De cauſis deceptionis ſomnialis in generali.

vel detinent̉) decertant apud ſe contra phantaſmata apparentia. iudicātes falſum eſſe qd̓ apparet ⁊ ꝯtingit eis.Dum aūt vehementer paſſionibꝰ laborauerint ⁊ maiorſit impetus paſſionis vel infirmitas ita ꝙ detineat iudicium ratōnis mouentur ab ip̄a modica ſil̓itudine veluta re pn̄te iraſcēdo vel timendo vel ꝯcupiſcendoCauſa vero vt hec accidant hec eſt. qꝛ nonẜm eandē potentiā iudicat quod pͥncipale eſt ⁊quo phantaſmata fiunt. Huius vero ſignū eſtqm̄ videt̉ ſol pedalis. Cōtradicit aūt aliud aliqd̓ ſepe ad phantaſiā. ⁊ ꝑ mutatōne digitorumvnū duo videt̉. attn̄ nō dicimus qm̄ duo. dignior em̄ tactu viſus Si vero eſſet tactus ſolusiudicaremus vnū duo. Mētiēdi aūt cauſa qm̄nō ſolum cū ſenſibile mouet apparent quelibetſed etiam cū ſenſus ip̄e moueatur ſi eodem mōmouet̉. quēadmodū ⁊ a ſenſibili. dico aūt velutterra videtur nauigantibꝰ moueri. dum mouetur viſus ab alio.Cōſequenter in ſcd̓a ꝑticula oſtendit cām hmōi deceptōnis dicens. Cauſa quare deceptōnes ſic fiāt heceſt. videlꝫ ꝙ nō ẜm eandē potentiā aīa iudicat id qd̓ pͥncipale eſt .ſ. res ⁊ id quo fiunt phantaſmata. Quia pͥmūiudicat rōne. ⁊ ſcd̓m ſenſu cōmuni. vel eſtimatōne. quaſidiceret. Cauſa qͣre deceptio hmōi nō latet eſt. qꝛ virtusſuꝑior iudicat ꝯͣriū eius qd̓ iudicat ꝟtus inferior qͥ ꝓpt̓paſſiones decipit̉. ad quā qͥdem virtutem ſuꝑiorē ꝑtinetiudicare rem ſiue ſubſtantiā ⁊ id qd̓ pͥncipale ē Et iſtuddeclarat ph̓us iteꝝ ꝑ exempla duo ſeu ſigna. dicens qſignū huius eſt. ꝙ ſol videt̉ a viſiua potentia pedal̓ qͣntitatis. Sed alia ꝑs aīe ⁊ virtus ſuꝑior ꝯͣrium d̓t. ⁊ ꝯtradicit ad phantaſiā hmōi. ponendo ſolē maiorē tota terra. Scd̓m ſignū eſt ꝙ ꝑmutatōe digitoꝝ ſeu cācellatōevnū. tactu iudicat̉ duo. attn̄ nō dicimus hoc ſic duo apparens eſſe duo. Immo viſus qͥ eſt dignior potētia tactu.ꝯtradicit. Si vero nō haberemus niſi tactū ⁊ talem tactum qͥ eſt cum tranſpoſitōne digitoꝝ ⁊ nō alium. tuncꝓcul dubio decepti iudicaremus duo eſſe qd̓ vnū ē. Ecā ſic mentiendi ⁊ deceptōnis eſſet. qꝛ nō eſſet aliꝰ dignior ſenſus. vel potentia errorē tactus iudicans. Uel ſicexponit̉ textus ꝙ mentiendi cauſa eſt. qm̄ nō ſolum ſenſibile mouet ſenſum. ita ꝙ apparēt forme ſenſibiliū quelibet .ſ. ẜm exigentiā ſenſibiliū. ſed etiā apparent ẜm conditōnem ſenſus recipientis. Ut cum ſenſus moueatur.tunc ſenſibile quod ſenſum īmutat ẜm ꝯditōnem eius aquo pͥus mouebatur ⁊ adhuc mouetur. ſicut ptꝫ de hisqui nauigant. qͥbus apparet terrā moueri. Cauſa em̄vl̓r mentiendi de ſenſibilibꝰ eſt. nō ſolum ex hoc ꝙ quelibet forma apparet cum mouet ip̄m ſenſibile quod pͥmomouet ſenſum exterius. Sed etiam ex hoc ꝙ fiunt apparitōnes multe. cum ip̄e ſenſus mouetur ẜm formas preacceptas. vel natural̓r in eo exiſtentes. ſed ⁊ lumen diaphaneitas et ſplendor ⁊ hmōi. tunc em̄ eodem mō mouetur. quēadmodū a ſenſibili pͥus accepto mouebaturſicut terra videt̉ moueri ab aſpicientibꝰ. quoꝝ viſus prius ab alio eſt motus. ſicut eoꝝ qͥ nauigarunt Neotandum ẜm Albertū Qꝭ cauſa deceptōnis in ſomno ꝓuenit ex vno pͥncipaliter. ⁊ ex tribꝰ ſcd̓ario. Primū pͥncipa

le eſt. qꝛ nō eſt ſuꝑior potentia ꝯtradicēs niſi valde raro.eo ꝙ humiditas ſomni oppilat poꝝ ꝑ quē eſt tranſitusimaginū ad vſum ⁊ exercitium ratōnis. ⁊ tunc accipiturphantaſma vt res. Et ſil̓is cauſa eſt in om̄ibus amātibꝰPrimū minus pͥncipaliū eſt paſſio. Hec em̄ trahit formam ẜm modū ſuum ẜm ꝙ ſcꝫ vel timet vel deſiderat.Nam ꝙ quiſqꝫ timet vel ſperat. ꝑ ſomniū cernit idip̄met ideo luxurioſis fit ſomniū decipiens de coitu. ⁊ famelicis de cibo. Scd̓m decipiēs eſt ſil̓itudo cibi vel humoris qͥ dominat̉ in corpore ad id quod ſomniat̉. Sicut cuidulce phlegma diſtillat a capite ꝑ dentes. ſomniat ſe bibere mel. ⁊ cholericus ſomniat ſe ꝓpter motum cholerein igne eē phlegmaticus ꝓpter motum phlegmatis frigidi in aqua eſſe. Terciū aūt minus pͥncipale eſt lineatio imaginū in vapore fluido interius organa tangenteſicut em̄ vapor ē īcerte figure. ita imagīes q̄ ferunt̉ in ip̄aEx his itaqꝫ manifeſtū qm̄ nō ſolum vigilādo motus a ſimulacris fiunt ⁊ que extrinſecuset que in corꝑe ſunt. ſed etiam quādo fit paſſiohec que vocat̉ ſomnus ⁊ magis tunc apparēt.ſub die em̄ repellunt̉ dum oꝑantur ſenſus ⁊ intelligētia ⁊ exterminant̉. quēadmodū iuxta magnum ignem minor. ⁊ triſticie ⁊ oblectatōnesparue iuxta magnas. dum vero qͥeſcunt ſuꝑnatant ⁊ parua ſimulacra Noctu vero propter vacatōnem ꝑticulariū ſenſuū ⁊ impotentiā agendi. eo ꝙ ab exterioribꝰ ad id quod intrinſecꝰ fiat caloris reflexio. ad pͥncipiū ſenſus referunt̉ ⁊fiunt manifeſta ſedata turbatōneHic ꝯſequenter in ſcd̓a ꝑte pͥncipali oſtēdit ꝙ hmōideceptio ⁊ phantaſtica apparitio locum habeat in ſomno. Et duo facit. Primo oſtendit quod dictū eſt Scd̓ooſtendit modum quo phātaſmata in ſomno diuerſimode mouentur. Scd̓m ibi (Oportꝫ āt imaginari) Quātum ad pͥmum in effectu vult hanc concluſionē. Phantaſtica apparitio ſeu motus a ſimulacris ſeu deceptio ſenſus. nō ſolum locū habet in vigilia ſiue ſit extrinſecus inorganis ſenſitiuis exterioribꝰ. ſiue intrinſecus in corporeſicut in phātaſia ſeu interiori ſenſu. ſed etiam fit in ſomno. immo magis in eo apparet. Quā ꝯcluſionē ꝓbat taliratōne. Nam in die quādo oꝑantur ſenſus exteriores ⁊ex ꝯſequenti intelligentia q̄ finaliter ab illis mouetur repelluntur ⁊ exterminant̉ debiles motus phantaſmatū.Quēadmodū iuxta magnū ⁊ fortem ignem ꝯſumitur ⁊exterminatur minor. ⁊ ꝑue delectatōnes ⁊ triſticie circa magnas. In nocte vero quādo ſcꝫ frigiditas clauditorgana ſenſuū ⁊ ꝓpter impotētiam exterius agendi. vacant ſenſus ab exteriori tumultū fortiſſimaꝝ paſſionū q̄fiunt ab exterioribꝰ obiectis ꝓpter ligamentū ſomni quoab exterioribꝰ mēbris fit reciprocatio caliditatis ⁊ ſpūuꝫreflexio ad interiora ⁊ referunt̉ vigores ſenſuum ad primum ſenſitiuū originale quod eſt cor. tūc em̄ interioresmotus phantaſmatū fiunt manifeſti Et hoc maxime ſedata turbatōne que eſt in ea euaporatōne que ſurſuꝫ fertur in ſpiritu digeſtionis ⁊ poſtqͣꝫ ſegregatus fuerit ſanguis groſſus a ſubtiliori. ergo in nocte magis nate ſuntfieri phantaſtice apparitōnes qͣꝫ in vigilia.

I iij