Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De lomno.

potentia ſꝫ in actu. qꝛ iam ſpēs ſeu forma ſenſibilis a materia depurata eſt. et ſi ab appēditijs materie Tale ātexn̄s ip̄m ſenſibile exteriori agēte eget. Un̄ alphorabius d̓t in ſomno videt quaſi ſentiat qͥnqꝫ ſenſusabſqꝫ eo ſit aliqd̓ extrinſecū ſenſibile. Hoc autē accidit ꝯtrariū motū illi eſt in vigilia In vigilia extrinſecūſenſibile mouet ſenſum aliquē exteriorē ſenſuꝫ cōem Inſomno aūt a virtute imaginatiua refluit ad cōem ſenſuꝫimago ad principia neruoꝝ ſenſitiuoruꝫ. ſic acciditdormiēs ſomniādo app̄hendit ſenſibilia. licet non ſint extrinſeca. qꝛ intētiones ſeu eaꝝ imagines ſunt in inſtrumētis ſenſuū interioꝝ. Ptꝫ phātaſma eſt de rōe ſomnij vt phātaſma. ſed vt ſenſibile qͦdammō qd̓ eſt refluēsab imaginatiua ad ſenſum cōem. Et licet res ſenſibil̓ſit pn̄s realiter. eſt tn̄ imaginē pn̄s. vt pn̄s ſenſummunē afficit. in hoc fit ſomnialis deceptio. Si aūt ſpēsſeu imago accipiat̉ vt refluēs ad ſenſum cōem. ſꝫ vt inimaginatiua exn̄s principiū imaginādi. tūc fit ceterisparibꝰ deceptio. īmo vera vel falſa imaginatio. Spēs ergo vt d̓t Alphorabius. p. exn̄s in organo ſenſus eſt ſenſibilis ſiue veniat ab intra ſiue ab extra. Et hoc qͥdem intelligendū eſt obiectiue. Sed ſic ſit ſentiedi principiū ſimpl̓r ſi veniat ab extra. phātaſtice ſi veniat ab imaginatiua. Dicit aūt Algazel.. ſpēs viſibilis facit inſenſu cōi viſionē qͣꝫuis etiā palpebre ſint clauſe. Un̄ ſi remaneat in ſenſu cōi ſpēs. in abſentia ſenſibilis. vtiqꝫ fietvera ſenſatio ſomnialis deceptio. Secus auteꝫ ſi abimaginatiua refluant ſpēs vel imagoQuartum dubium eſt.Utrū imaginē ex imaginatiua ad ſenſum cōem refluētem cōtingat ſenſum cōem habere iudicia ſenſuū ꝑticulariū Et videt̉. qꝛ imago ſolū eſt rei imaginate repſentatiua. ita ea ꝯtingit imaginari. ſed phātaſtice audire ⁊cͣ. Sol̓o ſic. Quia in virtute aīalis ſpūs refluentis ab imaginatiua. imago refluens ad ſenſuꝫ cōem adprincipia neruoꝝ ſenſitiuoꝝ ꝯditōem accipit ſenſibilis illius vel illius ſenſus. Ut ad principium nerui viſiui accipit ſil̓itudinē viſibilis. ad principiū nerui auditiui cōditionē accipit ſoni audibilis. ad huius aūt vl̓ illius ſenſusnerui principiū refluit indifferēter. ſed ẜm modū originis primū extrinſecus ad imaginatiuā ꝑuenit. Quēadmodū em̄ circuli in aqͣ ad incidētiā lapidis facti ab inuicē naſcunt̉. egrediēdo a centro incidētie. refluēdo ꝟſuscentrū. ſic modus refluxus imaginis ab imaginatiua adſenſum cōem ad neruū hunc ſenſitiuū huius vel illiusſenſus. ſeqͥtur legē modū effluxus. Ad obiectū dd̓m imagine vt in imaginatiua exn̄te ſolū cōtingit imaginari. ſed vt refluxa nunc dicto cōtingit ea phantaſtice ſentire. guſtare vel audireQuintum dubium eſtQuare magis conſeruat̉ ſpēs ſenſibilis in phantaſia qͣꝫ inſenſu cōi vel exteriori Sol̓o. ideo. qꝛ phataſia ſimplicior eſt formalior qͣꝫ ſenſus. ſpēs magis a materiaab appēditijs eius ſeꝑatas recipit. qꝛ recipit eas ſeꝑatas ſolū a materia ſicut ſenſus. ſed etiam a pn̄tia materieUnde etiā virtutes interiores hic noīe phātaſia deſignant̉ non indigēt medio in ſit ſpūalizatio. egēt ſenſusqui ſine medio ſpūalizante ꝑcipiunt ſuū ſenſibile. eoſenſibile poſitū lupra ſenſum facit ſenſationē. reqͥrunt

ergo exteriores ſenſus mediū in ſpēs ſpūalizent̉ deferant̉ ad ſenſum in exn̄tes medio ſpūalizāte egentSextum dubium eſt.An in vigilia poſſint fieri hmōi motus phātaſmatum ſicut in ſomno Sol̓o. accidit talis motus in vigilia tn̄talis motus eſt ſomniū. Scd̓m pꝫ. qꝛ ſomniū ſoluꝫ locum hꝫ in dormientibꝰ. Primū ptꝫ. qꝛ licet motus hmōifiāt in vigilia ex multis cauſis. Solent tn̄ oēs ad qͣttuor reſolui. Prima eſt iuuētus. In pueris em̄ ſꝑ ſunt multe euaporatōes nutrimēti. ita a medio capitꝭ ꝟſus ſenſum cōem principia neruoꝝ ſenſitiuoꝝ multi vaporesmouent̉. ideo abſtrahunt̉ ſenſus exteriores in eis abactibꝰ ſuis. ſicut accidit in tenebris in loco ſolitario horribili. tūc ſanguine ſpū ſenſitiuo ꝟſus anterius capitis ſiue ꝟſus ſenſum cōem pͥncipia neruoꝝ deſcēduntfluunt imagines ab imaginatiua. ſic videt̉ eis audiātvel videāt horribilia vel ꝑcutiant̉. Sed cuꝫ fuerint inlumīe vel hōibus vel cantu aut aliqͣ exteriori ſenſibilioccupant̉. ſenſus cōis diffundit̉ ſuꝑ ſenſus ꝓprios quan ad actus ꝓprioꝝ ſenſuū maiores. impediētes motus ſimulacroꝝ in interioribꝰ ſenſibꝰ minores. ꝓpter maiores motus ſenſuū exterioꝝ ſentiūt motus ſimulacroꝝintꝰ. Scd̓a ē ꝯplexio frigida ſicca melācholica. Frigidū ſiccū faciūt fortiſſimā retētionē ſimulacroꝝ ī imaginatīa exn̄tiū. debiliſſimā receptōeꝫ ab exterioribꝰ ſenſibilibꝰ. ita ad motū ſenſuū exterioꝝ a ſuis ſenſibilibꝰſic ꝯplexionati ſunt qͣſi ſtupidi. fortiſſimo motu ī eisrefluūt imagines ab imaginatiua ad ſenſuꝫ cōem. Etter maliciā complexionis groſſiciē ſpirituū melancholicoꝝ apparēt eis horribilia. Et videtur eis videāt demonia. eis loquant̉. ſermone tn̄ intercepto diſcōtinuo. qd̓ accidit eis ex frigido ſicco difficulter mobilia ſtꝭ ꝓpter paſſionē timoris infrigidatiui reciprocatiui caloris ꝟſus cor. ideo in talibꝰ nullus motuū p̄ttingere ad debitū finē. Et hec etiā eſt in ſenibꝰ delirant. qꝛ ruinā habēt ꝯplexionis diſſolutōem. ideo forme ip̄is imp̄ſſe corrūpunt̉ ſicut corrūpunt̉ forme artis inruinoſis edificijs. Tercia eſt infirmitas precipue excalida ſicca. Calidū em̄ fortiſſime mouet. ſiccū aūt ſimulacra ꝯtinet fortiter Per calidū mouens ſimulacrafortiter imp̄ſſa deſcendūt ad ſenſum cōem et ad prīcipianeruoꝝ. Et iſtud pꝫ exꝑimētalit̓ in infirmitate febrili vl̓in ſil̓i in qua eleuat̉ rapit̉ materia infirmitatꝭ ad cerebꝝQuarta eſt fortiſſima imaginatio. affectiōe vnius velalterius fortit̉ imp̄ſſa. qn̄ em̄ qͥs ſic diſpoſitꝰ eſt abſtrahit ſe a ſenſibilibꝰ exterioribꝰ q̄rendo locuꝫ ſolitudīs inaīa ad exteriora excitat̉. tunc fortiter incipiūt moueri ſimulacra apparere. eo fortiori motu impediunt̉ Etſi debilis fuerit. iudicat̉ deceptio. Et tunc videt̉ homini ſic diſpoſito motū imaginū ad pͥmū ſenſitiuū videat exterius ſil̓em imaginibꝰ ſimulacris interius exiſtentibꝰ. modicā vidētes iuncturā habitudīes lineaꝝin pariete vel in terra. ꝓpter modicā ſil̓itudinē cuꝫ beſtijsputāt eſſe beſtias vel hmōi aliqd̓. maxime circa qd̓ interius occupant̉. Et qꝛ ẜm ph̓m modica ꝑmutatōe factacirca principiū. multas magnas deinceps manifeſtū eſtfieri ꝑmutatōes in ꝯn̄tibus. etiā naturaliter vel artificialiter alteratōe facta circa pͥncipiū ſenſus ſiue ſenſumcōem cauſari pn̄t facile multe deceptōes phantaſtice ſeuapparitōes deceptorie multiformiter in ſenſibꝰ exteriori-

K l.