Li. de ſomno et vigilia Tractatus ſecūdus
bus ꝑ auerſionē quandā ab exterioribꝰ rebꝰ ſenſibilibꝰ ettractōem vehementē ad interiores ſenſus ꝑmutatos vehemēter ⁊ affectos atqꝫ occupationi tali ſingulariter deditos ⁊ ex toto intētos. Sic aūt ꝑturbare ⁊ ꝑmutare ꝑtinet ad maledictā magicā faſcinādi q̄ facit auerſioneꝫ etſuſpēſionē naturaliū oꝑationū ſenſuū reſpectu ſuoꝝ exterioꝝ ſenſibiliū. ⁊ ex ꝯn̄ti ꝑ inordinatū motū imaginū adſenſum cōem deceptōem iudicat. Hoc aūt faciūt magi ꝑquaſdā ſuffumigatōes. adhibitis etiā qͥbuſdā lapidibꝰ ⁊herbis. qͥbus etiā poſſibile eſt fieri qn̄qꝫ ſenſuuꝫ ſtupefactionē. obſcuratōem. ⁊ auerſionē ſenſuū. qͦ facto oꝑe demonū faciūt imaginū cōpoſitōem ⁊ intentionū aliā ⁊ aliamẜm ꝙ diuerſa apparere faciūt. ⁊ tunc imaginibꝰ ſic ꝯpoſitis recurrentibꝰ ad ſenſum cōem fit deceptioSeptimū dubium eſt.Cum ſomnia habeamus de ſenſibilibꝰ oīm ſenſuū qͣre rariſſime habemꝰ ſomnia de odoribꝰ ¶ Sol̓o. qꝛ habemushūc ſenſum olfactus debiliſſimū. Et qꝛ forme ſomniorūaccepte ſunt ꝑ ſenſuꝫ. iō forma illius ſenſibilis q̄ ſenſui debiliter impͥmit̉ vel nō manet. vel ita debilit̓ remanet. ꝙ ſine pn̄tia rei ſenſibilis ſenſum afficere nō p̄t. neqͥt eē formaſomnij. Forme aūt odoꝝ debiliſſime in imaginatiua recipiunt̉. ⁊ ꝑ ꝯn̄s cuꝫ nō maneāt. vel ita debilit̓ ſint ꝙ ſinepn̄tia rei ſenſibilis ſenſum afficere non pn̄t. iō de eis rarohabemus ſomnia. Et iō ſi ſe qͥs ſomniat in locis fetidiſſimis ſicut in latrinis nō ſomniat ſe loca illa odorare. Similit̓ ſi qͥs ſomniat ſe eſſe in locis aromatuꝫ ſiue in hortisnō ſomniat de odoribꝰ niſi valde raro. ſꝫ ſolū de ſenſibilibus maioꝝ ſenſuū. Et ſi ſomniet de odore hͦ eſt accn̄s perguſtū qͦ ſe ſomniat guſtare aliqd̓ et ex ꝯn̄ti odorare.Octauum dubium en.Qūo ſe habēt motus ſomnij ⁊ vigilie ¶ Sol̓o. habent ſeoppoſito mō in terminis Nam motus ſomnij incipit vbiterminat̉ motus vigilie. ſcꝫ in thezauro imaginū ꝓprie velquodāmō intentionū. ⁊ ꝑuenit ad locū vbi incipit vigiliahoc eſt ad organū ſenſus cōis vl̓ ad principia neruoꝝ. etvehens formas iſtas de vno loco oppoſito in oppoſitū. eteſt euaporatio ſomni vel potius ſpūs animalisNonum dubium eſt.Utrū cōtingat in ſomno p̄ter phātaſmata aliqͣ intelligere. ¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ d̓t ph̓us tercio de aīa. ꝙ neceſſeſit quēlibet intelligente phātaſmata ſpeculari In oppoſitū arguit̉. qꝛ d̓t Algazel. ph̓m dicere ꝙ in ſomno fiūt ſincere intelligētie. Solo ſic. vt d̓t ph̓s in lr̄a. qꝛ cōtingit inſomno cellulā logiſticam diſſolui. et tūc p̄t intellectus exphātaſmatibꝰ ꝑ phātaſiā ꝯpoſitis rectū ferre ⁊ veꝝ iudiciū de vl̓bꝰ intelligibilibꝰ p̄ter phantaſmata. īmo ſic ſomniale iudiciū nō ſolū corrigit. ſed ip̄m interpretat̉ qn̄qꝫ ſicut hercules interp̄tatione ſui ſomnij d̓r in ſomno ꝑ intellectualē app̄henſionē habuiſſe. Et ſic etiā qͥdā diſputantes in ſomno de ſenſibilibꝰ. ꝑ intellectū app̄hendūt ⁊ īueniūt intelligibilia qd̓ ſine actu rōnis ſeu intellectꝰ fieri neqͥt Et hͦ idē pꝫ teſtimonio ſanctoꝝ qͥ dicūt nobis in ſomno fieri reuelatōes intellectuales. ⁊ deū viroꝝ dormientiū aures. intellectualiū cognitōe reuelare. Un̄ cuꝫ dicitDaniel intelligētia opus eſſe in viſionē ꝑ intelligentiā ſepe viſiones reuelant̉. ſicut factū fuit Danieli et alijs ſanc-
tis ¶ Pro quo aduertendū. ꝙ licet intellectus poſſit apprehēdere intelligibilia ⁊ aliqͦ mō oꝑari ligata cellula logiſtica. ſcꝫ ꝯuertēdo ſe ad imaginatiuā ad ſenſum cōem.⁊c̄. q̄ ſunt etiā eius inſtrumēta. tn̄ qꝛ phātaſia eſt ꝓximuꝫeius inſtrumentū. iō cellula logiſtica oīno clauſa. alijs ſolutis. iudiciū intellectus ſeqͥtur errorē iudicij ſomnialis.Dico oīno. qꝛ ſi ꝑtim ſoluta fuerit ⁊ ꝑtim ligata hꝫ ſe intellectus imꝑfecte ⁊ mediocriter. Ad rōnes Ad primā dd̓m. ꝙ neceſſe eſt quēcūqꝫ hūanitus intelligentemphātaſmata ſpeculari ī intellectōe vera ſine falſitate. phātaſmata qͥdē ẜm ꝯpōem ⁊ diuiſionē phātaſie ſolute. Uelncc̄e eſt intelligente intellectōe qͦdammō phātaſtica et cūfalſitate etiā phātaſmata ſpeculari imaginatiue ꝟtutis.cellula logiſtica clauſa manēte. Illū aūt qͥ iam ad adeptionis ſtatū ꝑuenerit nō eſt ncc̄e aliqͣ phātaſmata ſpeculari Immo cōtingit eū qͥ ad ſtatū adeptōis ꝑuenerit maxime in ſomno ꝯſtitutū frequēter ⁊ magis ꝑmanēter qͣꝫ invigilia intelligibilia pura intelligere ſine ꝯuerſiōe ad phātaſmata vel ſine phātaſmatū ſpeculatōe. Ad id quodin oppoſitū arguit̉ pꝫ ſol̓o ex dictis. Nā ſincere intelligentie fiūt in ſomno ſoluta phātaſia Nō tn̄ ita ſincere quinetiā aliqͦ mō phātaſiata ꝯcurrāt. p̄cipue an̄ ſtatū adeptionis. vt dictū eſt. Etiā dici p̄t intelligētie ille dicūtur aph̓o fieri ſine phātaſmate que ſcꝫ nō ſunt phantaſtice deceptorie ex ſumniali deceptione ꝓuenientes.Decimum dubium eſtQuare hoīes ſepius ſomniāt in ſenectute qͣꝫ in iuuētute.¶ Sol̓o. qꝛ in iuuētute multitudo fumalis euaporatōisſua ſumoſitate ligātis taꝫ interiores qͣꝫ exteriores ſenſusimpedit ſomnia q̄ nō ſtꝭ ſine oꝑatione ſenſuū. In ſenibusaūt fumalis euaporatio tāta nō eſt. ⁊ iō ex ea ꝑte nō īpediunt̉. īmo cū tenuit̓ dormiant. ſenſus interiores plerūqꝫin eis ſoluti ſtꝭ. Et qꝛ in pͥncipio ſomni magis groſſe aſcedunt euaporatōes fumales oppilatiue qͣꝫ in medio vel infine. iō ſomnia in pͥncipio ſomni nō fiūt niſi valde diſtortaſed in fine fiūt regulariora ⁊ magis frequenterUndecimū dubiū eliUtrū oculi mulieꝝ mēſtruū patientiū inficiāt ⁊ corrumpāt ſpeculū ¶ Et videt̉ ꝙ nō. qꝛ om̄e qd̓ inficit̉ ⁊ corrūpitur. a ſuo ꝯͣrio inficit̉ ⁊ corrūpit̉. Speculū aūt ⁊ oculꝰ mēſtruate ꝯͣrietatē nō hn̄t. īmo patit̉ ſpeculū paſſione ꝑfectiua ad modū oculi Scd̓o ſic Mouēs ⁊ motū dn̄t eēſil̓. ſed oculꝰ mēſtruate ⁊ ſpeculū nō ſtꝭ ſil̓. Tercio ſic.Si inficeret oculus mēſtruate. vel hͦ eſſet inqͣntū vidēs.vel inqͣntū euaporās. Nō pͥmū. manifeſtū eſt. qꝛ tūc ſpeculū viſum ab oculo in multa diſtātia in qͣ determīate videt̉ inficeret̉. qd̓ falſum eſt. Non ſcd̓m. qꝛ alie ꝑtes corꝑisetiā euaporāt. ⁊ ꝑ ꝯn̄s plus inficerēt. In oppoſituꝫ eſtph̓s in lr̄a. Soº. ſic. Et qͣnto ſpeculū clarius fuerit ⁊ mūdius tāto inficit̉ citius. ſicut veſtes qͣnto fuerint mundiores tāto citius vident̉ inquinari. Qd̓ em̄ puꝝ eſt ⁊ mundū. mōſtrat ſordidū. qd̓ excipit ⁊ afficit̉ mīmo motu alterationis. In ſignū cuius qd̓ politū ⁊ terſum eſt tactu mūdiſſime manus afficit̉ ⁊ nubē qͣndā ꝯtrahit. Cum gͦ ſanguis ſubtilior in oculis exn̄s vaporabiliter in aere fit ꝑ reſolutōem. iō aer alteratus vapore tangēs ſpeculū ipſumalterat. ⁊ tāto manifeſtius qͣnto puriꝰ. nec ab hmōi ſpeculo facile abſtergit̉. Nā ex eo vt inqͥt Alb̓tus. qꝛ ſpeculū purū eſt macula ſerpit in ꝓfundū. ⁊ ex eo qꝛ plauuꝫ ſeꝝ