Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Libri de ſomino et vigilia Tractatus tercius

vires corporis aīe ſibi inſtrumental̓r deſeruire. ſicut facit in materia quā mouet ad alteratōem generatōemet talibꝰ īſtrumētis multiplicant̉ ſimulacra ſicut ī materia multiplicant̉ ei multa ſuppoſita. Et in̄ ē ſomniūfit multoꝝ factoꝝ dictoꝝ in qͥbꝰ demōſtrat̉ celeſtꝭ forme explicatio. Cuiꝰ exēplū eſt videre in forma artꝭ qm̄hec ē ſpēs oꝑis. vbi ꝓcedit in materiā artificiatā multis vtit̉ inſtrumētꝭ hec eadē mouēs aīam artificis mouet ꝟtutes ad imaginandū figuras oīm ꝯuenientiū adad hoc vt in artificiatū ꝑducat̉ Poteſt āt hec īpreſſio celeſtis forme adeo fortꝭ vt ſolū faciat ſomnia. ſꝫ viſiones in vigilia. qd̓ plus eſt ꝓpter ꝯgruentiā illiusafficitur facere poteſt ꝓphetiamDe cimūterciū dubiū eſtUtꝝ aīe hoīm aliūde analogiā habeāt qͣꝫ ex ꝑte corꝑisEt videt̉. qꝛ ſi analogia eēt aliunde tūc eēt exꝑte aīe ẜm ſe. Sꝫ. qꝛ oīs diuerſitas formalis videt̉implicare ſpecificā diuerſitatē Analogia āt formal̓ ī aīabus īplicat formalē diuerſitatē Sol̓o Hic diuerſi diuerſimode ſentiūt. qꝛ p̄termiſſis ſuppoſitꝭ de opinionibꝰ ātiqͦꝝ ph̓oꝝ int̓ modemos videt̉ in hac materia altercatio. qͥdā dicūt aīas nullā hr̄e analogiā niſi exte corꝑis ſicut btūs Thomas ſui ſeqͣces in ſequentes quōlibet opinionē Cōmētatoris. Alij ꝟo vt Alb̓tus in ea ꝑte videt̉ fauere aliqͣliter opinioni AuicēneAlgazelis ac etiā ſtoycoꝝ dicūt aīas hr̄e analogiā ẜᵐ ſealiūde qͣꝫ ex ꝑte corꝑis Que tāqͣꝫ ꝓbabilior ſic ꝓbari p̄tQuia d̓t articulꝰ qͥdā pariſienẜ dicere aīam chriſti ẜmſe ꝑfectiorē aīa alteriꝰ hoīs error. Preterea Forma ē ꝓpt̓ materiā ſꝫ ecōuerſo Forma em̄ ē finis materie. ph̓ycoꝝ. potiꝰ ē diuerſitas corꝑis ex diuerſitate aīaꝝ qͣꝫ ecōuerſo. Et hec opinio ꝯſona ē ei ponit angelos ſub eadē ſpē multiplicari īdiuidual̓r. ẜm gradꝰiudiuiduales analogiā qͣndā hr̄e Sicut Alb̓. pl̓es alqn̄ loquunt̉ de angelis ꝓut ciuilit̓ ꝯſtituit ordinatā multitudinē celeſtꝭ milicie. Secꝰ ſi fiat ſermo de ītelligētijsqͣꝝ q̄libet ab altera ſpē diſtinguit̉ ſicut ſphere celeſtesAd rōem dd̓m diuerſitas formal̓ duplex ē .ſ. abſoluta hec ē ſpecifica Alia ē drās finales reſpectiuasqͦdāmo hec p̄t īdiuidual̓ ſpecifica qͣlis ponit̉ inter angelos aīas. Uel ſcd̓o alit̓ dd̓ꝫ drn̄e pure formales ſunt ſpecifice Aīe āt ſaltē inqͣntū ītelligētie diſtinguunt̉ differētijs extra corpꝰ pure formalibꝰ. ſꝫ qͦdāmōmaterialibꝰ .ſ. materiā. ſꝫ aliqͥd materie ꝓportionabile. etiā ītelligētie nūeralit̓ diſtinguunt̉ aliqd̓portionabile materie. talis drā ē material̓ ſicut ea ſumit̉ ex ꝑte materie ꝓprie dicte. lꝫ poſſit ſenſibil̓ perqͣntitate vel ſenſibilē qͣlitatē. Ex patꝫ ſi ꝯſideret̉ aīainqͣꝫtū aīa ſic diſtinguit̉ ad illū eſſendi modū nūeralit̓ex ꝑte corꝑis. Inqͣntū āt ītelligētia diſtīguit̉ nūeralit̓ſuū ꝓpriū qd̓ ē. ſiue ꝓportionabile materie qd̓ hꝫ cōe cuſubſtātijs ītellectualibꝰ. Stāte eqͣlitate corꝑis p̄tīeqͣlitas aīaꝝ. vn̄ ſtat aliquē hr̄e optimā corꝑale diſpōeꝫ tn̄ ītellectuali oꝑatōi ſit idoneor vt declaratū eſtDecimūquartū dubiuQualis ē hec forma ſeu ꝟtus maior mūdꝰ ſub eo ꝯtēta p̄cipue minorē mūdū diuerſimode afficit. Sol̓oHec forma ſeu ꝟtus ē forma ordinis. forma explicatōisceleſtꝭ. forma vl̓r agēs. Dicit̉ forma ordinis Quia

multa ſint ordinata ad fiat effectꝰ oīa illa informatſicut ars īformat īſtrumēta materiā ad ꝓductōeꝫ effectus artificial̓. Et ꝓpt̓h̓ p̄t dici forma ordinis oīm a natura ꝓducibiliū. Scd̓o d̓r forma explicatōis. Quia ſiceffluxa celeſtibꝰ ꝟtutibꝰ elemētoꝝ. materie diſpōnibꝰexplicant̉. qꝛ ſine illis p̄t ordinate effectū ꝑficere Tercio d̓r vl̓r agens. Quia in toto ordine ſue explicatōis ip̄aē pͥmū agēs in materia alia. ꝟtute ip̄iꝰ agūt. eo ipſaē ꝟtus formal̓ in materia format om̄ia dirigit advt ad formam agant.Decimūquintū dubiū ēAn forma vl̓r agēs īfallibilit̓ vniformit̓ oꝑet̉ Sol̓o qm̄ lꝫ ex eiꝰ ꝑte ſint difformitates mutabilitates in oꝑatōe. tn̄ bn̄ ex ꝑte eoꝝ ab ip̄a mouent̉ vltimofinalit̓. vl̓ ꝓxime tāqͣꝫ īſtrumēta mouēdi alia Quiaficiſcat̉ a corꝑibꝰ celeſtibꝰ eoꝝ motoribꝰ motū. lume.et influentia. in hec īferiora. p̄t ip̄a ꝯfortari ex diſpōe bona ſuſcipientiū ex indiſpōne debilitari vt plus vl̓ minus corꝑa moueat afficit. ſil̓r aīas. ꝓpt̓ qd̓ d̓t ptholomeꝰ celeſtꝭ effectꝰ in diſpōnibꝰ iuuat̉ diſponētibꝰ paſſibile ſubiectu ſicut iuuat̉ ſemen terrearatōe fimatōe.Et drn̄ter mouent̉ hec īferiora tali forma ꝓpt̓ differentem ſuā diſpōem. Cuicūqꝫ ꝯuenit corpꝰ aīa habilitatē diſpōem hn̄t ad ſuſcipiendū forme īpreſſioneꝫad talē vel talē effectū. talia cito ad hmōi effectū mouēt̉ſicut ſi qͥs cogitatōe occupet̉ vel paſſione aliqͣ afficiat̉ circa ea ad celeſtꝭ influētia mouet īclinat. talis fortiꝰ etclariꝰ mouet̉ efficaciꝰ a forma celeſti euidētiori ſomnioimmo qn̄qꝫ viſione. Si tn̄ paſſione cimore vel cogitatōefigurat plura ſimulacra qͣꝫ ad mouet forma celeſtꝭ tūcſomniū erit ꝑtim inane ſil̓r viſio ꝑtim ẜcatm̄ Patꝫ illa forma celeſtꝭ afficiat neceſſitādo. licꝫ afficiat inclinando. Cuiꝰ etiā ꝯfirmatio ē. qꝛ forma illa remotaē. ad cuiꝰ cauſalitatē appropriandā plura reqͥrunt̉ in elementis elemētatꝭ anteqͣꝫ ad actū vltimū ꝑueniat. qͦꝝoīm indiſpōe p̄t effectꝰ finalis īpediri poteſtas formeceleſtꝭ ea ꝑte finaliter euacuari. tn̄ veriſſime futurumẜcat. qd̓ etiā abſqꝫ dubio eueniſſet ſi ꝯcauſatiua ipſaforma celi ꝯcurriſſent Hinc dixit Ptholomeꝰ in atletha ſtelle mouēt aliud accn̄s. de neceſſitate euenit id qd̓ mouet intellectꝰ media. qꝛ media variabilia ſunt. multipl̓r variat̉ ꝟtus mouētꝭ in illis. Et ꝓpter p̄cipit dictꝰ Ptholomeꝰ diuinās in aſtris faciatniſi iudiciū cōe. Appropͥaº em̄ ē cōmixtiōis materieꝟtutū ꝓxīe agētiū patiētiū. ſtꝭ ī materia. aſtra ſciri p̄n̄t. ſꝫ ex ph̓ycis rōnibꝰ reꝝ. Et etiā idē p̄cipit iudex aſtroꝝ ſit īperitꝰ in ph̓ycis. Un̄ aſtrologia hꝫ certitudinē. ph̓yca ꝑtim ſit. ſolū ex ꝑte ſubiecti ſicut aſtronomia. ſꝫ ex ꝑte medij. Et ꝓpterea d̓t Albertꝰ frequent̓ decipiunt̉ Aſtrologus Augur̄. Interpres viſionū. Et ſil̓r oīs diuinās Et ſubdit fere tale genꝰ hoīm deceptionibꝰ gaudet. paꝝ lrāti exn̄tes putant nccāriū qd̓ ē ꝯtingēs. ꝓnūciant tāqͣꝫ abſqꝫ īpedimēto futuꝝ aliqd̓. qd̓ eueniat faciūt ſcīas vileſcere in ꝯſpectu hoīm īperitoꝝ. ſit defectꝰ in ſcientijsſꝫ in abutentibꝰ. Un̄ Ptholomeꝰ dixit iudicādūex aſtris niſi valde general̓r ꝓteſtatōe. illa ſcꝫ ſtelle talia faciunt aliud multa inſtrumenta īpediripoſſent. Arguit̉ Forma iſta etiā in ſe mouet̉ ſicuteffectus celeſtiū corpoꝝ variant̉ ad motū planetaꝝ ad