Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Li. de ſomno et vigilia Tractatus ſecūdus

bus auerſionē quandā ab exterioribꝰ rebꝰ ſenſibilibꝰ ettractōem vehementē ad interiores ſenſus ꝑmutatos vehemēter affectos atqꝫ occupationi tali ſingulariter deditos ex toto intētos. Sic aūt ꝑturbare ꝑmutaretinet ad maledictā magicā faſcinādi facit auerſioneꝫ etſuſpēſionē naturaliū oꝑationū ſenſuū reſpectu ſuoꝝ exterioꝝ ſenſibiliū. ex ꝯn̄ti inordinatū motū imaginū adſenſum cōem deceptōem iudicat. Hoc aūt faciūt magiquaſdā ſuffumigatōes. adhibitis etiā qͥbuſdā lapidibꝰherbis. qͥbus etiā poſſibile eſt fieri qn̄qꝫ ſenſuuꝫ ſtupefactionē. obſcuratōem. auerſionē ſenſuū. facto oꝑe demo faciūt imaginū cōpoſitōem intentionū aliā aliamẜm diuerſa apparere faciūt. tunc imaginibꝰ ſic ꝯpoſitis recurrentibꝰ ad ſenſum cōem fit deceptioSeptimū dubium eſt.Cum ſomnia habeamus de ſenſibilibꝰ oīm ſenſuū qͣre rariſſime habemꝰ ſomnia de odoribꝰ Sol̓o. qꝛ habemushūc ſenſum olfactus debiliſſimū. Et qꝛ forme ſomniorūaccepte ſunt ſenſuꝫ. forma illius ſenſibilis ſenſui debiliter impͥmit̉ vel manet. vel ita debilit̓ remanet. ſine pn̄tia rei ſenſibilis ſenſum afficere p̄t. neqͥt formaſomnij. Forme aūt odoꝝ debiliſſime in imaginatiua recipiunt̉. ꝯn̄s cuꝫ maneāt. vel ita debilit̓ ſint ſinepn̄tia rei ſenſibilis ſenſum afficere non pn̄t. de eis rarohabemus ſomnia. Et ſi ſe qͥs ſomniat in locis fetidiſſimis ſicut in latrinis ſomniat ſe loca illa odorare. Similit̓ ſi qͥs ſomniat ſe eſſe in locis aromatuꝫ ſiue in hortis ſomniat de odoribꝰ niſi valde raro. ſꝫ ſolū de ſenſibilibus maioꝝ ſenſuū. Et ſi ſomniet de odore eſt accn̄s perguſtū ſe ſomniat guſtare aliqd̓ et ex ꝯn̄ti odorare.Octauum dubium en.Qūo ſe habēt motus ſomnij vigilie Sol̓o. habent ſeoppoſito in terminis Nam motus ſomnij incipit vbiterminat̉ motus vigilie. ſcꝫ in thezauro imaginū ꝓprie velquodāmō intentionū. ꝑuenit ad locū vbi incipit vigiliahoc eſt ad organū ſenſus cōis vl̓ ad principia neruoꝝ. etvehens formas iſtas de vno loco oppoſito in oppoſitū. eteſt euaporatio ſomni vel potius ſpūs animalisNonum dubium eſt.Utrū cōtingat in ſomno p̄ter phātaſmata aliqͣ intelligere. Et videt̉. qꝛ d̓t ph̓us tercio de aīa. neceſſeſit quēlibet intelligente phātaſmata ſpeculari In oppoſitū arguit̉. qꝛ d̓t Algazel. ph̓m dicere in ſomno fiūt ſincere intelligētie. Solo ſic. vt d̓t ph̓s in lr̄a. qꝛ cōtingit inſomno cellulā logiſticam diſſolui. et tūc p̄t intellectus exphātaſmatibꝰ phātaſiā ꝯpoſitis rectū ferre veꝝ iudiciū de vl̓bꝰ intelligibilibꝰ p̄ter phantaſmata. īmo ſic ſomniale iudiciū ſolū corrigit. ſed ip̄m interpretat̉ qn̄qꝫ ſicut hercules interp̄tatione ſui ſomnij d̓r in ſomno intellectualē app̄henſionē habuiſſe. Et ſic etiā qͥdā diſputantes in ſomno de ſenſibilibꝰ. intellectū app̄hendūt īueniūt intelligibilia qd̓ ſine actu rōnis ſeu intellectꝰ fieri neqͥt Et idē pꝫ teſtimonio ſanctoꝝ dicūt nobis in ſomno fieri reuelatōes intellectuales. deū viroꝝ dormientiū aures. intellectualiū cognitōe reuelare. Un̄ cuꝫ dicitDaniel intelligētia opus eſſe in viſionē intelligentiā ſepe viſiones reuelant̉. ſicut factū fuit Danieli et alijs ſanc-

tis Pro quo aduertendū. licet intellectus poſſit apprehēdere intelligibilia aliqͦ oꝑari ligata cellula logiſtica. ſcꝫ ꝯuertēdo ſe ad imaginatiuā ad ſenſum cōem.⁊c̄. ſunt etiā eius inſtrumēta. tn̄ qꝛ phātaſia eſt ꝓximuꝫeius inſtrumentū. cellula logiſtica oīno clauſa. alijs ſolutis. iudiciū intellectus ſeqͥtur errorē iudicij ſomnialis.Dico oīno. qꝛ ſi ꝑtim ſoluta fuerit ꝑtim ligata hꝫ ſe intellectus imꝑfecte mediocriter. Ad rōnes Ad pri dd̓m. neceſſe eſt quēcūqꝫ hūanitus intelligentemphātaſmata ſpeculari ī intellectōe vera ſine falſitate. phātaſmata qͥdē ẜm ꝯpōem diuiſionē phātaſie ſolute. Uelncc̄e eſt intelligente intellectōe qͦdammō phātaſtica etfalſitate etiā phātaſmata ſpeculari imaginatiue ꝟtutis.cellula logiſtica clauſa manēte. Illū aūt iam ad adeptionis ſtatū ꝑuenerit eſt ncc̄e aliqͣ phātaſmata ſpeculari Immo cōtingit ad ſtatū adeptōis ꝑuenerit maxime in ſomno ꝯſtitutū frequēter magis ꝑmanēter qͣꝫ invigilia intelligibilia pura intelligere ſine ꝯuerſiōe ad phātaſmata vel ſine phātaſmatū ſpeculatōe. Ad id quodin oppoſitū arguit̉ pꝫ ſol̓o ex dictis. ſincere intelligentie fiūt in ſomno ſoluta phātaſia tn̄ ita ſincere quinetiā aliqͦ phātaſiata ꝯcurrāt. p̄cipue an̄ ſtatū adeptionis. vt dictū eſt. Etiā dici p̄t intelligētie ille dicūtur aph̓o fieri ſine phātaſmate que ſcꝫ ſunt phantaſtice deceptorie ex ſumniali deceptione ꝓuenientes.Decimum dubium eſtQuare hoīes ſepius ſomniāt in ſenectute qͣꝫ in iuuētute. Sol̓o. qꝛ in iuuētute multitudo fumalis euaporatōisſua ſumoſitate ligātis taꝫ interiores qͣꝫ exteriores ſenſusimpedit ſomnia ſtꝭ ſine oꝑatione ſenſuū. In ſenibusaūt fumalis euaporatio tāta eſt. ex ea ꝑte īpediunt̉. īmo tenuit̓ dormiant. ſenſus interiores plerūqꝫin eis ſoluti ſtꝭ. Et qꝛ in pͥncipio ſomni magis groſſe aſcedunt euaporatōes fumales oppilatiue qͣꝫ in medio vel infine. ſomnia in pͥncipio ſomni fiūt niſi valde diſtortaſed in fine fiūt regulariora magis frequenterUndecimū dubiū eliUtrū oculi mulieꝝ mēſtruū patientiū inficiāt corrumpāt ſpeculū Et videt̉. qꝛ om̄e qd̓ inficit̉ corrūpitur. a ſuo ꝯͣrio inficit̉ corrūpit̉. Speculū aūt oculꝰſtruate ꝯͣrietatē hn̄t. īmo patit̉ ſpeculū paſſione ꝑfectiua ad modū oculi Scd̓o ſic Mouēs motū dn̄tſil̓. ſed oculꝰ mēſtruate ſpeculū ſtꝭ ſil̓. Tercio ſic.Si inficeret oculus mēſtruate. vel eſſet inqͣntū vidēs.vel inqͣntū euaporās. pͥmū. manifeſtū eſt. qꝛ tūc ſpeculū viſum ab oculo in multa diſtātia in determīate videt̉ inficeret̉. qd̓ falſum eſt. Non ſcd̓m. qꝛ alie ꝑtes corꝑisetiā euaporāt. ꝯn̄s plus inficerēt. In oppoſituꝫ eſtph̓s in lr̄a. Soº. ſic. Et qͣnto ſpeculū clarius fueritdius tāto inficit̉ citius. ſicut veſtes qͣnto fuerint mundiores tāto citius vident̉ inquinari. Qd̓ em̄ puꝝ eſt mun. mōſtrat ſordidū. qd̓ excipit afficit̉ mīmo motu alterationis. In ſignū cuius qd̓ politū terſum eſt tactudiſſime manus afficit̉ nubē qͣndā ꝯtrahit. Cum ſanguis ſubtilior in oculis exn̄s vaporabiliter in aere fit reſolutōem. aer alteratus vapore tangēs ſpeculū ipſumalterat. tāto manifeſtius qͣnto puriꝰ. nec ab hmōi ſpeculo facile abſtergit̉. ex eo vt inqͥt Alb̓tus. qꝛ ſpecu purū eſt macula ſerpit in ꝓfundū. ex eo qꝛ plauuꝫ ſeꝝ