Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauſis deceptionis ſomnialis in ſpeciali.

alius dignior ꝯtradicat Apparet qͥdem igiturſemꝑ. putatur āt ſemꝑ. qd̓ apparet ſi qd̓ dijudicat detineat̉ vel etiā moueat̉ ꝓprio motu.In ſcd̓a ꝑte huius capituli oſtēdit in tali apparitōneſimulacroꝝ fieri deceptōem. Et duo facit. Primo ꝓponit intentū ſuū. Scd̓o cām eiꝰ aſſignat. ibi (Quēadmo ꝟo) Quantū ad pͥmū d̓t. viſus videt̉ qn̄qꝫ iudicare aliqͥd moueri qd̓ mouet̉ tn̄. ſic vel ſic ꝟo iudicat aliqͥd moueri ex ꝑte rei viſibilis. Sꝫ ē hoc iudiciū a formamotꝰ in ip̄o viſu quā iudicat ineē rebꝰ viſis qͣs videt̉ Sicut etiā tactus trāſpoſitis cancellatis digitis iudicatvnum eſſe duo. qd̓ ꝓuenit aliunde qͣꝫ ex ꝑte tāgentisEt cām eius aſſignat. qꝛ pͥmū pͥncipiū ſentiendi qd̓ eſtſenſus cōis ab vno qͦqꝫ ꝑticulariū ſenſuū ꝑcipit app̄hēpit ſenſibile aliqd̓ vniꝰ vel alteriꝰ ſenſus. eo qͦſenſusexterior ꝑcipit. ſic fit deceptio niſi ſit aliqͣ potētia dignior cōtradicens. id qd̓ videt̉ in ſomnis viſum qd̓iudicat̉ auditū apparet hoī. ſꝫ id qd̓ ſic apparet putatur ſꝑ ſic ſe habere in rei veritate quēadmodū apparet.Et hoc ſi id quod veꝝ iudiciū ferre habet non detineat̉ſimpl̓r vel ſi moueatur ꝓprio motu.Quēadmodū vero diximus aliqͥ propteraliam paſſionē facile decipiuntur. Ita dormientes ꝓpter ſomnium. qꝛ mouentur ſenſite/ria alia accidentia circa ſenſum. quare modicam habens ſil̓itudinem videtur illudHic ꝯn̄r aſſignat dicte deceptōnis cām. Et duo facit. Orimo facit quod dictū eſt. Scd̓o dearticulat eamibi (Cum em̄) Quantū ad pͥmum d̓t deceptio iſtafit ꝓpter ſomnum. ſicut diximus ſupra facile fieri ꝓpt̓aliquā paſſionē detinentē. Sicut em̄ aliqͥ ꝓpter paſſionēfacile decipiunt̉. Ita etiā ꝓpter vinculū ſomni quo detinetur id qd̓ natū eſt iudicare. Et qꝛ mouent̉ a ſimulacris reꝝ organa ſentiendi qua dicunt̉ ſenſiteria a ph̓o etqꝛ multa accidunt circa ſenſuꝫ tꝑe ſomni. ſicut qualitascibi potus. qualitas cōplexionis dormientis ⁊c̄.modicā habentes ſil̓itudinē alicuius iudicant remip̄am cuius eſt imꝑfecta ſil̓itudo videt̉ ip̄is dormientibus hmōi ip̄a ſil̓itudo imꝑfecta ſit res ip̄a videt̉.Accn̄s em̄ ſomniantis inquit Albertꝰ multū ad ſe trahit ſomniū. vt ſcꝫ ſomnium eius naturam ſequatur. em̄ dormierit deſcendente plurimo ſanguine ad pͥncipium cōdeſcendunt mouentinſunt motus. Hi qͥdem poteſtate illi vero tactu. Sic aūt ſe habent vt in motu hoc. hic qͥdēſuꝑnatat ex ip̄o motus. ſi vero hic corrūpatur.hoc. ad inuicē itaqꝫ ſe habent. quēadmodū ficti ramūculi aſcendentes in aqua liquefacto ſale. ita inſunt poteſtate. Cedente vero qd̓ ꝓhibebat agunt ſoluto in exiguo reliquo ſanguine ſenſiterijs mouentibꝰ habentes ſil̓itudines.quēadmodū in nubibꝰ que ſimiles dicuntur hominibꝰ cētauris cito ꝑmutata. horū aūt vnūquodqꝫ eſt ſicut dictum eſt.Hric ꝯn̄r dearticulat cauſam deceptōnis ſomnialis

ponendo duas cauſas eius. Et duo facit. Primo aſſignando pͥmam cauſam oſtēdit quō cōtingat in ſomnodeceptio iſta motum ſimulacroꝝ. Scd̓o aſſignandoſcd̓am oſtendit quō fiat deceptio ſomnum. Secundūibi (Cedente vero) Quantū ad pͥmum d̓t in ſomnofit hec deceptio. qꝛ dormierit animal deſcendente plurimo ſanguine ad pͥmum ſenſitm̄ vaporabiliter deſcendunt ſimul motus. hoc eſt impreſſiones imaginū vl̓ ip̄eimagines. Ita qͥdam hoꝝ motuū ſeu imaginum idemſunt poteſtate. quidam vero actu Habent em̄ ſe om̄iaphantaſmata ſicut forme in motu ad formā. Sicut em̄in motu ad formā. forma eſt poſt formam. forma ſuccedit forme. vna exiſtente actu. reliqua eſt poteſtate Itaetiam in motu phantaſmatū ſomnialiū verſus pͥmū ſenſitiuū. qꝛ vnū phantaſma ſuccedit alteri. vno exiſtentein actu reliquū ſequitur poteſtate Unus em̄ motus ſeuphantaſma eſt poteſtate in ſenſu cōmuni. alius in actuet quādo hic corrūpitur generatur alius. vnus em̄ motus phātaſmatis ſuꝑnatat. alius tangit ſenſum cōmunem. Et ſi hic motus corrūpitur generatur alius. qꝛ intꝑe fit forma imaginis poſt formam in ſenſu cōmuni.Et hoc declarat ph̓us ſil̓e dicens. motꝰ iſti ſibi ſuccedentes habent ſe ad inuicem quēadmodū ramunculiſalis liquefacti in aqua. qui ſicut aſcendunt poſt ſe ſucceſſiue vnus poſt aliū. ita ſibi motus ſomniales ſucceduntita vnus eſt poteſtate. altero exiſtente in actu. Cedente em̄ vna forma imaginis que pͥus fluxit ad ſenſummunem ꝓhibens formam agentem. illā ſuccedit alia. etcedente illla. iteꝝ venit alia ẜm ſucceſſionē. in exiguoſanguine reliquo ſoluto mouetur ꝟſus pͥmum ſenſitm̄vaporabil̓r in ſpiritu in quo ſanguis remanet natura. ettunc ſenſibilia mouentia ſil̓itudines ſuas mouenturſucceſſionē hmōi motuū ad actum ſomnij. Sicut etiā accidit in nubibꝰ in quibus cito videmus formas ꝑmutari. vt ſil̓itudo hominis ſil̓itudo centauri aliquando innube apparentes cito mutantur. Simulacra em̄ quelibet ſomnialia habent illum modū ſucceſſionis alternationis ſicut dictum eſt de reliquis imaginibꝰ in nubibꝰet ramūculis aque liquefacte ſalis. Ad ꝓpoſitum ergocōcludendo vult ph̓us. ꝓpter iſtam ſucceſſionē ſimulacroꝝ fit iſta deceptio. qꝛ manent ſtabilia. ſed fortiori aduenienti cedit pͥmum inuoluunt ſe in ſpiritu vaporabili. quo deferuntur ꝟſus pͥmum ſenſitm̄ ab īterioribus ſenſibus. Nota ẜm Albertum. ſal in ꝓfundum cadens emittit albas vias liquefactōis ſue diuerſas aſcēdētes ſucceſſiue vna poſt aliā ſplēdet ī eis q̄dācorꝑa lucida ꝑuula. ſicut ſal aliquādo micat p̄cipuemarinum quando mouetur.Reliqͣ eiꝰ qd̓ in actu ſimulacri abeūte ꝟoveꝝ dicere qm̄ qͣle choriſcꝰ. ſꝫ choriſcꝰāt ſentiebat dicebat choriſcū qd̓ ꝓpriū qd̓dijudicabat. ſꝫ illū choriſcū veꝝ qd̓ itaqꝫ ſentiendo d̓t.. ſi oīno detineat̉ a ſanguinequēadmodū ſentiens mouet̉ a motibꝰ ſuntinſenſiterijs videt̉ qͥdē ſil̓e ip̄m qd̓ veꝝ ē ettanta ſomnij potētia facit hoc latereHic ꝯn̄r ponit ſcd̓am cām deceptōnis ſomnialis ſeuoſtendit quō deceptio ſomnialis ꝓueniat ex ꝑte ſomni.Et diuidit̉ in duas ꝑticulas. In pͥma facit qd̓ dictū ē Inſcd̓a declarat quō hec deceptio aliqn̄ lateat. quarlndo-

Iiiij