Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Libri de ſomno et vigilia Tractatus ſecundus.

manifeſtū eſt ſomniū paſſionē intelligētis neqꝫopinātꝭ neqꝫ etiā ſentiētꝭ ſimpl̓r ī actu. qꝛ tūc ſomniare eēt videre audire. Simpl̓r āt ſomniare eſt aliqd̓taliū. ꝯtingit tn̄ in ſomno aliqͦ ſomniū videre audire. Sꝫ quo hoc fiat hoc oſtendendū eſtPonatur ergo et manifeſtū eſt et ſenſitiui paſſio ſiquidē ſomnꝰ em̄ alicui quidēalij aīaliū ineſt ſomnus Alij vero alicui ſomniare ſed eidem.Hic ꝯn̄r ph̓s on̄dit pͥncipale ꝓpoſitū huiꝰ capl̓i. ſcꝫcuiꝰ ſomniū ē paſſio duo facit. Primo ont ſit paſſioſenſus cōis ſeu pͥmi ſenſitiui. Scd̓o on̄t quō ē eiꝰ paſſioScd̓m facitibi Qm̄ ꝟo) Quātū ad pͥmū vult in effectu hāc ꝯcluſionē. Somniū ē paſſio pͥmi ſenſitiui. Quāꝓbat tali rōne Eiꝰ ē ſomniū paſſio. cuiꝰ ē paſſio ſomnꝰSomnꝰ āt vt manifeſtū ē. ē paſſio pͥmi ſenſitiui. ſomniū. Minor nota ē ex dictꝭ Maiorē ꝓbat. qꝛ alicui alteri aīaliū ineſt ſomnus alteri ſomniū. ſꝫ inſunt eidē.Qm̄ vero de phātaſia in his de aīa dictū ēet eſt qͥdem idē ſenſitiuo phātaſticū. eſſe aūt ſenſitiuo phātaſtico alteꝝ Eſt āt phātaſia a ſenſu ẜm actū fit motus Sōnium vero phātaſmaqͦddam videt̉ eſſe qd̓ in ſomno phantaſmaſomniū dicimꝰ ſiue ſimpl̓r ſiue qͦdam factūmanifeſtū ſenſitiui quidē eſt ſomniare. huiꝰautem ẜm phantaſticūHic oſtēdit quō ſomniū eſt paſſio pͥmi ſenſitiui. Etvult in effectu hanc ꝯcluſionē. Somniū ē paſſio primiſenſitiūi ẜm habitudinē quā hꝫ ad interiores ſenſusẜm phātaſticus ē Quā ſic declarat. qm̄ phātaſticūidē ē ſubiecto ip̄o ſenſitiuo. āt ē phātaſtico ſenſitiuo alteꝝ alteꝝ. vt in libro de aīa dictū ē. qꝛ phātaſiaformal̓r loquēdo ſaltē de phantaſia. ē motꝰ factꝰ a ſenſuẜm actū facto. Somniū at ē motꝰ qͥdā phātaſmatꝭ ſimpliciter. aut ſimpl̓r factꝰ. ſꝫ ē motꝰ phātaſmatꝭ ſimplicit̓ venit ab exterioribꝰ ſenſibꝰ. ſꝫ ẜᵐ ab imaginatīaꝓcedit vſqꝫ ad pͥmū ſenſitm̄. ſomniū ſit motꝰ phātaſmatꝭ ẜm qͥd. ē paſſio pͥmi ſenſitiui. ẜm ab exterioribꝰ mediū ſenſuū exterioꝝ ꝑficit̉. ſꝫ ẜm ab imaginatiua īmutat̉ Sōniare ē pͥmi ſenſitiui ẜm phātaſticūē ſiue ẜm habitudinē quā hꝫ ad īteriores ſenſus Notandū ẜm Cōmentatorē in ſuo libello de ſomno motus ſenſuū in vigilante incipiūt a ſenſibꝰ exterioribꝰ vſqꝫad ſenſum cōem. In dormiente ꝟo incipiūt a phantaſiaꝟſus ſenſum cōem. ſenſus cōis vt phātaſticꝰ. hoceſt ẜm motꝰ ē a phantaſia d̓r eſſe ſubiectū ſomnijẜm natus eſt ab exteriori ſenſu immutariQuid āt eſt ſomniū et quō fit ex his circaſomnū accidunt maxime vtiqꝫ ſpeculabimur.Sēſibilia em̄ ẜm ſingulū ſenſitm̄ nobis efficiunt ſenſuꝫ et fit ab eis paſſio ſolū ineſt ſenſiterijs dūſenſus agūt ſꝫ et abeunt Sil̓ispaſſio in his et in his ferunt̉ videt̉ Etem̄in latis eo mouit vlteriꝰ ꝯtingēte mouēt̉. qd̓ motuꝫ fecit mouit aerē quēdā et rurſushic motus aliū hoc itaqꝫ quouſqꝫ quodeꝫ

ſtet facit motū in atre in humidis. Sil̓r aūtoportet opinari hoc in alteratōne. qd̓ calefactiuū eſt a calido proximū calefacit hoc diſtribuit vſqꝫ ad pͥncipiū quare in quo eſt ſentire qm̄ eſt alteratio q̄dam ẜm actum ſenſus neceſſe eſt hoc accidere. Ideo paſſio eſt ſolumſentientibꝰ in ſenſiterijs. ſed qͥeſcentibꝰ in profundo ſuꝑficie tenus. Palamāt ꝯtinue ſentiamus aliqͥd. tranſferentibꝰ em̄ ẜm ſenſum ſedtur paſſio vt de ſole ad tenebras. accidit em̄ nihil videre ꝓpter adhuc ſubſiſtentē motū in oculis a lumine. et ſi ad vnum colorē multo temꝑeaſpiciamus aut album vel viride eiuſdē modividet̉ ad qd̓cunqꝫ viſum ꝑmutemus. Et ſi ad ſolem ꝓſpicientes vel aliquod ſplendidū ꝯcluferimus. obſeruantibꝰ qͥdem videtur ẜm directōeꝫqua accidit viſum videre. Primum qͥdem huius colorē donec ꝑmutatur in puniceū. deindein purpureū quonſqꝫ in nigꝝ veniat colorem eteuaneſcat. Et ab his que mouentur aūt ꝑmutātur velut a fluminibꝰ. maxime autē ab his quecitiſſime fluunt. videntur em̄ quieſcentia moueri. fiunt autē a magnis ſonis obfurdeſcentesfiunt autē a validis odoribus difficile odorātes ſil̓ia. Hec itaqꝫ manifeſte accidunt hocOſtenſo in p̄cedēti capl̓o cuiꝰ ſomniū ē paſſio Nuncꝯn̄r in hoc capl̓o ſcd̓o oſtedit quō ſe hn̄t ſenſus ſenſibilia penes actōem paſſionē ad inuice. Et partit̉ in duas ꝑtes. In qͣꝝ pͥma on̄dit ſenſibilia agunt in ſenſumderelinquēdo ſpēm ſenſibil̓ in ſenſu in abſentia ſenſibiliū. In ſcd̓a on̄t ſenſus ſolū patit̉ a ſenſibilibꝰ. ſꝫ etiāqͦdāmō agit in ſenſibilia. Scd̓a tangit̉ ibi (Q āt ſenſiteria) Quantū ad pͥmā p̄mittit ꝓemialit̓ intentōeꝫ ſuādicēs. Quid ſit ſomniū quō fiat. maxime ſpeculari poterimus ex his circa ſomniū accidūt. Cōferūt em̄ accidentia ad cognoſcendū qͥd ē. vt ſupͣ in ꝓemio de aīadictū ē. Quo ſic ꝓemialit̓ p̄miſſo in effectu pͥncipal̓ intētio pͥme ꝑtis huius capl̓i ſtat in hac ꝯcluſionē. Senſibilia inferunt ſenſibꝰ ſuis paſſionē ſolū ineſt qn̄ iamin ſenſum agūt. Sꝫ manet abeuntibꝰ ſenſibilibꝰ Quābat pͥmo ſil̓e quinqꝫ ſigna. Per ſil̓e ſic. Quia hecpaſſio ſenſus patiunt̉ ſil̓is eſt motui ꝓiectoꝝ moturalteratōis. ꝓiecta adhuc mouent̉ ſeꝑata a pͥmomouente ſeu impellente hoc pͥmum impellēs motūqd̓ pͥmū motū facit. mouet aerꝭ ꝑtē. illa ꝑs mouet aliādonec ceſſet virtus violentatꝭ pͥmi. ſicut manifeſte patꝫin aere aqua ſunt humida facile diuiſibilia in qͥbꝰ nata ſunt ꝓiecta moueri. Sil̓r oportet hoc opinari in alteratōne. qd̓ calefactibile eſt. calefactū ab aliquo calido. hoc calefactū ꝯn̄r aliud calefacit ſibi ꝓximuꝫ. hocvlteriꝰ diſtribuit calorē. ſic fit ꝯtinue mouētia motavſqꝫ ad pͥmum pͥncipium quod eſt ſolū mouens motum. in genere ſaltem motus illius in quo mouet vl̓ diſtribuit virtutē vſqꝫ ad pͥncipiū. hoc eſt. vſqꝫ quo duratvirtus pͥmi calefacientis. ergo ſimil̓r hoc opinandū eſt