Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

in quocūqꝫ humido conſiſtit vite longitudo

breuitas vite oſtēdēdo qͣle ſit adijciēdo vnū corollariumUnde in effectu vult hāc concluſionē. Qꝭ in quocūqꝫhuīdo cōſiſtit vite lōgitudo. Sꝫ ad ip̄m quattuor requirunt̉. Primū eſt ſit pingue ꝯn̄s imputrefactibile.Unde pinguia īputrefactibilia ſunt qꝛ pingue eſt aereuꝫfluens extra ſeip̄m Aer em̄ reſpectu inferioꝝ elemētorūin motu ſuo eſt velut ignis ita ꝑtes eius mouentur adcircūferentiā a centro. Ignis vero putrefit. Scd̓m q ſit paucū. Quia paucū cito ſiccabile eſt. In ſignū cuimagna aīalia et plāte vl̓r loquēdo ſunt lōgioris vite quēadmodū dictū eſt prius Rationabile em̄ ē maiora pꝰhabeant de huīdo tn̄ propter hoc ſolū ſunt longiorisvite ſed etiā ꝓpter alteꝝ iam tactū Et ita requirūtur adhuīdū duo ſcꝫ debita quātitas debita qualitas. Nonem ſufficit huīdū eſſe multū ſed opꝫ etiā ip̄m eſſe caliduꝫ cito cōgelabile neqꝫ deſiccabile quale eſt huīdum pingue in quibuſdā viuētibꝰ reꝑtū qd̓ vtrūqꝫ facit qꝛ ſcꝫeſt facile ſiccabile ꝓpter viſcoſitatē nec facile infrigidabileꝓpter hoc qꝛ aereū. Humidū em̄ aereū inquit Albertꝰ. qnaturale ſubiectū caloris et calidū eſt Qd̓ ꝓbat a ſignoqꝛ hoīes ꝓpter hoc ſunt lōgioris vite qͥbuſdā aīalibꝰ maioribꝰ plus humiditate abundātibꝰ qꝛ ſcꝫ hoīes plus excedūt in qualitate humidi qͣꝫ deficiant in quātitate. itaqualitas bona recuꝑat defectū quātitatis. Quedaꝫ em̄aīaliū habēt humorē aliū non viſcoſuꝫ et pinguē ſiue aereum et ita ex ea ꝑte non ſunt longe vite licꝫ abūdent humiditate ſicut equi. Terciū requiſitū eſt humidum debeat eſſe firmū ſiue conſtās in quāto ſcꝫ et quali de quibꝰdictum eſt et eſſe leuiter corruptibile Quartū reqͥſitūeſt ip̄m ſit ſuꝑfluū. autē debeat eſſe infirmūſꝫ cōſtas firmū ꝓbat qꝛ tale facile interimit̉ vincit̉ a calore naturali aūt lāguore qꝛ facile putreſcit inquit Albertus corruptibile ē cito ab egritudine naturā putreſcentē inductā Qꝭ aūt debeat eſſe ſuꝑfluū ꝓbat qꝛ virtus potētia ſuꝑfluitatis in humido eſt vite contrariacorruptiua aut nature ip̄ius viuētis in toto vl̓ forte ī ꝑtealiqua et in illa breuiat vitam Et hec ē inquit Alb̓tusquare illa viuētia que ſunt ſuꝑflue humiditatis ſuꝑeffuſe mēbris ībibit̉ ꝓpter ſui incōpletionē cito ſeneſcūtqꝛ talis humiditas cito putreſcit ducit ad mortē Exinfert ph̓s cōcluſioneꝫ talē Aīalia multū coitiua multiſꝑmatis cito ſeneſcūt breuis ſtꝭ vite. Qd̓ ꝓbat dupl̓iPrimo qꝛ vt ex nūc dictꝭ ptꝫ. Sperma ſuꝑfluū eſt humi qd̓ ē corruptiuū. Secūdo or qn̄ ſemē ampliꝰ qͣꝫ ſuſtineri poſſit emittit̉ coitū vel īfirmitatē deſiccādo nimishumidū abbreuiat vitā Qd̓ declarat ph̓s quattuor exēplis. Primū ē qꝛ ꝓpt̓ mulꝰ lōgioris vite ē aſino eqͦ exqͥbꝰ genitꝰ ē. qꝛ mulus paꝝ aūt nihil ſeminat inquit Alb̓neqꝫ cōcipit. Et ꝓpt̓ etiā galline multū ouātes cit omoriunt̉ mulieres multū cōcipiētes pariētes. Scd̓m ēꝓpter femelle maſculis ſi cōitiui ſunt multū ſūt lōgioris vite femine ſint caſte Et hac de ē dicit Alb̓tus qcaſtratꝰ diutiꝰ viuit qͣꝫ caſtratꝰ luxurioſus. Terciū ē ꝓpter etiā paſſeres maſculi breuioris vite ſunt femellis Quartum eſt maſculi laborioſi exiſtentes cito ſeneſcunt. quia labor deſiccatiuus eſt. Senectus autem ſiccaeſt. Et licet vniuerſaliter et regulariter ſeu natura ſintmaſculi femellis longioris vite propter dominium calidi et humidi bene proportionatorum quale non inuenitur in femella vt teſtatur multitudo phlegmatis in mulieribus quod eijciunt. tamen propter laborem nimiumcontingit maſculos citius ſeneſcere

Eadē āt ī calidis lōgioris vite ſtꝭ qͣꝫ frigidis locis ꝓpt̓ eādē cāꝫ ꝓpt̓ quā qͥdē maiora maxīenotabilis magnitudo aīaliū frigidorū ẜm naturā. ꝓpter qd̓ ſerpētes et ſaure ſolidata magna ī calidis locꝭ ī rubro mari oſtrokodrina.Augmēti em̄ calida huīditas. et vite. in frigidis em̄ locis magis aqueū huīdū qd̓ in aīalibꝰē propter qd̓ facile cōgelabile Quare hec qͥdeꝫ fiūt oīno aīaliū pauci ſanguīs aut ſangui hn̄tiū in his ad arctū locis neqꝫ greſſibiliain terra neqꝫ aquātilia ī mari. hec aūt fiūt qͥdeꝫminora aūt breuioris vite Aufert aūt cōgelatio augmētū Alimēta aūt ſumētia plāteaīalia corrūpūtur Cōſumit em̄ ip̄m ſe ip̄m quēadmodū multa flāma cōburit et corrūpit pau eo alimētū cōſumat Sic naturale caliduꝫpͥmo digeſtiuū ꝯſumit materiā in eſt Aquatilia aūt greſſibilibꝰ minꝰ longe vite qꝛ humida ſimpl̓r ſed qꝛ aqͦſa tale aūt huīdū facile corruptibile. qꝛ frigidū ꝯgelabile defacili Et exāguia ꝓpter idē ſi magnitudine recōpenſeturneqꝫ em̄ pinguedinē neqꝫ dulce habēt. in aīaliem̄ qd̓ pingue dulce. ꝓpter qd̓ apes lōgioris vite alteris maioribꝰ aīalibꝰIn hac ſcd̓a particula infert ph̓s quattuor corollariaPrimum eſt eadeꝫ animalia in calidis regionibꝰ ſeu locis longioris vite ſunt qͣꝫ in frigidis In calidis nāqꝫ maxima eſt magnitudo. vt patet de ſerpentibus de animalibus ſimilibus frigidis cuiuſmodi ſunt ẜm Albertumtalpe et ea que pelle varia ſunt in ventre que vocant̉ ſtelliones ſunt frigidiſſima pigra animalia veſpertiliones. Omnia ſiquidem talia magna ſupra modum nature ſunt in calidis regionibus. Et ſimiliter ex eadem cauſa que ſunt in mari rubro quod natura calidum eſt ſicutindicat rubor eius ſicut ea que vocantur oſtrokodrinafiguram habent oſtrilium ſunt magne quantitatis maioris qͣꝫ in frigidis. In frigidis autem locis hec animalia nominata que ſunt ſine ſanguine aut pauci ſanguinisnon generantur ſicut in locis ſeptentrionalibus vltimisſub polo artico vel iuxta polum articum. Neqꝫ greſſibilia huiuſmodi frigida animalia ſunt ibi neqꝫ aquatica iſtius generis in mari ſeptentrionali generantur. etſi fiantſunt vel breuis vite minoris quantitatis qͣꝫ debita ſitſpeciei communiter Totum autem iſtud aliunde nonuenit. niſi quia vt dictum eſt humiditas calida vite nonſolum cauſa eſt ſed et augmenti. Secus eſt de humiditate aquea et de frigore. humidum enim aqueum facilegelabile eſt. congelatio autem aufert augmentum. Secūdum corollarium tangitur ibi. Alimentum autem. Et ēalimentuꝫ non ſumentia ſiue ſint plāte. ſiue animalia breuis ſunt vite corrumpuntur. Conſumit enim calidumdigeſtiuum materiam in qua eſt ſcilicet humidum Et ſichoc totum quod eſt calidum et humidum in quo conſiſtit vita conſumit ſeipſum ratione calidi conſumentis et humidi conſumpti. ſicut flamma multa conſumit et conburit paucam eam in alimentum. ſumen-