Libri de ſomino et vigilia Tractatus tercius
vires corporis ⁊ aīe ſibi inſtrumental̓r deſeruire. ſicut facit in materia quā mouet ad alteratōem ⁊ generatōemet iō talibꝰ īſtrumētis multiplicant̉ ſimulacra ſicut ī materia multiplicant̉ ei multa ſuppoſita. Et in̄ ē ꝙ ſomniūfit multoꝝ factoꝝ ⁊ dictoꝝ in qͥbꝰ demōſtrat̉ celeſtꝭ forme explicatio. Cuiꝰ exēplū eſt videre in forma artꝭ qm̄hec ē ſpēs oꝑis. ⁊ vbi ꝓcedit in materiā artificiatā multis vtit̉ inſtrumētꝭ ⁊ hec eadē mouēs aīam artificis mouet ꝟtutes ad imaginandū figuras oīm ꝯuenientiū adad hoc vt in artificiatū ꝑducat̉ Poteſt āt hec īpreſſio celeſtis forme adeo fortꝭ eē vt nō ſolū faciat ſomnia. ſꝫ viſiones in vigilia. ⁊ qd̓ plus eſt ꝓpter ꝯgruentiā illius qͥafficitur facere poteſt ꝓphetiamDe cimūterciū dubiū eſtUtꝝ aīe hoīm aliūde analogiā habeāt qͣꝫ ex ꝑte corꝑisEt videt̉ ꝙ nō. qꝛ ſi analogia eēt aliunde tūc eēt exꝑte aīe ẜm ſe. Sꝫ hͦ nō. qꝛ oīs diuerſitas formalis videt̉implicare ſpecificā diuerſitatē Analogia āt formal̓ ī aīabus īplicat formalē diuerſitatē Sol̓o Hic diuerſi diuerſimode ſentiūt. qꝛ p̄termiſſis ⁊ ſuppoſitꝭ de hͦ opinionibꝰ ātiqͦꝝ ph̓oꝝ int̓ modemos videt̉ in hac materia altercatio. Nā qͥdā dicūt aīas nullā hr̄e analogiā niſi ex ꝑte corꝑis ſicut btūs Thomas ⁊ ſui ſeqͣces in hͦ ſequentes quōlibet opinionē Cōmētatoris. Alij ꝟo vt Alb̓tus qͥ in ea ꝑte videt̉ fauere aliqͣliter opinioni Auicēne ⁊Algazelis ac etiā ſtoycoꝝ dicūt aīas hr̄e analogiā ẜᵐ ſealiūde qͣꝫ ex ꝑte corꝑis Que tāqͣꝫ ꝓbabilior ſic ꝓbari p̄tQuia d̓t articulꝰ qͥdā pariſienẜ dicere aīam chriſti ẜmſe nō eē ꝑfectiorē aīa alteriꝰ hoīs error. Preterea Forma nō ē ꝓpt̓ materiā ſꝫ ecōuerſo Forma em̄ ē finis materie. 2º ph̓ycoꝝ. gͦ potiꝰ ē diuerſitas corꝑis ex diuerſitate aīaꝝ qͣꝫ ecōuerſo. Et hec opinio ꝯſona ē ei q̄ ponit angelos ſub eadē ſpē multiplicari īdiuidual̓r. ⁊ ẜm gradꝰiudiuiduales analogiā qͣndā hr̄e Sicut Alb̓. ⁊ pl̓es alqn̄ loquunt̉ de angelis ꝓut ciuilit̓ ꝯſtituit ordinatā multitudinē celeſtꝭ milicie. Secꝰ ſi fiat ſermo de ītelligētijsqͣꝝ q̄libet ab altera ſpē diſtinguit̉ ſicut ⁊ ſphere celeſtesAd rōem dd̓m ꝙ diuerſitas formal̓ duplex ē .ſ. abſoluta ⁊ hec ē ſpecifica Alia ē ꝑ drās finales ⁊ reſpectiuasqͦdāmo ⁊ hec p̄t eē īdiuidual̓ ⁊ nō ſpecifica qͣlis ponit̉ inter angelos ⁊ aīas. Uel ſcd̓o alit̓ dd̓ꝫ ꝙ drn̄e pure formales ſunt ſpecifice Aīe āt ſaltē inqͣntū ītelligētie nō diſtinguunt̉ differētijs extra corpꝰ pure formalibꝰ. ſꝫ qͦdāmōmaterialibꝰ .ſ. nō ꝑ materiā. ſꝫ ꝑ aliqͥd materie ꝓportionabile. qͦ mō etiā ītelligētie nūeralit̓ diſtinguunt̉ ꝑ aliqd̓ ꝓportionabile materie. ⁊ talis drā ē material̓ ſicut ea q̄ ſumit̉ ex ꝑte materie ꝓprie dicte. lꝫ nō poſſit eē ſenſibil̓ perqͣntitate vel ſenſibilē qͣlitatē. Ex qͦ patꝫ ꝙ ſi ꝯſideret̉ aīainqͣꝫtū aīa ſic diſtinguit̉ qͦ ad illū eſſendi modū nūeralit̓ex ꝑte corꝑis. Inqͣntū āt ītelligētia diſtīguit̉ nūeralit̓ ꝑſuū ꝓpriū qd̓ ē. ſiue ꝑ ꝓportionabile materie qd̓ hꝫ cōe cuſubſtātijs ītellectualibꝰ. Stāte gͦ eqͣlitate corꝑis p̄t eēīeqͣlitas aīaꝝ. vn̄ ſtat aliquē hr̄e optimā corꝑale diſpōeꝫqͥ tn̄ ītellectuali oꝑatōi nō ſit idoneor vt declaratū eſtDecimūquartū dubiuQualis ē hec forma ſeu ꝟtus qͣ maior mūdꝰ ſub eo ꝯtēta ⁊ p̄cipue minorē mūdū diuerſimode afficit. Sol̓oHec forma ſeu ꝟtus ē forma ordinis. forma explicatōisceleſtꝭ. ⁊ forma vl̓r agēs. Dicit̉ forma ordinis Quia cū
multa ſint ordinata ad hͦ ꝙ fiat effectꝰ oīa illa informatſicut ars īformat īſtrumēta ⁊ materiā ad ꝓductōeꝫ effectus artificial̓. Et ꝓpt̓h̓ p̄t dici forma ordinis oīm a natura ꝓducibiliū. Scd̓o d̓r forma explicatōis. Quia ſiceffluxa celeſtibꝰ ꝟtutibꝰ elemētoꝝ. ⁊ materie diſpōnibꝰexplicant̉. qꝛ ſine illis nō p̄t ordinate effectū ꝑficere Tercio d̓r vl̓r agens. Quia in toto ordine ſue explicatōis ip̄aē pͥmū agēs in materia ⁊ alia. ꝟtute ip̄iꝰ agūt. eo ꝙ ipſaē ꝟtus formal̓ in materia q̄ format om̄ia ⁊ dirigit ad hͦvt ad formam agant.Decimūquintū dubiū ēAn forma vl̓r agēs īfallibilit̓ ⁊ vniformit̓ oꝑet̉ Sol̓oNō qm̄ lꝫ ex eiꝰ ꝑte nō ſint difformitates ⁊ mutabilitates in oꝑatōe. tn̄ bn̄ ex ꝑte eoꝝ q̄ ab ip̄a mouent̉ vltimo ⁊finalit̓. vl̓ ꝓxime tāqͣꝫ īſtrumēta mouēdi alia Quia cū ꝓficiſcat̉ a corꝑibꝰ celeſtibꝰ ⁊ eoꝝ motoribꝰ ꝑ motū. lume.et influentia. in hec īferiora. p̄t ip̄a ꝯfortari ex diſpōe bona eā ſuſcipientiū ⁊ ex indiſpōne debilitari vt plus vl̓ minus corꝑa moueat q̄ afficit. ſil̓r ⁊ aīas. ꝓpt̓ qd̓ d̓t ptholomeꝰ ꝙ celeſtꝭ effectꝰ in diſpōnibꝰ iuuat̉ diſponētibꝰ paſſibile ſubiectu ſicut iuuat̉ ſemen terrearatōe ⁊ fimatōe.Et iō drn̄ter mouent̉ hec īferiora tali forma ꝓpt̓ differentem ſuā diſpōem. Cuicūqꝫ gͦ hͦ ꝯuenit ꝙ corpꝰ ⁊ aīa habilitatē ⁊ diſpōem hn̄t ad ſuſcipiendū forme īpreſſioneꝫad talē vel talē effectū. talia cito ad hmōi effectū mouēt̉ſicut ſi qͥs cogitatōe occupet̉ vel paſſione aliqͣ afficiat̉ circa ea ad q̄ celeſtꝭ influētia mouet ⁊ īclinat. talis fortiꝰ etclariꝰ mouet̉ ⁊ efficaciꝰ a forma celeſti euidētiori ſomnioimmo qn̄qꝫ viſione. Si tn̄ paſſione cimore vel cogitatōefigurat plura ſimulacra qͣꝫ ad q̄ mouet forma celeſtꝭ tūcſomniū erit ꝑtim inane ⁊ ſil̓r viſio ⁊ ꝑtim ẜcatm̄ Patꝫ gͦꝙ illa forma celeſtꝭ nō afficiat neceſſitādo. licꝫ afficiat inclinando. Cuiꝰ etiā ꝯfirmatio ē. qꝛ forma illa cā remotaē. ad cuiꝰ cauſalitatē appropriandā plura reqͥrunt̉ in elementis ⁊ elemētatꝭ anteqͣꝫ ad actū vltimū ꝑueniat. qͦꝝoīm indiſpōe p̄t effectꝰ finalis īpediri ⁊ poteſtas formeceleſtꝭ ea ꝑte finaliter euacuari. q̄ tn̄ veriſſime futurumẜcat. qd̓ etiā abſqꝫ dubio eueniſſet ſi ꝯcauſatiua cū ipſaforma celi ꝯcurriſſent Hinc dixit Ptholomeꝰ in atlethaꝙ ſtelle mouēt ꝑ aliud ⁊ ꝑ accn̄s. ⁊ nō de neceſſitate euenit id qd̓ mouet intellectꝰ ꝑ media. qꝛ cū media variabilia ſunt. multipl̓r variat̉ ꝟtus mouētꝭ in illis. Et ꝓpterhͦ p̄cipit dictꝰ Ptholomeꝰ ꝙ diuinās in aſtris nō faciatniſi iudiciū cōe. Appropͥaº em̄ ē cōmixtiōis ⁊ materie ⁊ꝟtutū ꝓxīe agētiū ⁊ patiētiū. q̄ ſtꝭ ī materia. q̄ ꝑ aſtra ſciri nō p̄n̄t. ſꝫ ex ph̓ycis rōnibꝰ reꝝ. Et iō etiā idē p̄cipitꝙ iudex aſtroꝝ nō ſit īperitꝰ in ph̓ycis. Un̄ aſtrologianō hꝫ certitudinē. cū ph̓yca ꝑtim ſit. nō ſolū ex ꝑte ſubiecti ſicut aſtronomia. ſꝫ ex ꝑte medij. Et ꝓpterea d̓t Albertꝰ ꝙ frequent̓ decipiunt̉ Aſtrologus Augur̄. Interpres viſionū. Et ſil̓r oīs diuinās Et ſubdit ꝙ oē fere tale genꝰ hoīm deceptionibꝰ gaudet. ⁊ paꝝ lrāti exn̄tes putant nccāriū eē qd̓ ē ꝯtingēs. ⁊ ꝓnūciant tāqͣꝫ abſqꝫ īpedimēto futuꝝ aliqd̓. qd̓ cū nō eueniat faciūt ſcīas vileſcere in ꝯſpectu hoīm īperitoꝝ. cū nō ſit defectꝰ in ſcientijsſꝫ in abutentibꝰ. Un̄ Ptholomeꝰ dixit nō eē iudicādūex aſtris niſi valde general̓r ⁊ cū ꝓteſtatōe. illa ſcꝫ ꝙ ſtelle talia faciunt ꝑ aliud ⁊ ꝑ multa inſtrumenta q̄ īpediripoſſent. ☞ Arguit̉ Forma iſta etiā in ſe mouet̉ ſicuteffectus celeſtiū corpoꝝ variant̉ ad motū planetaꝝ ad