Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Spēs ſenſibilis manet in ſenſu abeunte ſenſibili.

hoc accidete in ip̄o ſentire. qꝛ ſentire ē motꝰ qͥdā. īmo alteratio q̄dā. ſenſus fit in actu a ſenſibili. ita paſſio ſenſibilis non ſolū eſt in ſenſibꝰ qn̄ actu ſunt ſentientes etimmutant̉ ab obiecto ſenſibili. ſꝫ qͥeſcētibꝰ ſenſibꝰ ab illaimmutatōe. Et hoc dupl̓r .ſ. in ꝓfundo ſuꝑficie tenus.In ꝓfundo ad ſenſus iteriores ſunt in ꝓfundo capitis ſuꝑficie tenus qͣntū ad exteriores. Signū āt pͥmū ꝓbat ꝓpoſitū tangit̉ ibi (Palā āt) Et eſt tale. Iram diu ꝯtinue patit̉ ſenſus ab aliqͦ ſenſibili valde actīoet nos ẜm ſenſum ſic paſſum tranſferimus ad alia ſenſata eiuſdē ſenſus. tūc palā ē paſſio pͥoris ſenſibilis ſeqͣſenſum. Quēadmodū accidit poſt viſum ſolē. ꝯuertentibꝰ ſe ad tenebras nihil videre ꝓpter paſſionē que eſt inoculis a lumine. ſiue ꝓpter lume ſolis adherens oculis.Scd̓m tangit̉ ibi (Et ſi ad vnū colorē) Et ē Si aliquēcolorē aſpiciamus multo tꝑe puta albū vel viridē ſiue ceruleum. eiuſdē coloris videt̉ id ad qd̓cūqꝫ viſum citoꝑmutamꝰ. Et apparet res quā poſt ꝑmutato viſu videmus inqͥt Albertus qͣſi pelle alba vel cerulea ſuꝑductaTerciū ſignū tāgit̉ ibi (Et ſi ad ſolē) Et ē Si aliqͣꝫdiuaſpiciamꝰ ad ſole vel ad fulgidū aliqd̓ ſeu ſplendiduꝫ.ꝯcluſerimus oculos. tūc ſic nobis obſeruantibꝰ oculosclauſos. accidit pͥmū ẜm directū vel directōnem viderepͥmū colorē fulgidū ſeu lucidū. donec ꝑmutet̉ in puniceūhoc ē in colorē rubeū. deinde ī purpureū ſanguineumqͦuſqꝫ ꝑueniat in nigrū. tande euaneſcat. Uel ſic exponitur ẜm Albertū. li inſpiciamus fulgidū vel ſolē aliqͣꝫdiu ſtatim cōmutamus claudēdo oculū. nob̓ obſeruantibꝰ aliqͥd aliud ẜm directū viſum īmediate ꝯſpicien vbi accidit viſum videre. ſtatim aꝑtis ſubito pꝰ aſpectū ſolis. oculis. pͥus iudicabit oculus eſſe colorē huiusqͣlis ē in lumine. pͥncipalē .ſ. luminis. deinde paſſiōe oculi modicū remiſſa ꝑmutabit̉ in puniceū. deinde in ſanguineū ſeu purpureū. vltimo in nigrū veꝝ. vel coloremrei. quā directo viſu videt viſus. eo tūc euaneſcit paſſio in oculo. Quartū ſignū tāgit̉ ibi Et ab his) Et eſtyſi oculi īmutent̉ ab his mouent̉ aut ꝑmutant̉ ſicut afluminibꝰ. maxime ab his citiſſime velociſſime fluunt. tunc vident̉ qͥeſcentia moueri ſi ab illis ſic motꝭuertat ſe ad qͥeſcentia. Quintū ſignū tangit̉ ibi (Fiūt ātet) Et eſt poſt ꝑceptos magnos ſonos fiunt homīesſurdeſcentes. Non qꝛ corrūpit̉ auditus organū. ſꝫ qꝛ forma ſeu ſil̓itudo magni ſoni manet in auditu. ꝑcipiunt ſtatim alios ſonos quaſi eſſent ſurdi. Et ſil̓r a validis fortibꝰ odoribꝰ fiunt hoīes male difficult̓ odorātes alios odores in oībꝰ ſil̓ibꝰ ſenſibꝰ ſil̓e ē iudiciā Hecaūt oīa tacta accidūt ẜm modū dictū. qꝛ abeuntibꝰſenſibilibꝰ manēt adhuc ſil̓itudines reꝝ ſenſibiliū ī ſenſu autē ſenſiteria cito modicas differentias ſentiunt ſignū eſt in ſpeculis accidit deeodem inſiſtens vtiqꝫ ꝯſiderabit qͥs dubitabit. Simul autē ex ip̄o manifeſtū quoniā quēadmodū viſus patitur ſic facit aliquid. In ſpeculis em̄ valde puris cum menſtruis ſuꝑuenietibus mulieres inſpiciant in ſpeculum fit ſuꝑficies ſpeculi ſicut nubes ſanguinea. Et ſi qͥdemnouum ſit ſpeculum facile eſt abſtergere huius maculam. Si vero vetus facile Cauſa vero vt diximus quoniā non ſolum viſus patitur

aliquid ab aere. ſed facit aliquid mouet. quēadmodū ſplendida. Nam viſus ſplendidoꝝ ethabentiū colorē. Oculi quidem igitur rationabiliter quando fiūt menſtrua. afficiunt̉. ſicut etalia pars quelibꝫ corꝑis. etem̄ natura exiſtuntpleni venaꝝ. ideo cum fiunt menſtrua propterturbatōnem phleumaſiā ſanguineā nobisdem que in oculis differētia incerta eſt. ineſt āt.nam eadem natura ſeminis menſtruoꝝ aerqꝫ mouetur ab ip̄is eum qui in ſpeculis eſt aera ꝯtinuum exiſtentē qualem quendam facit ettalem velut ip̄e patitur. hic vero ſpeculi ſuꝑficiēquēadmodū em̄ veſtiū que maxime munde ſuntcitiſſime inqͥnantur. Nam purū diligenter oſtēdit quicquid exceperit p̄ſertim minimos motus. Es vero eo planum ſit qualēcunqꝫ tactūmaxime ſentit. Oportet vero intelligere tanqͣꝫattractōem eſſe aeris tactum. tanqͣꝫ extenſionēet ablutionē. propter mundiciā vero manifeſtafit qualiſcunqꝫ ſit. Non exeundi vero celeriterex nouis ſpeculis cauſa eſt purum ſit planum. ſerpit em̄ per hmōi in ꝓfundum omnino magis in talibus. nam eo quidem quod purum eſt in ꝓfundum. eo autē quod planum omnino. In veteribus vero non immanet qm̄ſimil̓r ſubit macula. ſed ſuꝑficie tenꝰ magꝭ Qm̄qͥdem igitur a ꝑuis differētijs fit motus qm̄celeres ſunt ſenſus non ſolum patitur. ſedꝯtra facit coloꝝ ſenſiteriū manifeſtū ex his. Atteſtantur autē his que dicta ſunt que circa vina que circa pigmenta eueniunt. Nam quodp̄paratum eſt oleum cito accipit proximoꝝ odores. vina hoc ip̄m patiuntur. Non em̄ ſolumeorum que immittūtur vel cōmiſcentur. ſed eo/rum que prope vaſa ponuntur vel naſcuntur recipiunt odores. Ad eam vero que ex principioeſt cōſideratōnem ponatur. vnum quidem qd̓ex his que dicta ſunt patꝫ recedēte ſenſibili extrinſecus īmanent ſimulacra q̄ſenſibilia ſunt.Hic ꝓbat ph̓us ſcd̓m pͥncipale .ſ. nedū ſenſibiliaagunt in organa ſenſuū in ſenſus. ſed organa ſenſuūſeu ſenſus materialiter accepti agunt in ſenſibilia. Qd̓ꝓbat ſil̓e dicens ſenſiteria ſeu ſenſitiua organa citofacilit̓ modicas drās ſuoꝝ ſenſibiliū ꝑcipiāt ab illis patiant̉. etiā agāt ī ſenſibilia ſignū ꝓbari p̄t. de qd̓accidit ī ſpecul̓ ex illo em̄ qd̓ accidit ſpecul̓ qͥs diligēterꝯſiderādo īſiſtēs ꝯſiderabit cām dubitabit ſeu āmirabit̉ de facilitate hmōi paſſiōis qͦre facile ſenſus patiant̉a ſenſibilibꝰ. quare ſenſus materialiter accepti. hoc eſtſenſuū organa agāt in ſenſibilia. Ex illo em̄ ſil̓ manifeſtum erit quēadmodū viſus organū patit̉ a viſibili.

I ij