Libri de ſomno et vigilis Tractatus ſecundus.

ꝙ ſic etiā agat aliqd̓ in ip̄m quod videtur Et hoc ſic declarat. Primo aſſignando cauſam ex parte agentis .ſ. organi viſus. ſcd̓o patientis .ſ. ex parte ſpeculi. Ex ꝑte oculi ſeu agentis. Quia mulieres menſtruū patientes cuminſpiciunt ſpeculum valde purum inficiunt ip̄m. ⁊ fit ſuꝑficies eius ſicut nubes ſanguinea. que in ſpeculo nouonō facile abſtergi poteſt. In ſpeculo aūt antiquo de faciliabſtergitur. Hoc aūt nō eſſet poſſibile niſi qꝛ nō ſolumoculus patitur ab aere ẜm ꝙ in eo eſt forma viſibilis. ſꝫetiam in ip̄m agit ſicut faciunt alia quecunqꝫ ſplendidaSplēdida em̄ nata ſunt agere in corꝑa ſibi ꝓpinqͣ ꝓpterſplendorē qͥ diffunditur ab ip̄is ſuper alia corꝑa Uiſusaūt organū oculus .ſ. de numero ſplendidoꝝ eſt. ⁊ habētium colorē. multa em̄ colorata ſunt ſplendida Uerumaliunde etiā hoc ꝯuenit oculis. qꝛ tale corpus Oculi em̄mulieꝝ menſtruū patientiū afficiunt̉ ſicut alia qͥlibet ꝑscorꝑis. immo plus. qꝛ natural̓r ſunt pleni venaꝝ q̄ ſuntvie ſanguinis. ideo cum fiunt menſtrua ꝓpter turbatōeꝫet feruorē ſanguineū ſeu ꝓpter feruorem ſanguinis menſtrui ⁊ ꝓpter phlegmazia ſanguineā. vene oculi hmōi ſanguine menſtruo implentur. licꝫ em̄ natura ⁊ drn̄a ſanguinis qui diſcurrit ex oculis nobis incerta eſt. tn̄ ineſt ip̄isvtiqꝫ ſanguis etiam menſtruꝰ temꝑe menſtruoꝝ ſicutalijs mēbris. Eadem em̄ eſt natura ſeminis ⁊ menſtruorum. ⁊ ergo ſicut ſemen a toto corꝑe deſcindit̉. ita ⁊ menſtruum a toto corꝑe deſcinditur. ⁊ ſic erit aliqua ſui ꝑsdecurrens in oculis. Et cum reſoluitur vaporabilit̓. mouetur aer ꝓpinquus oculis. ⁊ ſerpit alteratiua illa motiovſqꝫ ad aerem qui eſt continuus ſpeculo. tangens ip̄met ita facit ip̄am ſpeculi ſuꝑficiem qualis ip̄e eſt. inficiendo ip̄am. Ex parte aūt patientis ſeu ſpeculi cauſam aſſignat ſue paſſionis ab oculis que eſt mundicia. ꝓpter emmundicia eius facile ab oculis patitur. Quod ꝓbat duplici ſil̓i. Primo de veſtibus mundis. Nam ſicut veſtesque maximemunde ſunt citiſſime inquinantur. ita purum ⁊ mundum diligēter oſtendit quicqͥd acceperit ſordidum. ⁊ p̄ſertim oſtendit minimos motus alteratōisScd̓o de ere. Nam es eo quo planum ⁊ politū eſt. tactum quantūcunqꝫ paruum etia mundiſſime manꝰ ſentit ⁊ demonſtrat. Et ita oportet intelligere hunc tactūſeu qualitatē. quo vel qua tangens infectus aer. inficitſpeculum tanqͣꝫ quandā aeris infecti attractōem ad ſpeculum ⁊ extenſionē vſqꝫ ad ꝓfundū ⁊ ablutōem. qꝛ ſpeculum aere lotū abluitur ꝓpria venuſtate. ⁊ aere infectonubis infectōnem ſuſcipit. que ad ſtatim ꝓpter ſpeculimundiciem apparet. ſiue magna ſiue parua. Qꝭ aūt celeriter a nouis ſpeculis ip̄a macula deleri nō poteſt. prouenit ex eius puritate. politura. ⁊ planicie eius Ex illisem̄ ſerpit macula om̄ino in ꝓfundū ſpeculi. Nam ex eoꝙ ſpeculum purū eſt ſerpit in ꝓfundū ſpeculi. ⁊ ex eo ꝙplanum eſt ſerpit om̄ino ⁊ vl̓r ꝑ totam ſpeculi ſuꝑficiemIn plana em̄ ſuꝑficie facilis eſt diffuſio vapoꝝ cū nullapars alteri emineat ꝓtegens vicinas ab infectōe In veteribus aūt ſpeculis nō adeo fortiter manet indelebilitqm̄ cū nō ſit adeo purum. macula nō ſubit ⁊ penetrat ſimiliter in ꝓfundū ſpeculi. ſicut in nouis. ſed manet potius ſuꝑficie tenus ſolum in ſpeculo. Epilogando ergofinaliter concludit ph̓us dicēs ꝙ manifeſtum eſt ex hisꝙ a paruis differentijs ſenſibiliū fiat motus ⁊ alteratioorganoꝝ. Et ꝙ colores qui ſunt qualitates ſenſibiles aviſu ſunt ſenſus ẜm actum .ſ. ⁊ ꝙ non ſolum patiatur organum ſenſus ſeu ſenſus. ſed ꝙ etiam ſenſus organum

ſeu ſenſiteriū facit colorem quodāmodo vel aliquid circa ip̄m. hoc eſt circa ip̄m viſibile. Qꝭ aūt ſpeculum patiatur ab oculis. ⁊ ꝑ ꝯſequēs ſenſibile ab organo ſenſusProbat ph̓us ꝑ ſil̓e dicens. Illi dicto atteſtātur illa q̄eueniunt circa vina ⁊ pigmenta ſibi ꝓpinqua. nam oleuꝫp̄paratum ⁊ ſeꝑatū ab amurca ⁊ depuratu cito cōtrahitet accipit odores corpoꝝ ſibi ꝓximoꝝ. ⁊ ſimil̓r hocip̄mpatiuntur. Non em̄ ſolum vina ꝯtrahunt odorem eorūque eis immittunt̉ vel cōmiſcent̉. ſed etiam eoꝝ recipiūtodores que prope vina ponuntur vel naſcunt̉. Poſt hecom̄ia finaliter recolligit que dicta ſunt dicens. ꝙ ſi intētio noſtra referatur ad ꝯſideratōem illam que a principio queritur de quiditate ſomni. vnum patet ex his q̄dicta ſunt. ſcꝫ ꝙ recedente ſenſibili extrinſecus adhuc intrinſecus manent ſimulacra ſenſibilium in ſenſu.Adhuc autē ꝙ facile decipimur circa ſenſuscum in paſſionibꝰ exiſtimus. Alij autē in alijs.veluti trepidus in timore ⁊ qui amat in amore.Ita vt videatur a modica ſimilitudine hic quidem hoſtes videre. ille vero dilectū. ⁊ hoc vtiqꝫ quanto paſſibilior quis fuerit tanto a minoriſimilitudine videtur. Eodem vero modo ⁊ inira ⁊ in omnibꝰ cōcupiſcentijs facile decipiunt̉om̄es. ⁊ magis quantūcunqꝫ in paſſionibꝰ magis fuerint. Ideo ⁊ febricitantibꝰ interdū animalia videntur in parietibꝰ a modica ſimilitudine lineaꝝ cōpoſitaꝝ. Et hi quidem aliquādodecertant in paſſionibꝰ ſic vt ſi vehementer nōlaborant non lateat quoniā falſum ꝙ ſi maiorſit paſſio ⁊ mouentur ad ip̄aIſtud eſt terciū capl̓m In quo oſtendit cām deceptionis ſomnialis in generali. Et diuiditur in duas ꝑtes. In pͥma oſtendit cām deceptōnis ſenſuū in vigilia.In ſcd̓a declarat quō hmōi deceptio fiat in ſomno. Secunda ibi (Exhis itaqꝫ) Prima rurſus ſubdiuiditur induas. In pͥma oſtendit ſenſus decipi circa ſua ſenſibiliaIn ſcd̓a oſtendit cām quare latet nos aliquādo iſta deceptio. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſenſum decipi. Scd̓a ibi (Cauſa vero vthec) Quantū ad pͥmā ꝑticulā in effectu vult hanc ꝯcluſionē. Senſus decipiunt̉ faciliter circa ſua ſenſibilia. expaſſionibꝰ in qͥbꝰ exiſtimus diuerſis. in qͥbꝰ diuerſimodeſumus. Quā ꝓbat exēplariter. Nā trepidus ⁊ in paſſione timoris exn̄s ex modica ſil̓itudine iudicat ſe hoſtes videre. Sil̓r in paſſione amoris vel ꝯcupiſcētie exn̄s. vt qͥamat ex modica ſil̓itudine iudicat ſe dilectū videre. Etqͣnto quiſpiā hoꝝ paſſibilior fuerit aliqua paſſionū. tatoa minori ſil̓itudine mouet̉ ⁊ decipit̉. Et eodē mō eſt loquendū de paſſionatis alijs paſſionibꝰ ire iraſcibilis appetitus. ⁊ ꝯcupiſcentijs ſeu in paſſionibꝰ appetitus ꝯcupiſcibilis. Omēs em̄ aliqua illaꝝ paſſionū paſſionati facile decipiuntur. ⁊ tanto facilius ⁊ magis decipiunt̉ quto in paſſionibꝰ fuerint plus detenti. Et ideo febricitantibus aliquādo videntur animalia in parietibꝰ ex modica ſil̓itudine lineaꝝ cōpoſitaruꝫ. Et hi quidem. ſic infirmantiū vel paſſionatoꝝ quibus nō detinetur vſus ratōnis (quales ſunt qui vehementer paſſionibꝰ nō laborāt