ magnā eē ph̓iam ꝑ ſe q̄ moral̓ vocat̉ de qͥbꝰ h̓ nullā faciemꝰmentōem. Tunc arguit̉ ꝯn̄r ſic. Cū h̓ q̄rit̉ de morte qͣꝯcludit̉ mēſura ⁊ tp̄s qͦ vel qͣ aīa p̄t mouere corpꝰ ẜm naturā oꝑtꝫ dare ncc̄ario cauſas naturales lōgitudinis vite ⁊ breuitatꝭ eoꝝ q̄ viuūt. qꝛ alit̓ nō ſciremꝰ ꝟtutē potentie aīe mouētꝭ vitalit̓ ſuū corpꝰ qͣntū ip̄m mouere p̄tẜm naturā. Con̄a pꝫ. Quia ſicut in de celo ⁊ mūdo oſtidimꝰ motorē eē ꝟtutꝭ īfinite. qꝛ ip̄m qd̓ mouet̉ ꝑ ſe abip̄o mouere p̄t īfinito tꝑe ſine termino tꝑis ẜm naturamita nūc qn̄ ꝑtractamꝰ de eo qd̓ mouet̉ ꝑ ſe ⁊ a ſe ⁊ ē mortale oꝑtꝫ on̄dere ꝓportionē motoris ad id qd̓ mouet̉ ẜᵐqͣntitate lōgitudīs in qͣ ẜm naturā mouere p̄t poſt quālogitudinē corrupta habitudīe motoris ad mobile nccēē motū deficere. Per hͦ ad obiectū dd̓m ꝙ argumētūꝯcluderet ꝙ pͥmo eēt determinādū de lōgitudine ⁊ breuitate vite qͣꝫ de alijs minꝰ cōibꝰ niſi obſtaret qd̓ dictū ē.videlꝫ ꝙ ꝑ noticiā mortis ad cuiꝰ noticiā reqͥrit̉ noticiavite. ⁊ ꝑ ꝯn̄s noticia lōgitudinis vite manifeſtarent̉ ꝟtutes aīe qͥbꝰ mouet ſua corꝑa qͦuſqꝫ .ſ. ea moueāt. Nec hictractādū ē de cauſis lōgitudīs ⁊ breuitatꝭ vite ꝑ accn̄s.Nec ꝑticularit̓ ꝓut determīatꝭ rebꝰ ꝯueniūt de qͥbꝰ velꝑ qͣs nō ē ſcīa. ſꝫ in cōi ꝓut oībꝰ viuis ꝯueniunt ⁊ ꝑ ſe. qꝛex illis ſcīaliter cognoſcit̉ ẜᵐ quā aīa p̄t mouere corpuset ẜm quam corpus p̄t moueri ab animaSecundum oubium eli

Utꝝ ꝯueniēter definiat̉ vita hoc mō. Uita ē actꝰ pͥmꝰet eſſentialis ⁊ ꝯtinuus aīe in corpus nō ꝑ modum ſomni. ſed ꝑ modum vigilie. Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ vita nonſolum eſt actus pͥmus. ſed actus ſcd̓s. vn̄ comedere bibere ⁊c̄. ſunt vita ⁊ tamē ſunt actus ſcd̓i. PretereaActus pͥmus eſt forma ſubſtantialis Sed vita non eſtforma ſubſtantialis. ſed potius effectus eiꝰ qͥ diſtinguit̉a cauſa. Preterea Non eſt actus ꝯtinuus. qꝛ generare ⁊ ſentire ſunt quoddā viuere. ⁊ tn̄ nō ſunt actus cōtinuus. Preterea Inuenit̉ in multis vita que corpusnō hn̄t. vt ptꝫ de ſubſtantijs ſeꝑatis quaꝝ vita optima ⁊delectabiliſſima eſt quā ꝑficiunt in toto eterno p̄mo celi.et tn̄ ſunt incorporee. Preterea Uita eſt actꝰ ꝑfectꝰviuentis qualis nō eſt in fieri ⁊ mouere. ſed potius inqͥete Sol̓o Sic Quia ſicut cuiuſlibet eſſentie formalis ſeu forme q̄ dat eſſe ⁊ rōnem ei in quo eſt ꝓprius ⁊ primus actus eſt eſſe. qd̓ eē dat illi cuius eſt forma. Ita forme ſpecifice determinate ⁊ vltime eſt dare eſſe determinatu ⁊ ſpecificū qd̓ eſt eſſential̓r actus eius talis forme.ſicut lucere eēntial̓r ē actꝰ lucis. Cū igit̉ aīa ſit q̄daꝫ formaꝝ determinataꝝ ẜm ſpēm ⁊ vltima. ſibi eſſential̓r ꝯuenit dare eē aīato corꝑi determīatū ⁊ ſpecificuꝫ qd̓ vocat̉vita in viuētibꝰ. Et iō egregie dictū ē ꝙ viuere ſit ī hisq̄ tm̄ viuūt ⁊ nō ſentiūt eē. Et qꝛ ſenſibilis aīa vlteriusdat determinatū eē qd̓ in ſentientibꝰ ē ſentire. iō ſentirehoc in ſentientibꝰ eſt eē. ⁊ ſic vlteriꝰ intelligere ꝑ eundeꝫmodū in intelligētibꝰ eſt eē. Cropter qd̓ Areſto. benedixit ꝙ hō ſit ſolus intellectus. qꝛ nihil dat hoī eſſe inqͣntum hmōi niſi intellectꝰ ſeu aīa intellectiua ꝓprie. Oīsem̄ forma dat eſſe. qualiſcūqꝫ fuerit ſiue ſeꝑata ſiue coniuncta materie. Sꝫ nobiliꝰ q̄ plus ē ſeꝑata. ⁊ pͥmo nobiliſſime illa q̄ ē oīm formaꝝ ꝑfectiſſima. Eſt gͦ vita actꝰeſſentialis aīe vt dicūt pͥme tres ꝑticule definitōis. Etſicut tota aīa ẜm ſe eſt actus totius corꝑis. ⁊ ꝑ ꝯn̄s pͥncipiū vite totius. Ita ꝑs poteſtatiua aīe vt ptās videndi. actus eſt ꝑtis determinate. ſicut oculoꝝ. ⁊ ꝑ ꝯn̄s pͥncipiū vite in tali potentia. ⁊ ideo videre oculi ē eē viſiuū.ſine quo oculus nō eſt oculus. niſie quoce ⁊ ſic eſt in oībꝰalijs partibus. Eſt autē vita actus eſſentialis. quia vitaeſt eſſe eſſentiale in viuentibus. Ante quod nec eſt de reomnino in actu. ⁊ poſt ip̄m eſt virtus ⁊ oꝑatio ⁊ quicquid aliorum conuenit ei quod ſic eſt per formam. ideoconuenienter dicitur vita actus pͥmus. ⁊ non ſolum primus. ſed cum nō inſit per aliquam potentiarū. ideo dicitur actus eſſentialis. Dicitur autē actus continuusad excludendū operatōes anime vel animati corporisque nō ſunt actus continuus. ſed interrumpuntur quiete ⁊ quandoqꝫ ſomno. ⁊ non per modum ſomni quaſi actus reſideat abſolute in pͥncipio formali ip̄ius actus ſedeſt diffuſio formalis principij illius actus.Ad ratōnes Ad primam patet ſolutio. quia hic nōdefinitur vita ſecunda. ſed prima ex qua ſecunda cauſaliter dependet tanqͣꝫ effectus eius. quapropter etiaꝫ nominatur operatio viuentis. nomine ſue cauſe. ⁊ diciturvita non abſolute ſed cum addito. ⁊ dicitur vita ſecunda que quomodolibet multiplicatur ẜm exigentiam vtte prime. Ad ſecundam dicenduꝫ. ꝙ forma ẜm modum ſuum proprie nō eſt actus pͥmus. Sed formale pͥncipium actus primi. ⁊ forma accidentalis principiuꝫ eſtformale actus ſcd̓o pͥmi. ſicut operatio conſequens remeſt actus tranſitiuus operantis ⁊ rei perfecte. Animagͣ q̄ ē forma ſub̓alis nō ē ꝓprie vita pͥma Sꝫ vita pͥma ē