Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Li. de ſomno et vigilia Tractatus primus.

enaꝝ ē ſanguis verꝰ. ſꝫ īꝑfectꝰ epatꝭ Nec ille ſanguis ē ſedes aīe. ablata maneret aīa in corꝑe In corde āt accipit verā ſanguinis rōem ꝟtutē oīm mēbroꝝqͦꝝ oīm vl̓r cauſale pͥncipiū cor ē Et ita breuit̓ dici poſſꝫforſan diſtinctōem ad q̄ſitū ſanguis epatalis ī epatis generat̉ gibbo. ſꝫ arterialis cordialis ſeu pulſatilis arterias fert̉ totū corpꝰ. ſolū generat̉ in corde. Adſcd̓am dd̓m. cor ē mēbrū calidiſſimū. lꝫ latꝰ dextꝝ ſitcalidiꝰ. qꝛ ꝟtꝰ calefactiua directe ꝟſus dextrū latꝰ dirigit̉qͣre ex cordis epatis calore ꝯfortat̉. Et ergo motꝰlocalis incipit a dextro proximeDecimūquintū dubiū ēUtꝝ ſomnꝰ cauſet̉ ex euaporatōe nutrimēti Et videt̉. Quia euaporaº calida ē Sōnus āt ex frigiditateꝓuenit. Preterea Quia multa ſunt aīalia dormiūt ſuſcipiendo nutrimētū. vt pꝫ de ranis ſil̓ibꝰ qͥbuſdā totā hyemē dormiunt Sol̓o Sic Sicut ex originali. Qd̓ declarat ph̓us ſex ſigna. Et ꝯfirmat̉. qꝛfrigida vt inqͥt Alb̓tꝰ malum ſanguinē generātia qn̄tꝑant̉ aromatibꝰ valide. tꝑatū generat ſomnū. Et dixit Galienꝰ qͣlibet die olera frigida comedo ex lactucꝭ aromatibꝰ. qꝛ diligo ſomnū ſimiā ſenex. Cauſa atꝓpinqͣ ē receſſus ꝟtutꝭ ſenſibilis ab exterioribꝰ mēbris.et reciprocatio caloris ſpūs. in ꝟtus defert̉ ad īteriora. Que ꝓuenit ex qͣttuor cauſis .ſ. ex ꝓfunda cogitatōeex affectōe magna. ex labore corꝑali. ex euaporatōe cibali ſurſuꝫ aſcēdēte infrigidata. Quaꝝ due pͥme tenentſe ex ꝑte aīe. alie due ex ꝑte corꝑis. vt ſupͣ dictū ē. In ſignū cuiꝰ hec vaporoſa ingroſſata humiditas ꝟſus interius capitꝭ deſcēdit. qꝛ ibi ſunt vie pori qͣs vel quosdefluit purgat̉. Un̄ phlegma de illo reſudās defluitpurgat̉ nares. qd̓ melācholicum ē purgat̉ oculos. qd̓cholericū ē incineratū aures. Saguis āt. qꝛ benignitſimū humidū ē purgamētū ſuū hꝫ. Et inde ē inquitAlb̓tꝰ dormiētes in dorſo poſt bonā refectōnem frequēter incipiūt ſtertere. eo ſuꝑfluitates grauedine ſuadeclināt a vijs ſuis naturalibꝰ fluūt ī eas tūc claudunt vias anhelitꝰ. ex tali ꝯſtrictōe fit ſonꝰ ſtertentiūPingues āt ſtertūt ex abūdāti ſuꝑflua phlegmaticahumiditate claudēte deuio curſu ſuo viā anhelitꝰ Adrōes Ad pͥmā dd̓m euaporatio vt hmōi inducitſomnū inqͣntū actu calida. ſꝫ īgroſſata frigiditatē ſomnuꝫ īducit. Ad ſcd̓am dd̓m talia aīalia in eſtateplus nutrimēti accipiāt qͣꝫ in eſtate digerere valeāt.totā hyemē calor reciprocatur ad digeſtionē nutrimentimhyeme aſſumpti.Decimulextu dubiū eſt.Utꝝ ſtatim poſt alimēti aſſumptōem expediat dormire Et videt̉ ſic. Quia vapor cibalis eſt potētior etgroſſior vn̄ ſomnꝰ cauſat̉. Sol̓o Immo precipitAreſto. in de regimīe pͥncipū dn̄oꝝ poſt cibaria mouere leui motu ābulare donec reſideat cibꝰ. Licet em̄ vtꝓbat obiectio maxime locū habeat euaporatio ſomnifera. tn̄ qꝛ tūc reſoluit̉ a cibo colliqͣto. fumiſtꝭ groſſiet terreſtres incenſi. Et dormiens ſtatim poſt cibūfumi hmōi ꝯfuſum faciūt ſomnū. Immo dormiēs pūctcalore mouet̉ de latere in latus. iacere p̄t qͥetus. Etgroſſi fumi eleuati ſua groſſicie obſtruūt pͥoros. frequēter talis ſomnus inducit ſurditatē cecitatē vel aliquod

hmōi. vt inqͥt Alb̓tus. aūt vigiliā calor ſpūs extra detinent̉. ita p̄t fundare cibū. quīimo ſua grauitate deſcēdit. tūc id quod leuius et purius eſt remanetet ſublimat̉ in venas ꝯueniēs fit ſomnus Ad rōemdd̓m licet euaporatio ſit tūc groſſior tamē aliquid obſtat quo ſuauitas ſomni quo ad nature cōueniētiā impeditur vnde ſomnus finalior ſolet eſſe dulcior.Decimūſeptimū dubiūUtrū ꝑs maior nutrimēti in pueris ferat̉ ſurſum Etvidet̉. qꝛ maior eſt caliditas in iuuenibꝰ qͣꝫ in puerisqꝛ in pueris eſt multū humiditatis Humidū āt hebetatcalidū. iuuenes aūt ſtꝭ plus ſicci. ſiccū aūt eſt lima calorisSed caliditas in iuuenibꝰ facit plus de nutrimentoſurſuꝫ ferri. nec ſic erit in pueris. Soº. ſic. ẜm dictumph̓i in textu ꝓbātis hoc duo ſigna. qꝛ ſuꝑiorabra in eis ſunt maiora. qꝛ in qͥnqꝫ mēſibꝰ neq̄unt̉ col ꝟtere. Et ꝯfirmat̉ ex fine efficiēte materia Ex fine mēbra ſuꝑiora ſint pͥncipalia. natura in pͥncipio eſt detaliū ſalute magis ſollicita. facit plus de nutrimentoſurſuꝫ moueri. Ex efficiēte materia ſil̓. qꝛ in puerꝭ magnus calor eſt. lꝫ hebetatus aliqͣliter humido. eſt etiā in eisſubtile hūid ū facillime euaporabile et reſolubile ſurſuꝫin eis plus de nutrimento ſubtili. calido. bn̄ actuato ſurſum mobili. Et hac vltima de in viris mēbra ſuꝑioraſtꝭ ceteris ꝓportionabilit̓ maiora ꝓpter ſcꝫ dominiū caloris. In mulieribꝰ aūt inferiora ſtꝭ groſſiora. ob viri cadētes ruūt ſuꝑ collū. caput. vel humeros. graui colliſiōeMulieres āt cadūt ſuꝑ poſteriora. adeo collidūtur. Propt̓ etiā viri in aqͥs mergunt̉ capite ꝟſus fun. Mulieres ꝟo poſterioribꝰ hn̄tes caput ſurſuꝫ. Iniuūenibꝰ aūt lꝫ calor ſit acutior. qꝛ non ita hebetat̉ humido. tn̄ in illis non eſt tantū de ſubtili hūido reſolubili. jꝯn̄s adeo in eis augent̉ ꝑtes ſuperiores ſicut in puerꝭEt per hoc patet ſolutio ad obiectūDecimuoctauū dubiūUtrū labor corꝑal̓ ſpūal̓ eodē ſint ſomniferi Soº.. qꝛ labor corꝑal̓ ſomniferꝰ ē. eo qꝛ colliqͣtiuꝰ eſt hūidiinterioris. Motꝰ em̄ intus exn̄s calorē excitat. ꝓpterea laborē euaporat hūidū cibi ſiue ꝯgelati. ſiue viſcoſi. Exteriꝰ etiā aperit poros qͦs euaporare facit ſpūs calo. Et ex labore tandē inducit̉ frigꝰ. retrudēs calorēſpūs ad interiora. ſomnū inducēdo. Et qꝛ labor corꝑaliscolliqͣtiuꝰ eſt hūidi vl̓ chimi ꝯgelati. vt d̓t Alb̓. p̄cipit̉his malā pinguedinē hn̄tes. inſōnes effectiſtꝭ laboret vt ſcꝫ labore liq̄ſcat in eis hūidū ꝯgelatū vt ſua vaporabili reſolutōe ſomnū inducat. calore digerēte ꝯſumaſuꝑfluū diuidat̉ viſcoſuꝫ. ſic redire facit ad pulcritudine coloris ad ſtatū ſanitatis. vbi al̓s hūido illo colliqͣto īpetu caloris fiūt ſomni inexcitabiles diuerſe egritudines canicies. Labor autē ſpūalis ſomniferus eſt qꝛ aſenſibus auertit ſic ad interius diriguntur calor ſpiritus tali labore ſpiritualiDecimunonū dubiū eſtUtrū pueris nutricibꝰ officiat vinū Et videt̉ nonqꝛ vinū ē potꝰ nature ꝯueniētiſſimꝰ. Quia ſitis ſit appetitꝰ frigidi humidi. eſt frigidi formalit̓ virtualit̓ſimul. ſed formaliter frigidi et virtualiter calidi. Quodem̄ eſt formaliter virtualiter frigidū eſt mortiferū. ſed