Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De ſubiecto ſomnij qd̓ eſt ſenſus cōmunis

cōis ſꝫ ſomnians decipit̉. ſi ſaltē cellula logiſtica clauſamanſerit. accn̄s ītellectꝰ liget̉. cuiꝰ ē iudiciū ſenſuuꝫcorrigere. ſi ſolutꝰ fuerit. ſolū decipit̉ ſenſus cōis primo. ex ꝯnti ſenſus īteriores alij ſꝫ decipit̉ ſomniāsDicit̉ frequent̓. qꝛ aliqn̄ vt in vltimo capl̓o dictū ē. fitſomniū in ſomno. etſi fiat. tn̄ aliqn̄ decipit̉ ſomniansdeceptōe eēntiali ip̄ius ſomni neqꝫ accn̄tali. Aliquādoaūt vtrūqꝫ decipitur vt dictum eſt.Secundus orcurius.Maior Somniū ē actualiter in dormiente motus phantaſmatū. operibꝰ vigilie ſil̓ium.Minor Qd̓ fit ligatis ſenſibꝰ exterioribus ligant̉ īteriores Cōcl̓o Ergo cumſenſus cōis ſit pͥmū ſenſitm̄. ſenſatōis īteriorisad ſil̓itudinē ſenſatōis exterioris formatm̄. idēſenſus ꝟe dicitur pͥncipale paſſionis ſubiectū.Maior pꝫ. qꝛ motꝰ phātaſmatū qͣliſſibet eſt ſomniū. ſꝫ ille dutaxat fit in dormiēte ſimpl̓r. Nec qͥlibꝫ talis. ſed is tm̄ phātaſticꝰ ē dormiēs ꝟſat̉ circa phantaſmata velut circa res ſuꝑiꝰ dicto. Et hic motꝰ eſtphātaſmatū. ſil̓ium oꝑbꝰ vigilie. phātaſmata afficiūtdormientē qͣſi vigilaret actꝰ vigilie exerceret. audiendo. vidēdo. guſtādo. vel tāgēdo ⁊c. Nec ē ſomniū motſolū phātaſmatū ſunt ꝓprie reꝝ ſil̓itudines. ſꝫ etiā ītētionū ad qͣꝝ app̄henſione mouent̉ aīalia in ſomnis. ꝓſequēdo aliqͥd ſub rōe boni. vel fugiēdo ſub rōne mali. qd̓on̄dunt oꝑa vigilātiū fiūt a dormiētibꝰ. qm̄ talibꝰ pͥncipiū regulatm̄. directm̄ ſeu cognoſcitm̄ ē ſomniū. qꝛ ẜmſomnia ſunt vigilātiū oꝑa. Pro Aduertēdū lꝫ ſenſus cōis in ſomno non afficiat̉ niſi ꝓpria rei ſil̓itudine. tn̄ſenſus alij īteriores ꝯn̄r afficiunt̉ iuxta ſuā ꝯditōemintentōe vel imagine. vel circa eas cōponēdo vel diuidēdo oꝑant̉ vel ꝯẜuādo. vn̄ ad ſomniū ſolū ꝯcurrit ſenſus cōis. ſꝫ alie īteriores vires. Ueꝝ tn̄ phātaſtica deceptio ſtat in ſenſus cōis afficit̉ ab imagine refluēte ab imaginatīa qͣſi a foris veniret aliquē ſenſuꝫ exteriorē. illo ſic decepto decipiunt̉ oēs alij ſenſus īteriores ī actibꝰ ſuis Scd̓a ꝓpō pꝫ. qꝛ ligatꝭ exterioribꝰ etinterioribꝰ ſil̓ fit ſomniū. ſil̓r ſolutꝭ exterioribꝰ ſenſibꝰqͣliſcūqꝫ fuerit motꝰ phātaſmatū ſiue phātaſticꝰ ſiuephantaſticus dicitur fieri ſomnium. Fit ergo ſomnium ligatis exterioribus ſenſibus et ſolutis interioribꝰ.tunc em̄ ceſſante motu maiori exteriorum ſenſuum apparere pn̄t motꝰ minores īterioꝝ. Notādū tn̄ ad ꝑfecte cōplete fiat apparitō phātaſtica ſomnial̓ſufficit ſolutū ſenſuꝫ cōeꝫ qͣntū ad habitudinē quā hꝫad īteriores ſenſus vt ꝟtutē imaginatiuā ⁊c̄. qꝛ ſine illispoſſibile ē ſomniū. ad ꝑfectōeꝫ at ꝯſummatōeꝫ ſomnij āpliꝰ reqͥrit̉ ſol̓o eſtimatīe phātaſie. Immo ad finale ꝯplemētū ad ſomnioꝝ multiplicatōeꝫ reqͥrit̉ etiā ſolutio memorie. Cuiꝰ ē. qꝛ ſomniū p̄t ītentionibꝰ ſine eſtimatīa phātaſia ꝟſant̉ circa intētōesāt ſicut via reſolutōis ex imaginibꝰ fluūt ītētōnes. ita exintētionibꝰ refluūt via cōpōis imagines. ītētiōesſunt in memoria ex eis imagines refluūt ad ſomnioruꝫ multiplicatōeꝫ memoria clauſa ſoluta. dꝫ etiāmemoria ſoluta ſi oīa debeāt ſomnia q̄libet ſolū

ex imaginibꝰ in imaginatīa reſeruatꝭ. ꝓxime ꝓcedere. ſꝫetiā ex itētionibꝰ in memoria reẜuatꝭ Cōcl̓o ſeqͥt̉ exp̄miſſis. Quātū tn̄ ad pͥmā ꝑtē ſic oſtēdit̉. Quia ſenſuscōis ī ſuſcipit imaginē ſeu ſil̓itudinē ſentiēdi ab imaginatīa reditū phātaſmatū ab imaginatiua ꝓxime. etoriginalit̓a memoria. pͥus ſenſuꝫ cōem ingrediebat̉ad aīam. ē pͥncipiū ſenſatōis cuiuſdā. ad ſil̓itudinē ſenſationis exterioris. qꝛ ip̄e ſenſus cōis iudicat hmōi ſil̓itudines qͣſi venirēt ab exterioribꝰ ſenſibꝰ ē āt ſenſuscōis pͥncipiū elicitm̄ ſenſatōis īterioris qͦrūlibet ſenſuūīterioꝝ ſꝫ ē elicitīe ſic ſolū pͥncipiū ſenſatōis qͣſi ab extraimmutaret̉ mediū exterioris ſenſus a ſenſibilibꝰ exterioribꝰ. Ueꝝ ē pͥncipiū miniſteriale ſenſatōis ſenſuū interioꝝ tāto. qꝛ pn̄t phantaſmata īgredi ad īterioresſenſus niſi mediāte ſenſu cōi. Miniſteriale dico. qꝛ influit īterioribꝰ ſenſibꝰ ſpūm ſenſitm̄. ſicut ſenſibꝰ exterioribꝰ. nec iudicat de ſenſibili cōponēdo diuidendo neqꝫde actibꝰ eoꝝ. qd̓ facit ī ordīe ad ſenſus exteriores Secūda ꝑs pꝫ Quia illiꝰ potētie ē paſſio ſomniū cuiꝰ ē ſomnꝰlꝫ eodē. Eſt āt ſomnus paſſio pͥmi ſenſitiui.ſomniū ē paſſio pͥmi ſenſitiui. ſꝫ ẜm habitudinē quaꝫhꝫ ad ſenſus exteriores. Dicit em̄ ph̓s vt ſic ē paſſio ſenſus. eo illi in ſomno ligantur. ſꝫ ẜm habitudinequā hꝫ ad īteriores. Nec ē paſſio opinionis aliqn̄ ē ꝟaqn̄qꝫ falſa ſicut ſomnia Inē em̄ ſomniū brutꝭ qͥbꝰ opinio ꝯpetit. Et ſi in ſomno īueniat̉ opinio. hec tn̄ ē ſomniū. ſꝫ potiꝰ motꝰ qͥdā rōis ſeu ītellectus. Quilibet em̄motꝰ in ſomno ſiue ſit ſenſus īterioris. ſiue ītellectꝰ. ēſomniū. ſꝫ ſolū ille ē ſenſus cōis ab imaginibꝰ ex imaginatīa ad ip̄m refluentibꝰ. Etiā ſomniū ſe ē circa phantaſmata. circa directe ſe ꝟſat̉ ītellectꝰ. Eſt at circa phātaſmata abſolute ſꝫ cum credulitate opinandiphātaſmata tāqͣꝫ res. qd̓ etiā ꝑtinet ad ītellectū. Eſt paſſio vt hmōi pͥmi ſenſitiui. inqͣntū ē a ſimulacris adip̄m refluentibꝰ affectibile Qꝭ āt afficiat̉ ab imaginein ſenſu cōi ꝯtinue remanēte. ſꝫ ab imagine refluente abinterioribꝰ ſenſibꝰ accidit ꝓpt̓ duo incōueniētia. Primūqꝛ ſpēs exn̄s actu in ſenſu cōi qͣꝫdiu ē in eo. afficit ip̄m. ſicut qͣꝫdiu ſpēs viſibil̓ ē in oculo tādiu viſus videbit etiāin abſentia rei. ſi ſenſus cōis afficiat̉ ab imagine ī ſenſu cōi manēte. ꝯtinue ab ea afficeret̉. ſic ꝯtinue ſomniaret qd̓ ē īpoſſibile. Scd̓m ē non hn̄s organū viſusvt cecꝰ nūqͣꝫ aliqͥd ſomniaret de rebꝰ viſibilibꝰ. Relinqͥt̉ ab intꝰ ad ſenſuꝫ cōem decurrāt ab īteriori ſenſu .ſ.memoratīa eſt archa intentionū vel magis ab imaginatiua ē arca imaginū. Quā imaginatiuā d̓t Alphorabiꝰ ſꝑ in motū actōe ꝯtinua trāſlatōe ꝯtinua devna imaginatōe ad aliā. A memoratīa ꝟo adeo frequēt veniūt imagines. īmo ſepe ip̄a memoria in ſomno ligat̉. Ex īfert̉ corollarie ſomniū ē oꝑatio media ip̄iaīe ſenſitīe int̓ſomnū ꝑfectū vigiliā ꝑfectā. qm̄ ē oꝑatioſenſus īterioris potiſſimū ſenſus cōis ligatꝭ ſēſibꝰ exterioribꝰ. īcipit āt motꝰ ſomnij vbi t̓mīat̉ motꝰ vigilie. termīat̉ motꝰ ſōnij iteꝝ ad pͥncipiū vigilie qd̓ ē pͥmū ſēſitm̄Ad rōnes primamdd̓m motꝰ ſimulacroꝝ hꝫ inordinatōeꝫ ex ꝑte ſenſuū exterioꝝ. Habꝫ tn̄ inordinatōem ꝓpt̓ refluxū ſimulacroꝝ ad pͥmū ſenſitm̄. ꝯn̄r ad pͥncipia neruoꝝ ſenſuūexterioꝝ. Et ex hac īordinatōe ꝓuenit ſomnial̓ deceptōAd ſcd̓am dd̓m eſt neceſſe phantaſiantē habe