Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Libri de ſomno et vigilia Tractatus ſecūdus

re miniſteriū alicuiꝰ ſenſuū exterioꝝ in vſu exercitioſui. ſimulacrū a ſenſu exteriori habitū. ſꝫ in adqͥſitōneſimulacri vel phātaſmatꝭ. Et ſic decipit̉ ſenſus cōiset ex ꝯn̄ti alij ſenſus in ſomno ꝓpter defectū āminiſtratōnis ſenſuū exterioꝝ. ſꝫ ꝓpter refluxū phātaſmatū ad ſenſum cōem vt dictū ē. Intellectꝰ āt vtit̉ vtroqꝫ an̄ ſtatum adeptōis adminiſtratōe phātaſie in vſu habitadqͥſiti qͣꝫ in adqͥſitōe ſpēi intelligibilis vel habitꝰ intellectualis. Ad terciā dd̓m qn̄ phantaſia oīno ſoluta ē cellula logiſtica ſubſeruit miniſterial̓r ītellectui.tunc decipit̉ ſomnians ſimpl̓r. lꝫ ſenſus cōis decipiat̉et alij ſenſus ſequētes. qꝛ ītellectꝰ ſic diſpoſitꝰ corrigit etrorē īferioꝝ potetiaꝝ. Qn̄ em̄ cellula logiſtica ( ē cellula phantaſie) ſoluta ē tunc obſtante phantaſia ẜmſe accepta ſequens imaginatiuā eſtimatiuā ſenſumcōem decipi poterit. tn̄ ẜm ſtat ſub ꝯtactu rōis velad ip̄am ꝯuerſa decipit̉. īmo intellectꝰ qn̄qꝫ abſtrahitvl̓e a ꝑticulari in ſomno ꝑfectiſſime definiendo. cōponēdo. diuidendo. diſcurrēdo. hoc inueniens qd̓ in vigiliainuenire p̄t. Qn̄ āt phātaſia ē ꝑfecte ſoluta ſꝫ imfecte. multipl̓r deficit ītellectus in iudicio ſuo. ꝓptereaqn̄qꝫ credit ſomnians aliqͣ argumēta fortiſſima iudicat in vigilia nulliꝰ roboris oīno ſophiſtica Ad qͣrtārōnem pꝫ ſol̓o ex dictꝭ. qꝛ ſenſus cōis ligat̉ in ſomno ẜmhabitudinē quā hꝫ ad exteriores ſenſus. Non tn̄ ẜmphantaſticus eſt. hoc eſt ẜm habitudinē quā hꝫ ad interiores. Primoº ē paſſio eiꝰ ſomnꝰ. ſcd̓oº eiꝰ paſſio ē ſomniū. Ad qͥntā d̓r deceptio accidit oībꝰ viribꝰ īterioribꝰ ex ꝯn̄ti. inqͣntū ſenſus cōis an̄cedenter decipit̉ Dupliciter em̄ alij ſenſus p̄ter memoriā decipiunt̉ in ſomnoPrimo. qꝛ a memoria recurrūt intētiones ad eſtimatiuam. illas em̄ recipiendo iudicat. memoria hꝫ ſe circaeas quaſi ab eſtimatiua veniſſent. ſic ſil̓r ab intentionibus refluunt imagines in imaginatiuā. circa qͣs ſe hꝫ qͣſia ſenſu cōi veniſſent Et ſic ꝯn̄r hec imago recurrit ad ſenſum cōem eſt pͥmo ꝑfecte ſomnial̓r agens. Scd̓o decipiunt̉ interiores ſenſus ad huius ſenſus cōis deceptōeꝫſeqͥtur em̄ deceptio in poſteriores in qͥbꝰ non ē facultascorrigendi iudiciū ſenſuū exterioꝝ intellectū ſolutacellula logiſtica corrigit errorē oīm potentiaꝝIncidūt dubia PrimūAn inſſomno ſolutis ſenſibꝰ interioribꝰ. ligati manerepn̄t exteriores ſenſus Et videt̉. qꝛ ſenſus interiores ab exterioribꝰ dependent Preterea In ſomnoligat̉ ſenſus reſolutōem vaporis a loco digeſtionis.ingroſſatōem infrigidatōem eiuſdē vaporis. Uaporāt aſcendens occupat totū cerebrū. īmo vapor pͥus videỉrigare organa ſenſuū interioꝝ qͣꝫ exterioꝝ. ſicut exteriores ſenſus in ſomno ligant̉. erunt ligati ſenſus īteriores Sol̓o Sic Quia vapor ſomnialis diametraliteraſcendens ad craneū capitꝭ plus hꝫ de virtute caliditatis tāqͣꝫ pͥncipij eleuantis. ꝯn̄s ſubtilior ē qͣꝫ ẜmdeclinat a ꝑpendiculo verſus aterius vel poſteriꝰ ip̄iuscapitis. debilit̓ ingroſſat̉. ingroſſatus faciliter nonreſidet. ſꝫ defluit verſus anteriꝰ vel poſteriꝰ. fumali euaporatōe ingroſſata ſenſitiua virtꝰ liget̉. īmobilitet̉. interiꝰ interiores ſenſus ſituent̉ ꝟſus intericapitis maxime imaginatiua. eſtimatiua. phātaſia. exteriores ꝟo foris ꝟſus exterius. Ideo fumali euaporatione ingroſſata aliqͣꝫdiu reſidēte. ligatꝭ ſenſibꝰ exterio

ribꝰ. ſoluti pn̄t ſenſus interiores. maxime ſenſus nominati. Un̄ interiores ſenſus .ſ. ſenſus cōis memoriaextremales frequēter ſomnū ligant̉ lꝫ drn̄ter. ſenſus cōis ẜm habitudinē exterioribꝰ influit ligat̉ ī ſomno ſꝑ. lꝫ ẜm phantaſticꝰ ē interiores ſenſus reſpicit. Memoria ꝟo vt inqͥt Alb̓tus frequenter in ſomnoligat̉ Per hoc ptꝫ ſol̓o ad ſcd̓m. Licet em̄ vapor occupet totū cerebrū. tn̄ ẜm ingroſſatꝰ ē. rigat humectando infrigidādo oīm ſenſuū interioꝝ organa Adpͥmū dd̓m interiores ſenſus ab exterioribꝰ dependētqͣntū ad pͥmariā ſenſuū interioꝝ īmutatōem. ſꝫ qͣꝫtūad eſſe ſenſitm̄ vitaliter ꝑfectū. neqꝫ quātū ad eoꝝ vſumet exercitiū qd̓ hn̄t ſimulacra pͥus accepta.CSecundum dubium eſtQuare qͥdā multū ſomniant Sꝫ ꝯtinue ſuoꝝ ſomnioꝝobliuiſcunt̉ Sol̓o Hoc ꝓuenit extribꝰ Primo. quiafrequēter vt dictū ē in ſomno memoria ligat̉ Proprie tn̄vt ſic dicunt̉ obliuiſci. qꝛ eoꝝ nūqͣꝫ habuerunt memoriam. Scd̓o. qꝛ motꝰ maiores expellant minores.dam āt adeo fortiter in vigilia mouent̉ circa ſenſibiliaexteriora. minores motꝰ phantaſmatū vel intentionūmemorent̉. īmo qꝛ intentōes ſomniales aliqn̄ adeo debilit̓ īpreſſe ſunt īpetu fortioris motꝰ vigilie ſolūaufert̉ actꝰ memorādi. ſꝫ pͥncipiū memorādi elicitm̄. qd̓ē intētio exn̄s in memoria. maxime hoc accidit. ſomniorum .ſ. reminiſci fiunt in fine ſomni. Tercio ē multitudo ſomnioꝝ. qͣnto em̄ plus onerat̉ memoria multitudine varietate memorabiliū. eoꝝ ſaltē ſine āmiratione vel affectōe ſuſcipiunt̉. tanto memoria ad memoran debilior ē. Qemoria em̄ ē ꝟtus corporea molliteret dulciter tractari vult. multitudine memorabiliūopprimi. Et ſicut his de cauſis aliqn̄ aufert̉ oīno memoria. Ita qn̄qꝫ remittit̉. ita qn̄qꝫ ꝯfuſe ſomnioꝝ memoramur qn̄ memoramur nos ſomniaſſe. ſed qͥd neſcimusAccidit etiā iſtud ꝓpter ꝯfuſionē phantaſie q̄propt̓ꝯtingit habere vera ſomnia. ſꝫ ſomnioꝝ cortices Et hincaīalia bruta hn̄t vera ſomnia ſꝫ īꝑfecta. qͣlia exꝑimurin canibꝰ voces dant in ſomno mouent̉ ad imaginesſꝫ ꝑcipiunt hocip̄m. nec attendūt in vigilia ꝓpter defectū rōnis. Et dicunt̉ ſomniare niſi cortices imaginum ip̄as medullas. dicit Albertuserctum duptum eſtUtꝝ ſomniare ē ſicut ſentire Et videt̉. qꝛ ſentiens mouet̉ a ſenſibili. ſomnians āt a phantaſmate qd̓ mouet ſimpl̓r. ſꝫ ſolū imaginarie Sol̓o Somniare ē vere ſentire ſenſu exteriori ſimpl̓r ſꝫ phātaſtice. Primum manifeſtū ē. qꝛ ſomnians hꝫ oēs ſenſus exterioresclauſos nec ſomnians mouet̉ a re ſenſibili exteriori ſed aphantaſmate. Scd̓m ptꝫ. qꝛ ſenſus cōis ꝑficit̉ ſentiendi actus afficit̉ a ſil̓itudine vel imagine rei ſenſibilis qͣſi are ſenſibili mediū exterioꝝ ſenſuum ad ip̄m ꝓfluente.Hoc āt falſum ē. qꝛ ab imaginatiua refluunt ad ipſumvt dictū ē. ſic mouet phātaſma quodāmō in rōne ſenſibilis Sꝫ contra Senſibile in forma ſenſibilis mouet viſum niſi in actu lucis. ſonus non mouet auditum niſi in actu motus violenti. odor non mouet olfactū. niſi in actu calidi vaporabiliter odorabile reſoluentꝭSol̓o Hoc eſt veꝝ loquēdo de ſenſibili ẜm ē in potentia. ſꝫ ip̄m interiꝰ in imaginatiua exiſtēs eſt in