De diuinatione que fitper ſomnia

a tauſa dependēt extrinſeca ⁊ ex qͥbus cōtingit fieri diuinatōem nō accidit qͥbuſlibet. Quā ſic probat. Quia nonaccidūt prudentiſſimis. ſed illis qui nō multis curis effecti ſunt. ergo accidunt om̄ibus. An̄s ꝓ prima ꝑte ꝓbatfic. Quia ſi ſomnia talia cōuenirent ſapiētiſſimis tunc acciderent ſapientibus vtiqꝫ in die. Si em̄ deus ad regimēvite immitteret talia ſomnia cū pro certo ſciamus deumeſſe in operibꝰ ſuis ordinatiſſimū faceret iſtam immiſſionem ſomnioꝝ eo tꝑe quo ad maiorem ꝓueniret vtilitatem regiminis. ſcꝫ in die. A deo ergo nō immittunt̉ ſapiētibus. etiā nec in nocte. qꝛ nocte ⁊ die qͦdāmodo occupātur circa honeſta virtutū ⁊ ſcīaꝝ. Pro ſecūda parte probat. Qm̄ taliū intelligentia non eſt affecta curis ſicut honeſtoꝝ ⁊ ſapientū. ſed curis deſerta ⁊ vacua. ⁊ ideo facilemobilis eſt a dictis defluxionibus celeſtis corporis. ⁊ ſicmota ducit̉ ⁊ afficitur ab ip̄is. Sicut paſſio vt inqͥt All̓tus afficiens aliquem facit paſſionatum querere ſimulacra ⁊ imagines paſſioni ꝓportionatas. ſic etiā hoc ideꝫ faciunt celeſtis corporis defluxionesEt ꝙ qͥdam extatici preuidēt. cā eſt qm̄ proprij motus nō infeſtāt. ſed longe ꝓijciunt̉. Extraneos gͦ maxīe ſentiūt. quoſdā aūt recte ſomniātes eſſe ⁊ notos de notis maxīe p̄uidere accidit eo ꝙ noti maxīe ꝓ ſe inuicem ſolliciti ſunt.Quēadmodū ꝓcul entes maxime cognoſcūt etſentiūt ſic ⁊ motus. Notioꝝ em̄ notiores motus ſunt. Melācholici autem ꝓpter vehemētiā quēadmodū iaciētes lōge bene ꝯiectāt ⁊ ꝓpter ꝑmutatōem cito habitum imaginantur ipſiQuēadmodū em̄ phylcidi poemata ⁊ qͥ furioſi ſunt habita ſil̓ia dicūt ⁊ intelligūt veluti venerē et verem. et ſic cōpulant ad id qd̓ longe Amplius aūt ꝓpter vehementiā non repellitur eorum motus ab alio motu¶ Hic in ſecūda ꝑticula oſtēdit qͥbus cōueniāt hec ſomnia determinate ⁊ diuerſimode. Et vult in effectu hancconcluſionē Qꝭ extaticis ⁊ melancholicis ⁊ furioſis hecſomnia conueniunt. Primum probat. Quia extatici nōhabēt ꝓprios motus quibꝰ occupātur. ſed caſu ferūtur lōge. ⁊ vagi. ⁊ inſtabiles. ergo maxime in ſomno impreſſiones ſomniales hmōi ꝑcipiunt. Et ſubdit ph̓us ꝙ qͥdaꝫtales veſani ⁊ extatici ſic maxime ſomniant de ſuis notisqualia eis accidunt vel eueniūt. ⁊ hoc recte ſicut res habꝫeſſe. Noti em̄ maxime ſolliciti ſunt pro ſeinuicem ⁊ maxime ſe cognoſcūt ⁊ ſentiunt motus ab inuicē factos ſibi ꝑpaſſiōes ſpei timoris ⁊ amorꝭ. ⁊ hͦ mō ſe hn̄t motus ſomnia facientes. notoꝝ em̄ motus magis ꝓfundati ſunt qͣꝫextraneoꝝ. Que verba dupl̓r intelligi poſſunt. Primovt dictū eſt ꝙ iſti magis ſomnia recipiūt ex influentia celeſtium ꝑ metaphoras ⁊ ſimilitudines proximoꝝ et notoꝝ maxime diſtantiū qͣꝫ alioꝝ. quia phantaſmata hmōiſunt eis plus familiaria. Secundo ex influentia celeſtiūmanifeſtat̉ nob̓ ꝑ ſomnia diſpoſitio notoꝝ amicoꝝ vel inimicoꝝ. Scd̓m ptꝫ. quia melācholici fortiter imp̄ſſioneset motus imaginū ſuſcipiūt. Et qꝛ in habētibus ſymbolum facilior eſt trāſitus ⁊ metaphorica trāſlatio. ideo ꝓter multitudinē imaginum quas habēt ⁊ ſuſcipiūt facile

ẜm influentiā celi ſomnia in eis fiunt. ⁊ per metaphoraset longinquas ſimilitudines bene cōiectant. Unde vicinius eſt ſomnio quod imaginat̉ ꝑ rōem ſymboli ſicut docent phileidi poemata. qui vt d̓t Albertus pͥmo poetriāordinauit ⁊ ſcripſit. Ars em̄ poetica ẜm ph̓iam hoc modo ſuꝑ ſymbolū conſcribit fabulas. ⁊ ideo dicitur cōpoſita fabula ex miris. Terciū patet. quia furioſi dicunt futura. adherentia per metaphorā illi ſcꝫ quod imagināturAt ideo ſomniantes venere intelligunt vernū tempuspropter ſimilitudinē caloris ⁊ humoris leticiarū ⁊ amenitatū. Uenerea em̄ talia important et per hunc moduꝫcōiectant futura ſeu id quod longe eſt ad interiora phantaſmata que vident. vnde dicit Albertus ꝙ furor omnino non aufert rationē nec claudit om̄ino intellectū. ſed relinquit interuallum. Et ſubdit ph̓us ꝙ in om̄ibus hisqui ſic nati ſunt ſomnijs his affici hoc cōmune eſt ꝙ nonrepellitur motus eoꝝ ab aliquo alio motu qui fiat in ipſis. Talibus enim vt diximus ꝓprijs motibus deſtitutiſunt qui ſunt ex celeſti corporeArtificioſiſſimus aūt eſt iudex ſomnioꝝ quip̄t ſil̓itudines inſpicere Recta em̄ ſomnia iudicare cuiuſqꝫ eſt Dico aūt ſil̓itudines qm̄ ſil̓ia accidūt phātaſmata eis que in aquis ſunt idolisSicut ⁊ pͥus diximus Ibi vero ſi multus fiatmotus nō ſil̓is fit apparitio ⁊ idola veris. ꝓmptus vero emphaſes iudicare erit vtiqꝫ qͥ p̄t citoinſpicere ⁊ ſentire diſſipata ⁊ diſtorta idoloruꝫqm̄ eſt hoīs vel equi aūt cuiuſcunqꝫ. ⁊ ibi itaqꝫaliqͥd p̄t ſil̓iter ſomniū hoc. Motus em̄ impedit rectū ſomniū. Quicqͥd qͥdem igit̉ eſt ſomnꝰet ſomniū ⁊ propter quam cauſam vtrunqꝫ horum ſit. Amplius auteꝫ et de ea que in ſomnijseſt diuinatione dictum eſt¶ In hac tercia parte oſtendit philoſophus quis ſit bonus ſomnioꝝ interpres. Et in effectu vult hanc concluſionem. Artificioſiſſimus ſomnioꝝ iudex eſt et interpresqui nouit ſimilitudines inſpicere referendo eas in res qͣrum ſunt ſimilitudines non ſolum in proprias et perfectas ſed imperfectas vel metaphoricas. Primuꝫ probatQuia ſomnia recta iudicare que ſcilicet per om̄ia ſimiliaſunt his que eueniunt cuiuſlibet eſt. etiam imperiti Sōnia autem (que non ſunt proprie ſimilitudines et perfecte) inſpicere ⁊ per ea iudicare artis eſt ⁊ habentis vſuminterpretandi. Secundū probat. quia phantaſmata ſomnialia ſimiliter ſe habent in ſomno ſicut imagines ⁊ idolain aqua ſicut prius diximus. In aqua autem ſi multusfiat motus tunc idola non apparent ſimilia ꝑfecte rebusſed diuaricātur partes idoloꝝ per aque ſuperficiē. ⁊ partes imaginū ſeu idolorum confundūtur. ⁊ idola diſtortaapparent. et iudex promptior ille erit qui recte huiuſmodi idola diuulſa et diſtorta coniungendo et cōponendopoteſt ſua ſeruata referre. dicēdo hoc eſt hominis. ⁊ hoceſt equi. et ſic de alijs. Et quia ſimili facultate qua iudicātur in aquis motis idola. iudicātur ſomnia. eo ꝙ motusin ſomno impedit rectum ſomniū ⁊ clarā ⁊ debitaꝫ ſomnialiū phantaſmatū apparitōem. igitur bonus interpresſomnioꝝ eſt qui bene nouit ſimilitudines non ſolum proprias ſꝫ etiā imꝑfectas ꝯfuſas ⁊ metaphoricas inſpicere

K iiij