Li. de ſomno et vigilia Tractatus tercius

gͦ fieri ſub ſil̓itudine metaphorica ⁊ aliena. Et iſtd̓ intelligendū ē p̄cipue de reuelatōe q̄ fit ꝑ ſomnia q̄ nō habētſigna neqꝫ cauſas in nobis Sꝫ ꝯͣ arguit̉ Influētia eſtcā reuelatōis. gͦ ſub motu ⁊ ſil̓itudine illius ꝓpria. ꝯtingit videri poſſe ꝯtingentē effectū futuꝝ. ſub eadē em̄ ſil̓itudine cognoſcit̉ cā ⁊ effectꝰ. Sol̓o Influentia illa ſiue ab intelligētia facta ſit ſiue a ſtellis. cōis eſt valde ⁊ indeterminata ⁊ hꝫ determinari a ꝑticularibꝰ ꝑ naturā ꝑticularē. vel ex ꝓpoſito. Et ideo in ſe non hꝫ figurā neqꝫcolorē neqꝫ quantitatē. ⁊ ideo nō innoteſcit ſicut eſt niſiintellectui qͥ in ſomno ꝑ accn̄s plerūqꝫ ligatur. vt ſupraoſtenſum eſt. Quādo aūt d̓r ꝙ res ab aīa cognoſcit̉ ſil̓itudine ſue cauſe. Hoc intelligendū eſt de ſil̓itudine cauſe ꝓprie cum effectu ꝯuertibilis. ſiue accipiat̉ res ꝑ eſſentialia ſiue ꝑ cōmunia q̄ ſunt ſigna ꝓbabilitatē facientiaſiue etiam accipiant̉ nō in cauſa. ſed in ſeip̄a. ꝯtingēs ātfutuꝝ nullo hoꝝ modoꝝ accipi p̄t ſaltem loquendo deꝯtingenti ad vtrūlibet qd̓ nō eſt plus determinatumvna ꝑte ꝯtradictōis qͣꝫ ꝓ alia Sꝫ ꝯtra Talis influetia cā cōmunis ē ⁊ remota potius intellectualis qͣꝫ ſenſibilis vel imaginabilis. Et potius vl̓is qͣꝫ ꝑticularis.ip̄a nō p̄t apprehendere aīam ſenſibilē ⁊ eā afficere ſimulacro alieno ſenſibili Sol̓o Licet influentia nō ſit figuralis nec quātitatē nec ſenſibilē qualitatē habens. tn̄ exhoc ꝙ effluit in lumine motu celeſti. motiua eſt corꝑis ⁊aīe vegetabilis ⁊ ſenſibilis. Motus aūt talis nō efficitin aīa ſenſibili ⁊ corꝑe ẜm poteſtatē recipientis aīe ſenſibilis ⁊ corꝑis. Et ideo illa influentia ſic afficiens animaꝫſenſibilē eſt ei loco paſſionis inclinantis ad hoc vel ad hͦCum aūt ſic informata ⁊ affectata fuerit tunc ip̄a ꝑ imaginatōem parat ⁊ fingit ſimulacra qͥbus hoc vel illud rep̄ſentet̉. ⁊ cū nō hꝫ ꝓpria nec habere p̄t. p̄parat aliena qͦrum metaphoris hoc ꝓnunciet̉. ꝑ oēm eundē modūtimens imaginat̉ terribilia ⁊ amans ꝯcupiſcibilia. ⁊ eſuriens ſimulacra ciboꝝ. Forma em̄ celeſtis ex influentiaafficiens agit in animam ꝑceptibiliter qn̄ aīa vacat a tumultū ſenſuū. ⁊ qn̄ qͥetuꝫ eſt mediū ꝑ qd̓ ꝑuenit ad animam quā tangit ⁊ tunc facit in anima qd̓ ſolēt facere dicte paſſiones. Circa qd̓ notandū Ꝙ licꝫ ſic aīa afficiat̉ab influentia celeſti ⁊ a forma celeſtis ordinis in moduꝫpaſſionis. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſic imaginatiua. phantaſmata paretmetaphorica. ꝯtingit tn̄ cellula logiſtica nō exn̄te clauſaintellectū ex ꝯn̄ti ab influentia exteriori affici ſil̓itudineintellectuali ꝓpria vel aliena ſeu metaphorica. Nam qn̄cellula eſt aliqualiter ſoluta. ſed nō ꝑfecte tunc illuſtratōne luminis intellectualis ꝯtingit intellectū affici ſil̓itudine nō ꝓpria. ſed qn̄ cellula logiſtica ſimpl̓r eſt ſoluta tūcirradiatōne luminis intellectualis intellectus abſtrahitformas ⁊ ſpēs ꝓprias ⁊ eas ordinat ſub ꝓprio ⁊ ꝑfectoꝯceptū rōnis quo d̓t hoc vel illud eſſe futurum. quandoaūt in toto eſt ligata logiſtica cellula. ⁊ ꝑ ꝯſequēs aīa intellectualis tunc pro certo nō p̄t niſi in alienis phtaſmatibꝰ ꝑ modū qͥ dictꝰ ē a forma celeſti affici vl̓ immutari.Sextum dubium eſtAn ſomnia ſemꝑ fiant ſub ſil̓itudinibꝰ metaphoricisSolutio diſtinguēdū eſt. Quia ſomnia que in nobisſe habent vt cauſa. vel ſignum. fiunt regulariter ſub ſil̓itudinibus proprijs. Ea aūt que a foris in nobis ſunt abinfluentia. moti a ſpiritualibꝰ motoribꝰ ſcꝫ ab intelligentijs vel deo. regulariter fiunt ſub metaphora vel ſil̓itu-

dine aliqua aliena. ⁊ hoc in imaginatione. qꝛ in intellectuvt dictū eſt ꝑ abſtractōem poteſt fieri ſil̓itudo ꝓpria. quadocellula logiſtica deoppilatur. ⁊ diſſoluit̉ a fumali euaporatione. Dico regulariter ſeu cōiter Quia aliquādoet pauci habētes optimā cōplexionē ⁊ clariſſimā diſpoſitionem virium poſſunt ex affectōe qua corporalit̓ afficiūtura virtute celeſti imaginari ꝓprias imagines rerum vt inferius patebit de gradibus quibꝰ ꝯtingit auerſum a ſenſibilibus a forma celeſtis ordinis moueri. Si autē ponamus nos moueri immediate a deo vel ab intelligentijsſeu angelis ſine medio corpoꝝ celeſtiū de quo inferius latius dicet̉. vtiqꝫ poſſunt ſomnia fieri diuinatiua ſub proprijs ſil̓itudinibus ⁊ nō metaphoricis. Poſſunt em̄ ſpūstam boni qͣꝫ mali in nobis cōpoſitōem imaginū facere diuerſam. ⁊ ẜm hoc poſſunt nobis res ſaltē viſibiles manifeſtare ſub ꝓprijs ſuis ſimilitudinibusSeptimū dubium eſt.Quomō in ſomnijs vnū ꝯtrarioꝝ qn̄qꝫ interpretat̉ ꝑ reliquū ¶ Sol̓o. nō ſolum ſomnia fiūt per ſil̓itudines metaphoricas. ſed aquādo fiūt. licet raro. ꝑ ſil̓itudines ꝓpriasꝑfectas. ⁊ aliqn̄ ꝑ imꝑfectas. Immo ꝙ plus eſt ꝑ ꝯͣria etꝑ q̄libet oppoſita. Qm̄ nō ſolū ſil̓itudo ꝓpria manifeſtatid cuius eſt. ſed metaphora ⁊ vnū oppoſitoꝝ natū eſt manifeſtare reliquū. ⁊ maxime vnū relatiuoꝝ manifeſtat reliquū. Somnia aūt q̄ in nobis ſtꝭ ab intelligētia mediante influentia ⁊ virtute celi. ſequunt̉ affectionem corporisſomniātis a corpore celeſti. ſicut ſomnia ſequūtur corpusvna paſſione vel alia paſſionatū. Ad talem em̄ affectionem imaginatio format imagines iuxta diſpoſitionē ſuaꝫẜm ꝙ imago vnius rei eſt nob̓ notior Sicut gͦ docēs aliquem oſtendit aliquid per ſimile. per metaphorā. ⁊ ꝑ oppoſitum contrariū. per relatiua ⁊c̄. Ita contingit ex hacpaſſione vnde ſequūtur imagines diuerſe fieri diuerſimode ſomnia ẜm ꝙ in quibuſdam imaginibus et ſimulacrispromptiores ſumꝰ qͣꝫ in alijs. Et ſic artifices ſinguli ſubmetaphoris ſuorum inſtrumentorū et ſuorum officioruꝫſomniant futura. Sicut patꝫ de duobus miniſtris Pharaonis. ſcilicet pincerna ⁊ magiſtro piſtoruꝫ. Quoꝝ vnꝰſcꝫ pincerna vidit in ſimilitudine vitis calicis ⁊ vini preſagium eius quod ſibi fuit futurū. ⁊ magiſter piſtorū incaniſtris farine. ⁊ om̄ibus generibꝰ panū qui fiūt arte piſtoria vidit hoc qd̓ ſibi fuerat futurū. Circa cōſueta emaīa plus afficit̉ qͣꝫ circa alia. ⁊ ita īmiſſio ſomnial̓ a ſuꝑioribus in talibꝰ plus recipit̉. Et qꝛ qn̄qꝫ vnū ꝯͣrioꝝ eſt nob̓notiꝰ altero. ⁊ ꝓmptior vnius imago qͣꝫ alteriꝰ. iō ſic vnūꝯͣrioꝝ in ſōnijs qn̄qꝫ app̄hendit̉ ꝑ reliquū. ⁊ detorquet ſephā taſia de vno in alteꝝ. Et ſic ſi alicui videat̉ ꝙ debeatmori. interp̄tatio fieri p̄t de ꝓlongatōe vite. vt d̓t ph̓usO ctauum dubium eſt.Utrum ꝑ ſomnia q̄ apparent in fine ſomni ſint certioradiuinādi principia. ¶ Solutio. ſic. vt d̓t Auicenna. Cuius ratio eſt. qꝛ tūc motus humoꝝ ſunt finiti. nec imaginatiua tunc impedita ē ꝑ corpus. nec ꝑ alios actus aīe.nec ſunt cōfuſi motus ſimulacroꝝ In vigilia aūt exteriormotus ſenſus ⁊ corpoꝝ imaginatiuā impediuntyionum duptum eli.Utruꝫ quelibet ſomnia equaliter ſint diuinādi pͥncipia.