Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauſis longitudinis et breuitatis vite

Qd̓ probat exemplo. Nam apes ſanguine carentes longioris vite ſunt multis ſanguinē hn̄tibꝰ Quintū. exanguia vl̓r non ſunt lōgioris vite habentibus ſanguinemqd̓ probat exemplo. Quia ſanguinem habentia malakiaſunt. ſanguine autem carentia ſūt epeteia ſeu breuis viteUnde dicit Alb̓tꝰ multa aīalia ſanguine carētia ſuntvalde debilis vite quaſi ſtupida periodꝰ vite taliumfinitur circa annū. Sextū eſt vl̓r habitātia in terrisſunt aquaticis lōgioris vite. Qd̓ ꝓbat exemplo. qꝛ q̄dāplāte ſunt epeteia q̄dam aīalia greſſibilia ſuꝑ terrā. breuioris vite ſunt multis aquaticis. Septimū. eſſe in mari eſt cauſa lōgioris vite viuētibꝰ ſuꝑ terram. ꝓbaturexēplo. qꝛ in mari inueniūt̉ multa breuis vite ſicut oſtrakina malakia Unde dicit Alb̓. oſtrea cōchilia ī mari habitantia breuioris vite ſut multꝭ ī terra habitātibꝰOmnino aūt longiſſime vite et in plātis ſūt vtpalma cypreſſꝰ Etenim ſanguinē hn̄tibꝰ anmalia magis qͣꝫ in exanguibꝰ in greſſibilibusqͣꝫ in aquatilibꝰ quare cōbinātibꝰ in ſanguinēhabētibꝰ et greſſibilibus longiſſime vite animaliū ſūt vt homo et elephas Et vtiqꝫ que qͥdmaiora vt ad plus ē dicere minoribꝰ lōgiorisvite. etenim in alijs accidit his que lōgioris vite magnitudo ſic dictis.In hac ſcd̓a ꝑte huius capl̓i dicit licet iſte tacte etſi vl̓r ſufficiāt ad lōgitudinē vite frequēter tamēcōferūt ad eam. Qd̓ declarat exēplariter. frequēterplāte in quibꝰ palma cyp̄ſſus ſunt longiſſime vite ſuntlōgioris vite animalibꝰ. Unde palma et cypreſſus in plātis ſunt lōgiſſime vite Et excedūt vitā aīalium quorulibet Sil̓ir ſanguinē hn̄tia ſunt exāguibꝰ lōgioris vite Exgreſſibilia frequēter lōgioris vite ſūt reptilibꝰ natatilibꝰet volatilibus Nam elephas et homo que ſunt animaliagreſſibilia excedūt frequēter anīalia greſſibilia. Sil̓imaiora frequēter durabilioris vite ſunt minoribꝰ. Et ficut in hoīe et elephāte accidit lōgitudo vite ex magnitudine frequēter. ita in alijs viuētibusCauſam aūt de his oībꝰ hinc vtiqꝫ quistēplabitur. oportet em̄ acciꝑe aīal eſt naturacalidū humidū viuere tale Senectus autēfrigida ficca quod mortuū. videtur em̄ ſic.Materia em̄ corꝑm exn̄tibꝰ. hoc calidū. frigi. ſiccum. et humidum. neceſſe igitur ſeneſcentia deſiccari.In hoc ſecūdo capitulo oſtendit ſunt cauſe lōgitudinis et breuitatis vite vt huiuſmodi ꝓprie ad eqͣteEt diuiditur in duas partes In prima facit hoc In ſecūda tractat de lōgitudine et breuitate cōparatiue cōparando viuentia penes lōgitudinem breuitateꝫ vite adinuicem. Secūda ibi In plātis autem. Prima pars ſubdiuiditur in duas In prima ponit cauſas lōgitudiniset breuitatis vite vt dictum eſt In ſecūda infert ex dictis quattuor corollaria. ibi Eadam autē. Prima ſubdiuiditur in duo pūcta. In primo ponit cauſas intrinſecasIn ſecūdo ſpecificat eas Secūdū ibi Propter quod nonQuātum ad primum pūctum dicit philoſophus nūccōtēplabimur de his omnibus viuētibus de quibꝰ dic-

tum eſt quid ſit manifeſtū eſſe principium lōgitudinisbreuitatis vite. Quo ſic proemialiter p̄miſſo vult ī effectu hāc cōcluſionem. Uite lōgitudo ipſius aīalis et percōſequens omnium viuētium cōſiſtit in calido humido. Quam dupliciter probat Primo ſic Animale nataraliter calidum humidum vt ſenſibiliter notum eſt. etgo viuere ſeu vita conſiſtit in calido humido quia eſſeanimalis ē eſſe viuū. Secūdo probat ſic quia frigidū etſiccum ſunt cauſe ſenectutis mortis. ergo caliduꝫ humidum ſunt cauſe vite. per cōſequens logitudinis vite Antecedēs probat. Quia corpora viuētium quorūlibet naturaliter habent pro materia calidum. frigidum.humidum. et ſiccum ad equalitatem cōplexionatorū diuerſimdōe reducta. qua ꝓpter neceſſe ē ſeneſcētia deſiccari infrigidari. ſimiliter moriētia. quādo ſcꝫ incipiuntſiccū frigidū dominari calido huīdo Con̄a patꝫ qꝛ eadēſtꝭ principia oppoſitorū.Propter qd̓ oportet facile deſiccabilehūidū. propter hoc pinguia īputribilia.aūt qꝛ aeris. aer aūt ad alia Ignis aūt fit putrefactus. neqꝫ rurſum paucū oportet eſſe hūidum facile. ſiccabile enim qd̓ paucū. ꝓpter qd̓magna animalia et plāte vt vl̓r eſt dicere lōgioris vite quēadmodū dictū eſt prius. Rōnabileenim maiora plus habere humidum. non ſolūautem propter hoc longioris vite. due em̄ cauſe quod quantum et quod quale. quare oportet ſolum multitudinē eſſe humidi ſed hocet calidū vt neqꝫ facile congelabile. neqꝫ faciledeſiccabile ſit Propter hoc omnes lōgioris vite magis quibuſdā maioribꝰ lōgioris vite deficiens multitudine humidi. Si pluri rationeexcedat ẜm quale qͣꝫ deficiat ẜm quantum. Eſtautem aliquibus calidum quidem pingue qd̓ſimul facit facileſiccabile facile īfrigidabile Quedā āt aīaliū habēt humorē. ideo oportet firmum eſſe non leuiter corruptibile neqꝫ ſuperſluū Interimitur em̄ quod tale aut languore aut natura. Contraria aūt ſuperfluitatis virtus corruptiua. hec quideꝫ nature. hec aūt ꝑticule. ꝓpt̓ qd̓ coitiua multi ſꝑmatis. ſeneſcūtcito Sꝑma enim ſuperfluū amplius deſiccatemiſſuꝫ. ꝓpter hoc mulus lōgioris vite aſino equo. ex qͥbus genitus ē: Et femelle maſculisſi cōitiui ſint maſculi. ꝓpter qd̓ paſſeres maſculi breuioris vite femellis Adhuc autē quecūqꝫ laborioſa maſculoꝝ propter laborem ſeneſcunt magis. deſiccat enim labor. ſenectusſicca eſt. natura aūt vt ad omne ē dicere maſculi femellis longioris vite. Cauſa aūt qꝛ calidiꝰaīal maſculus eſt qͣꝫ femella.Hic ꝯn̄r in ſcd̓o pūcto ſpecificat hūidū ī ſit lōgitudo