Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Li. de ſomno et vigilia Tractatus tercius.

gratia oꝑtet ponere diamonia. Quā ꝓbat a ſigno. quiaſi ſomnia immitterent̉ a deo tūc maxime illis abundarēt hoīes ſtulti. qͦꝝ loquax eſt natura melancholica.les multimodas vidēt viſiōes futuroꝝ vel occultoꝝ queſubdunt̉ celeſti influētie oīno. Sapiēs em̄ deꝰ inqͥt Alb̓. immitteret imprudētibꝰ amētias patientibꝰ. dimiſſisviris optimis prudētibꝰ. Sed tales viſiones hmōi habēt qꝛ ẜm pl̓a multiformia phātaſmata mouent̉ ex qͥbꝰfortunati ſtꝭ acciꝑe theoremata ſpeculatōes apparitōnes Qd̓ declarat ſil̓e ſicut ꝯtēdētes libēter rapiūtita et iſti qͣſi ex cōtentōe rapiūt. Eſt aūt hoc certū d̓t Albertus. melācholici ꝓpter multos ſibi inherētes motqͣſi ſꝑ ſecū ꝯtendūt ex hoc rapiūt ſimulacra oꝑationuꝫet motuū. Et infert ph̓us corollarie ſicut in ꝓuerbijsd̓r multa multotiens iacit iacula qn̄qꝫ iacit diſpariter ſigno qn̄qꝫ parit̓ tāgit ip̄m. Ita accidit alijs melancholicis quantū ad viſiones que ſumunt̉ ex ſomnijsQm̄ aūt eueniūt multa ſomnioꝝ nihil incōueniēs. neqꝫ em̄ eoꝝ in corꝑibꝰ ſunt ſigno celeſtiū velut aqͣꝝ vētoꝝ. Si em̄ aliꝰ vehemētior iſto accidat motꝰ a futuro ſit ſig multa ꝯſulta bn̄ que fieri expediebat diſſoluta ſunt ꝓpter alias digniores inchoationes.Omīno em̄ non om̄e fit qd̓ futurum erat. neqꝫidē qd̓ erat qd̓ futurū. Uerūtn̄ qͥdem pͥncipiadicendū eſſe a quibꝰ nata ꝑfecta ſtꝭ ſigna. ſigna nata ſunt. hec aliquoꝝ que non fiunt In hac ſcd̓a ꝑte remouet ſcd̓m errorē dicentiū diuinationes ſomnia eſſe infallibiles. dicēs multa ſomniorū eueniūt ſolū ſomnia que ſunt cauſe ſe neqꝫ ſigna. verū etiā illa ſomnia que ſunt ſigna vel cauſe ſe occultoꝝ euentuū. De pͥmis qͥdem dubiū eſt. Sed de ſecūdis ꝓbat ph̓s ſil̓e. Nam multa ſunt ſigna in corporibꝰnoſtris que medici fallibiliter iudicāt. ſil̓r in celeſtibꝰex qͥbus ꝓnoſticationes fiūt eoꝝ aliqn̄ eueniūt ſcilꝫaquaꝝ ventoꝝ. Si em̄ vehementior ſuꝑueniat motusimpediēs cām tal̓ euētus vel cām ſigni. vn̄ fit diuinatiotūc etiā impeditur euentus rei de qua facta eſt diuinatioQuod cōfirmat ſil̓e in factis humanis. qꝛ multa cōſulta tanqͣꝫ vtilia fieri expediebat. diſſoluta ſtꝭ diſſoluūt̉ꝓpter alias digniores cōſultatōes. Et ꝓpter diuerſos caſus emergētes. em̄ oīno ſimpl̓r vl̓r ſꝑ fit qd̓ futuꝝeſt. Quo obſtāte dd̓m ē ſint pͥncipia a qͥbꝰ nata ſtꝑfecte fieri. lꝫ ꝑfecte. infallibiliter ab eis fiāt. Et ſil̓iſigna ſunt licet infallibiliter non ſignificentEx his vero ſomnijs que non hmōi habentorigines. ſed dilationes vel tꝑibꝰ. vel locis. velmagnitudinibꝰ. vel hoꝝ qͥdem nihil. tn̄ habentibꝰ in ſeip̄is pͥncipia vidēt ſomniū niſi juiſum fiat ab accn̄te. tale vtiqꝫ erit magis vtdicit Democritus idola. et defluxiones caſus.Quēadmodū em̄ qͥs amoueat aquā vel aerēhoc aliū mouit. qͥeſcente illo accidit huiꝰ motum ꝓdire vſqꝫ ad aliud. illo qd̓ mouit p̄ſente. Sic nihil ꝓhibet motū aliquē ſenſum per

tingere ad animas ſomniātes a qͥbus ille idolafacit defluxiones qͣſcunqꝫ ꝯtingit ꝑtingentes magis ſenſibiles nocte. eo in die deferunt̉ diſſoluunt̉ magis. Plus em̄ ſine turbatione aer noctis eo ſilētiores ſint noctes incorꝑe facere ſenſum ꝓpter ſomnū. Ideo paruos motus intrinſecꝰ ſentire dormiētes magꝭqͣꝫ vigilātes. hi vero motus phantaſmata faciunt ex qͥbus preuident futura de hmōi In tercio vltimo capl̓o oſtendit qūo fiat diuinatio īſomnia ab extrinſeca cauſa depēdētia. Et diuidit̉ in tresꝑtes. In pͥma oſtēdit qūo ſint q̄dam ſomnia ab extrinſeca depedentia. In ſcd̓a on̄dit in qͥbꝰ maxīe hec ſomnialocū habeāt. In tercia declarat qͥs ſit bonus ſomnioꝝ interpres. Scd̓m ibi (Et accidit.) Terciū ibi (Artificioſiſſimus āt eſt iudex) Quantū ad pͥmū in effectu vulthāc cōcluſionē. ex his dictis ſomnijs ſunt q̄dā hn̄tcauſam in nobis neqꝫ ſigna ſunt alicuius in nobis. ſed dilationes ſeu diſtātie magne tēpoꝝ vel locoꝝ inter ſomniantē euentū ſomnioꝝ taliū intermediant. vel ſi nulla intermediet diſtātia tn̄ ſomnia habent primā originē inſomniāte niſi accn̄s ex accn̄tali caſuali incurſu. ex quibus cōtingit artificialiter fieri diuinatiōem. Et hecquidē ſomnia fiūt a ptāte celeſtiū corpoꝝ qͦdāmodo ſicutd̓t Democritus poſuit a celeſtibꝰ corꝑibꝰ idola eſſe defluētia. Et ideo hec ſomnia magis ſenſibilia ſunt de nocte qͣꝫ in die. Primā huius ꝯcluſionis parteꝫ ꝓbat ſil̓e.Quēadmodū em̄ fit in motu locali violēto aliqͥd pri mouerit aquā vel aerē quos fit motus localis ꝓiectoꝝ. pͥmū mouēs impͥmit virtutē ſue ꝓpinqͥori ꝑti medij illa ꝑs alteri donec tandē virtus mouendi deficiatin parte tm̄ mota. etiā ceſſante pͥmo mouēte a motu Sicnihil ꝓhibet motū aliquē ſenſibili apprehēſione ad ſenſuꝫꝑtingere. ad animas. corꝑa ſomniantiū ab illis motibus ſeu a corꝑibus celeſtibus ordine quodaꝫ. a quibꝰ d̓iDemocritus fieri idola defluxiones. Scd̓am ꝑtembat dupliciter. Primo ex ꝑte medij qd̓. ſcd̓o ex ꝑte percipientis. Primo ex ꝑte medij ſic ꝓbat. Quia in die diſſoluit̉ et impedit̉ ꝑceptio iſtoꝝ. Aer em̄ noctis plus ſineturbatōe eſt qͣꝫ diei. ſilentiores ſunt noctes qͣꝫ dies Secūdo ex ꝑte ꝑcipientis ſic. Quia in nocte plerūqꝫ eſt ſomnus quo ſenſus exteriores ligant̉ qͥbꝰ qͥeſcentibꝰ meliusfaciliꝰ intrinfecꝰ ꝑcipiunt̉ phātaſmatū ꝑui motꝰ faciūtphātaſmata ſomnialia ex quibꝰ futura preuidētur.Et ideo accidit hec paſſio qͥbuſlibet et nonprudētiſſimis. In die em̄ vtiqꝫ fierēt ſapientibꝰ ſi deus eſſet mittēs. Sic aūt veriſil̓e quoſlibet p̄uidere. intelligentia hoꝝ eſt curisaffecta ſed tanqͣꝫ deſerta vacua ab omnibuset mota ẜm mouens ducitur In hac ſecūda ꝑte oſtendit qͥbus hec ſomnia accidūtque ab extrinſeco dependēt. ſcꝫ ex poteſtate virtute extrinſeci cōtinentis celi. Et diuidit̉ in duas ꝑticulas. Inprima oſtendit in generali qͥbus cōueniant. ſecūdo in ſpeciali que eis cōueniant. Scd̓a ibi (Et qͥdam) Quātum ad primā ꝑticulā vult hanc concluſionē. ſomnia