Libri de ſomno et vigilia Tractatus ſecundus

Oportet aūt opinari tanqͣꝫ modicas vertigines que in fluminibꝰ referuntur ſic motum vnicuiqꝫ fieri cōtinue. ſepe qͥdem ſimiles. ſepe verodiſſolutas in alias figuras ꝓpter repulſionem.Ideo ⁊ poſt nutrimentū ⁊ om̄ino tenerꝭ exiſtētibus veluti pueris nō fiunt ſomnia. Multusem̄ motus eſt propter eam que ex nutrimentoeſt caliditatem vt quēadmodū in humido ſi vehementer moueat quis quādoqꝫ nullum apparet idolū. quādoqꝫ apparet vero qͥdem. diſtortum āt om̄ino. vt appareat alteriuſmodi qͣꝫ ſitꝙ ſi qͥeſcat pura ⁊ manifeſta idola. Sꝫ ⁊ in dormiendo phantaſma ⁊ reliqͥ motus qui ꝓueniūta ſimulacris. interdū qͥdem cū vehementior ſitqͥ dictus eſt motus om̄ino exterminat̉. Interdum vero cōturbate apparent viſiones ⁊ monſtruoſe ⁊ tetriora ſomnia velut melācholicis etfebricitantibꝰ ⁊ vinolentis. Omnes em̄ hmōipaſſiones cum ſpirituoſe ſint multum faciuntmotum et turbatōnem.Hic ꝯn̄r ph̓s oſtendit modū quo diuerſimode mouentur phantaſmata in ſomno dicēs ꝙ oꝑtet opinari qſicut fiunt modice vertigines ſeu circulatiōes q̄ ferunturin flumine. ſic motus phātaſmatū in ſomno fiunt. Stante em̄ flumine. circuli fiunt magni. ⁊ vna ab alia naſcit̉. ⁊om̄es vniformiter ad ſuū pͥncipiū refluunt. Sed in flumine cito fluente vel moto. res iniecte faciunt qͥdē vertiginē ſed cito frangitur ꝓpter motū aque. Ergo ſic fil̓rvnicuiqꝫ opinandū eſt de motu phantaſmatu ꝯtinue inſomno ad ip̄m pͥmum ſenſitm̄. Sepe em̄ ſil̓is imago redit ad pͥmū ſenſitm̄ qualis ab eo ad phantaſiā ſeu imaginatiuā ꝓceſſit. ⁊ ſepe corrūpitur. ⁊ diſſoluit̉ in aliā imaginem ꝓpter fluxum humidi ⁊ ſpēaliter vaporantis quodefertur forma phātaſmatꝭ. Corrupto em̄ ſubiecto neceſſe eſt corrūpi figuratōnē forme que eſt in ip̄o. Hec ātcorruptio ꝓpter reꝑcuſſionē vaporātis humidi ad cōcauum capitis a quo reflectit̉ in ſeip̄m nō tenet figuraꝫ inqua aſcendit. Ex his infert ph̓us corollariū. hoc videlꝫꝙ poſt multū nutrimētū ſtatim aſſumptū ⁊ in mollem ⁊tenerā cōplexionē habentibꝰ velut in pueris nō fiūt ſomnia ꝓpter multum motū euaporatōnis aſcendentꝭ a nutrimento ꝑ caliditatē alterato. Quod ſic declarat. qn̄ſicut in humido vehemēter moto nullum apparet idolūQuando aūt nō ita vehementer mouet̉ tn̄ cito mouet̉apparet idolū ſꝫ diſtortū. ⁊ ideo alteriuſmodi qͣꝫ apparere deberet ſi aqua qͥeſceret. Si vero quieſcat aqua apparent in ea idola pura ⁊ manifeſta corpoꝝ obiectoꝝ ſibi.Ergo ſimil̓r in ſomno. motus ⁊ phātaſmata que fiuntrefluendo a ſimulacris qn̄qꝫ om̄ino exterminant̉ ⁊ nō aparent. cū ſcꝫ impetuoſior ⁊ vehementior fuerit motusfumalis euaporatōnis. Aliqn̄ vero ꝯturbant̉ ⁊ diſtortefiunt viſiones ſomniales ⁊ mōſtruoſe ⁊ tetriora ſeu vnbroſa ſomnia. ſicut accidit melācholicis. febricitantibꝰ etvinoſis ſeu vinolentis. Quia paſſiones ille cum ventoſe ⁊ ſpirituoſe ſint multū motū faciunt ⁊ turbatōnemPotandū ẜm Albertū ꝙ ꝓpter diuerſas cauſas diſtorta ſomnia ꝯueniunt febricitantibꝰ vinolentis ⁊ me-

lancholicis. Nam febricitantibꝰ accidunt ꝓ eo ꝙ materia febris obſcuro fumo ſurſuꝫ fertur ⁊ caliditate ſua formas cōmiſcet ſomniales. ⁊ ita monſtruoſa apparēt ſomnia. groſſitie aūt ⁊ multitudine ſua oppilat pͥoros logiſtice celle. ⁊ ſic tenet ratōem ꝯtradicentē. ⁊ ꝑ ꝯn̄s eger febricitans mouetur ad ſimulacrū ſicut ad rem. Uinolētis aūt eueniunt hec eadē. qꝛ calor vini facit eleuari multum humidū vini. ita ꝙ ſua abundantia obſtruit poroslogiſtice celle. ita vt liget̉ rō ꝯtradicens ⁊ ꝑturbat etiamimagines refluentes ⁊ inde reſultant diſtorta ſomnia. ⁊ꝓpter motū humidi qd̓ a calido vini mouet̉. videt̉ eis ꝙres que eis apparēt videant̉ eadē. Immo hoc accidit ipſis vigilantibꝰ ꝓpter motū hmōi. etſi vini fumus fortꝭ incipiat grauare neruos motiuos. facit ip̄os trementes ⁊ex his ſiml̓ iunctis facile cadunt ebrij. Melancholicisaūt fit hoc ꝓpter nigrū vaporē qͥ ſpiſſus eſt. eo ꝙ eleuateum ꝑua caliditas. ⁊ ideo imagines vident̉ in eis terre.ſed nō ꝑmixte ⁊ ꝯfuſe. ⁊ ſunt velut in nigris nubibꝰ. videntur qͥdem nigre ſil̓itudines imaginu herentes diuEt ꝓpter hoc hec ſomnia ſunt. vnde terrores ⁊ melancholicoruꝫ conceptōnes phantaſtice diu durant. Hecaūt euaporatio ſua groſſitie claudit. ⁊ frigiditate ſua cōſtringit poros celle logiſtice. ꝯtradicentis phātaſtice apparitioni huiuſmodi.Sedato aūt ⁊ diſcreto ſanguine in habentibus ſanguinē ꝯſeruatus ſimulacroꝝ motꝰ abvnoquoqꝫ ſenſuū valida facit ſomnia ⁊ apparereet videri. propterea vero qͥdem que a viſu deferuntur videre. ꝓpterea vero que ab auditu audire. Simil̓r aūt ab alijs ſenſiterijs. Ex eo em̄ꝙ inde ꝓgreditur motus ad pͥncipiuꝫ putaturvidere ⁊ audire ⁊ ſentire.In hoc quarto capitulo tractat cauſas deceptōnisin ſpēali. Et diuiditur in duas partes. In pͥma oſtenditquō ſimulacra conſeruata in ſenſibꝰ interioribꝰ moueantin ſomno organa ſenſuū. Scd̓o oſtendit ꝙ in tali motione ſimulacroꝝ fiat ſomnialis deceptio Scd̓a ibi (Quiaaūt viſus) Quantū ad pͥmam partē vult in effectu hācꝯcluſionem. Sedato motu fumalis euaporatōnis ⁊ diſcreto ſanguine puro ab impuro in habentibꝰ ſanguineꝫꝯſeruatoꝝ ſimulacroꝝ. ab vnoquoqꝫ ſenſuū exteriorumreceptoꝝ. in imaginatiua exiſtentiū. motus ſcꝫ verſuspͥmum ſenſitiuū valida facit ſomnia Quam declarat exemplariter dicens. ꝙ ꝓpterea ea q̄ a ſenſu viſus ad imaginatiuā ſeu phantaſiam deferuntur. ⁊ iteꝝ referunturad ſenſum cōmunem. faciunt ſcꝫ ad apparentiā videre.et que ab auditu ad imaginatiuā vel phātaſiam deferūtur. ⁊ iteꝝ ad pͥmum ſenſitm̄ refluunt. faciunt audire ſaltem ad apparentiā. ⁊ ſimil̓r d̓r de alijs ſenſiterijs ſiue ſenſitiuis potentijs exterioribꝰ. Ex eo em̄ ꝙ ſcꝫ a phātaſiaꝓgreditur talis motus ſimulacroꝝ ad pͥncipium vigilādi. hoc eſt ad ſenſum cōem vbi ꝯtingunt ſe nerui ſenſibiles exterioꝝ ſenſuū. videtur ſibi ſomnians videre ⁊ audire. ⁊ vniuerſal̓r om̄ino ſentire.Quia aūt viſus interdū moueri videtur quinō mouetur vt dicimus. ⁊ qꝛ tactus duos motus annūciat. eo ꝙ vnū duo videatur. omninoem̄ quod ab vnoquoqꝫ ſenſu d̓t pͥncipium niſi