Li. de ſomno et vigilia Tractatus tercius.
gratia oꝑtet ponere diamonia. Quā ꝓbat a ſigno. quiaſi ſomnia immitterent̉ a deo tūc maxime illis nō abundarēt hoīes ſtulti. qͦꝝ loquax eſt natura ⁊ melancholica. qͣles multimodas vidēt viſiōes futuroꝝ vel occultoꝝ queſubdunt̉ celeſti influētie oīno. Sapiēs em̄ deꝰ inqͥt Alb̓.nō immitteret imprudētibꝰ amētias patientibꝰ. dimiſſisviris optimis prudētibꝰ. Sed iō tales viſiones hmōi habēt qꝛ ẜm pl̓a ⁊ multiformia phātaſmata mouent̉ ex qͥbꝰfortunati ſtꝭ acciꝑe theoremata ⁊ ſpeculatōes ⁊ apparitōnes Qd̓ declarat ꝑ ſil̓e Nā ſicut ꝯtēdētes libēter rapiūtita et iſti qͣſi ex cōtentōe rapiūt. Eſt aūt hoc certū d̓t Albertus. ꝙ melācholici ꝓpter multos ſibi inherētes motqͣſi ſꝑ ſecū ꝯtendūt ex hoc ꝙ rapiūt ſimulacra oꝑationuꝫet motuū. Et iō infert ph̓us corollarie ſicut in ꝓuerbijsd̓r ꝙ qͥ multa ⁊ multotiens iacit iacula qn̄qꝫ iacit diſpariter ſigno qn̄qꝫ parit̓ ⁊ tāgit ip̄m. Ita accidit alijs melancholicis quantū ad viſiones que ſumunt̉ ex ſomnijsQm̄ aūt nō eueniūt multa ſomnioꝝ nihil incōueniēs. neqꝫ em̄ eoꝝ q̄ in corꝑibꝰ ſunt ſignorū ⁊ celeſtiū velut aqͣꝝ ⁊ vētoꝝ. Si em̄ aliꝰ vehemētior iſto accidat motꝰ a qͦ futuro nō ſit ſignū ⁊ multa ꝯſulta bn̄ que fieri expediebat diſſoluta ſunt ꝓpter alias digniores inchoationes.Omīno em̄ non om̄e fit qd̓ futurum erat. neqꝫidē qd̓ erat ⁊ qd̓ futurū. Uerūtn̄ qͥdem pͥncipiadicendū eſſe a quibꝰ nata ꝑfecta ſtꝭ ⁊ ſigna. ⁊ ſigna nata ſunt. hec aliquoꝝ que non fiunt¶ In hac ſcd̓a ꝑte remouet ſcd̓m errorē dicentiū diuinationes ꝑ ſomnia eſſe infallibiles. dicēs ꝙ multa ſomniorūnō eueniūt nō ſolū ſomnia que nō ſunt cauſe ꝑ ſe neqꝫ ſigna. verū etiā illa ſomnia que ſunt ſigna vel cauſe ꝑ ſe occultoꝝ euentuū. De pͥmis qͥdem dubiū nō eſt. Sed de ſecūdis ꝓbat ph̓s ꝑ ſil̓e. Nam multa ſunt ſigna in corporibꝰnoſtris ꝑ que medici fallibiliter iudicāt. ⁊ ſil̓r in celeſtibꝰex qͥbus ꝓnoſticationes fiūt eoꝝ q̄ aliqn̄ nō eueniūt ſcilꝫaquaꝝ ⁊ ventoꝝ. Si em̄ vehementior ſuꝑueniat motusimpediēs cām tal̓ euētus vel cām ſigni. vn̄ fit diuinatiotūc etiā impeditur euentus rei de qua facta eſt diuinatioQuod cōfirmat ꝑ ſil̓e in factis humanis. qꝛ multa cōſulta q̄ tanqͣꝫ vtilia fieri expediebat. diſſoluta ſtꝭ ⁊ diſſoluūt̉ꝓpter alias digniores cōſultatōes. Et ꝓpter diuerſos caſus emergētes. Nō em̄ oīno ſimpl̓r ⁊ vl̓r ſꝑ fit qd̓ futuꝝeſt. Quo nō obſtāte dd̓m ē ꝙ ſint pͥncipia a qͥbꝰ nata ſtꝑfecte fieri. lꝫ nō ꝑfecte. ⁊ infallibiliter ab eis fiāt. Et ſil̓iſigna ſunt licet infallibiliter non ſignificentEx his vero ſomnijs que non hmōi habentorigines. ſed dilationes vel tꝑibꝰ. vel locis. velmagnitudinibꝰ. vel hoꝝ qͥdem nihil. nō tn̄ habentibꝰ in ſeip̄is pͥncipia q̄ vidēt ſomniū niſi juiſum fiat ab accn̄te. tale vtiqꝫ erit magis ꝙ vtdicit Democritus idola. et defluxiones caſus.Quēadmodū em̄ cū qͥs amoueat aquā vel aerēhoc aliū mouit. ⁊ qͥeſcente illo accidit huiꝰ motum ꝓdire vſqꝫ ad aliud. illo qd̓ mouit nō p̄ſente. Sic nihil ꝓhibet motū aliquē ⁊ ſenſum per
tingere ad animas ſomniātes a qͥbus ille idolafacit ⁊ defluxiones ⁊ qͣſcunqꝫ ꝯtingit ꝑtingentes magis ſenſibiles eē nocte. eo ꝙ q̄ in die deferunt̉ diſſoluunt̉ magis. Plus em̄ ſine turbatione aer noctis eo ꝙ ſilētiores ſint noctes ⁊ incorꝑe facere ſenſum ꝓpter ſomnū. Ideo ⁊ paruos motus intrinſecꝰ ſentire dormiētes magꝭqͣꝫ vigilātes. hi vero motus phantaſmata faciunt ex qͥbus preuident futura de hmōi¶ In tercio ⁊ vltimo capl̓o oſtendit qūo fiat diuinatio īſomnia ab extrinſeca cauſa depēdētia. Et diuidit̉ in tresꝑtes. In pͥma oſtēdit qūo ſint q̄dam ſomnia ab extrinſeca cā depedentia. In ſcd̓a on̄dit in qͥbꝰ maxīe hec ſomnialocū habeāt. In tercia declarat qͥs ſit bonus ſomnioꝝ interpres. Scd̓m ibi (Et iō accidit.) Terciū ibi (Artificioſiſſimus āt eſt iudex) Quantū ad pͥmū in effectu vulthāc cōcluſionē. ꝙ ex his dictis ſomnijs ſunt q̄dā q̄ nō hn̄tcauſam in nobis neqꝫ ſigna ſunt alicuius in nobis. ſed dilationes ſeu diſtātie magne tēpoꝝ vel locoꝝ inter ſomniantē ⁊ euentū ſomnioꝝ taliū intermediant. vel ſi nulla intermediet diſtātia tn̄ ſomnia nō habent primā originē inſomniāte niſi ꝑ accn̄s ex accn̄tali ⁊ caſuali incurſu. ex quibus nō cōtingit artificialiter fieri diuinatiōem. Et hecquidē ſomnia fiūt a ptāte celeſtiū corpoꝝ qͦdāmodo ſicutd̓t Democritus qͥ poſuit a celeſtibꝰ corꝑibꝰ idola eſſe defluētia. Et ideo hec ſomnia magis ſenſibilia ſunt de nocte qͣꝫ in die. Primā huius ꝯcluſionis parteꝫ ꝓbat ꝑ ſil̓e.Quēadmodū em̄ fit in motu locali violēto cū aliqͥd primū mouerit aquā vel aerē ꝑ quos fit motus localis ꝓiectoꝝ. pͥmū mouēs impͥmit virtutē ſue ꝓpinqͥori ꝑti medij ⁊ illa ꝑs alteri donec tandē virtus mouendi deficiatin parte tm̄ mota. etiā ceſſante pͥmo mouēte a motu Sicnihil ꝓhibet motū aliquē ſenſibili apprehēſione ad ſenſuꝫꝑtingere. ⁊ ad animas. ꝑ corꝑa ſomniantiū ab illis motibus ſeu a corꝑibus celeſtibus ordine quodaꝫ. a quibꝰ d̓iDemocritus fieri idola ⁊ defluxiones. Scd̓am ꝑtem ꝓbat dupliciter. Primo ex ꝑte medij ꝑ qd̓. ſcd̓o ex ꝑte percipientis. Primo ex ꝑte medij ſic ꝓbat. Quia in die diſſoluit̉ et impedit̉ ꝑceptio iſtoꝝ. Aer em̄ noctis plus ſineturbatōe eſt qͣꝫ diei. ⁊ ſilentiores ſunt noctes qͣꝫ dies Secūdo ex ꝑte ꝑcipientis ſic. Quia in nocte plerūqꝫ eſt ſomnus quo ſenſus exteriores ligant̉ qͥbꝰ qͥeſcentibꝰ melius ⁊faciliꝰ intrinfecꝰ ꝑcipiunt̉ phātaſmatū ꝑui motꝰ qͥ faciūtphātaſmata ſomnialia ex quibꝰ futura preuidētur.Et ideo accidit hec paſſio qͥbuſlibet et nonprudētiſſimis. In die em̄ vtiqꝫ fierēt ⁊ ſapientibꝰ ſi deus eſſet mittēs. Sic aūt veriſil̓e quoſlibet p̄uidere. nā intelligentia hoꝝ nō eſt curisaffecta ſed tanqͣꝫ deſerta ⁊ vacua ab omnibuset mota ẜm mouens ducitur¶ In hac ſecūda ꝑte oſtendit qͥbus hec ſomnia accidūtque ab extrinſeco dependēt. ſcꝫ ex poteſtate ⁊ virtute extrinſeci cōtinentis celi. Et diuidit̉ in duas ꝑticulas. Inprima oſtendit in generali qͥbus cōueniant. ſecūdo in ſpeciali ⁊ que eis cōueniant. Scd̓a ibi (Et ꝙ qͥdam) Quātum ad primā ꝑticulā vult hanc concluſionē. ꝙ ſomnia q̄