Li. de ſomno et vigilia Tractatus primus.
enaꝝ nō ē ſanguis verꝰ. ſꝫ īꝑfectꝰ ⁊ epatꝭ Nec ille ſanguis ē ſedes aīe. qͣ ablata nō maneret aīa in corꝑe In corde āt accipit verā ſanguinis rōem ⁊ ꝟtutē oīm mēbroꝝqͦꝝ oīm vl̓r cauſale pͥncipiū cor ē Et ita breuit̓ dici poſſꝫforſan ꝑ diſtinctōem ad q̄ſitū ꝙ ſanguis epatalis ī epatis generat̉ gibbo. ſꝫ arterialis ⁊ cordialis ſeu pulſatilisqͥ ꝑ arterias fert̉ ꝑ totū corpꝰ. ſolū generat̉ in corde. Adſcd̓am dd̓m. ꝙ cor ē mēbrū calidiſſimū. lꝫ latꝰ dextꝝ ſitcalidiꝰ. qꝛ ꝟtꝰ calefactiua directe ꝟſus dextrū latꝰ dirigit̉qͣre ⁊ ex cordis ⁊ epatis calore ꝯfortat̉. Et ergo motꝰlocalis incipit a dextro proximeDecimūquintū dubiū ēUtꝝ ſomnꝰ cauſet̉ ex euaporatōe nutrimēti Et videt̉ꝙ nō. Quia euaporaº calida ē Sōnus āt ex frigiditateꝓuenit. Preterea Quia multa ſunt aīalia q̄ dormiūtnō ſuſcipiendo nutrimētū. vt pꝫ de ranis ⁊ ſil̓ibꝰ qͥbuſdāq̄ ꝑ totā hyemē dormiunt Sol̓o Sic Sicut ex cā originali. Qd̓ declarat ph̓us ꝑ ſex ſigna. Et hͦ ꝯfirmat̉. qꝛfrigida vt inqͥt Alb̓tꝰ nō malum ſanguinē generātia qn̄tꝑant̉ aromatibꝰ valide. tꝑatū generat ſomnū. Et iō dixit Galienꝰ ꝙ qͣlibet die olera frigida comedo ex lactucꝭcū aromatibꝰ. qꝛ diligo ſomnū cū ſimiā ſenex. Cauſa atꝓpinqͣ ē receſſus ꝟtutꝭ ſenſibilis ab exterioribꝰ mēbris.et reciprocatio caloris ⁊ ſpūs. in qͦ ꝟtus defert̉ ad īteriora. Que ꝓuenit ex qͣttuor cauſis .ſ. ex ꝓfunda cogitatōeex affectōe magna. ex labore corꝑali. ⁊ ex euaporatōe cibali ſurſuꝫ aſcēdēte infrigidata. Quaꝝ due pͥme tenentſe ex ꝑte aīe. ⁊ alie due ex ꝑte corꝑis. vt ſupͣ dictū ē. In ſignū cuiꝰ hec vaporoſa ingroſſata humiditas ꝟſus interius capitꝭ deſcēdit. qꝛ ibi ſunt vie ⁊ pori ꝑ qͣs vel quosdefluit ⁊ purgat̉. Un̄ phlegma de illo reſudās defluit ⁊purgat̉ ꝑ nares. qd̓ melācholicum ē purgat̉ ꝑ oculos. qd̓cholericū ē ⁊ incineratū ꝑ aures. Saguis āt. qꝛ benignitſimū humidū ē purgamētū ſuū nō hꝫ. Et inde ē inquitAlb̓tꝰ ꝙ dormiētes in dorſo poſt bonā refectōnem frequēter incipiūt ſtertere. eo ꝙ ſuꝑfluitates grauedine ſuadeclināt a vijs ſuis naturalibꝰ ⁊ nō fluūt ī eas ⁊ tūc claudunt vias anhelitꝰ. ⁊ ex tali ꝯſtrictōe fit ſonꝰ ſtertentiūPingues āt ſtertūt ex abūdāti ⁊ ſuꝑflua phlegmaticahumiditate claudēte deuio curſu ſuo viā anhelitꝰ Adrōes Ad pͥmā dd̓m ꝙ euaporatio vt hmōi nō inducitſomnū inqͣntū actu calida. ſꝫ īgroſſata ꝑ frigiditatē ſomnuꝫ īducit. Ad ſcd̓am dd̓m ꝙ talia aīalia cū in eſtateplus nutrimēti accipiāt qͣꝫ in eſtate digerere valeāt. iōtotā hyemē calor reciprocatur ad digeſtionē nutrimentimhyeme aſſumpti.Decimulextu dubiū eſt.Utꝝ ſtatim poſt alimēti aſſumptōem expediat dormire Et videt̉ ꝙ ſic. Quia vapor cibalis eſt potētior etgroſſior vn̄ ſomnꝰ cauſat̉. Sol̓o Nō Immo precipitAreſto. in de regimīe pͥncipū ⁊ dn̄oꝝ poſt cibaria mouere ⁊ leui motu ābulare donec reſideat cibꝰ. Licet em̄ vtꝓbat obiectio maxime locū habeat euaporatio ſomnifera. tn̄ qꝛ tūc reſoluit̉ a cibo nō colliqͣto. iō fumiſtꝭ groſſiet terreſtres ⁊ incenſi. Et iō dormiens ſtatim poſt cibūfumi hmōi ꝯfuſum faciūt ſomnū. Immo dormiēs pūctcalore mouet̉ de latere in latus. ⁊ iacere nō p̄t qͥetus. Etgroſſi fumi eleuati ſua groſſicie obſtruūt pͥoros. iō frequēter talis ſomnus inducit ſurditatē ⁊ cecitatē vel aliquod
hmōi. vt inqͥt Alb̓tus. Cū aūt ꝑ vigiliā calor ⁊ ſpūs extra detinent̉. nō ita p̄t fundare cibū. quīimo cū ſua grauitate deſcēdit. ⁊ tūc id quod leuius et purius eſt remanetet ſublimat̉ in venas ⁊ ꝯueniēs fit ſomnus Ad rōemdd̓m ꝙ licet euaporatio ſit tūc groſſior tamē aliquid obſtat quo ſuauitas ſomni quo ad nature cōueniētiā impeditur vnde ſomnus finalior ſolet eſſe dulcior.Decimūſeptimū dubiūUtrū ꝑs maior nutrimēti in pueris ferat̉ ſurſum ¶ Etvidet̉ ꝙ nō. qꝛ maior eſt caliditas in iuuenibꝰ qͣꝫ in puerisqꝛ in pueris eſt multū humiditatis Humidū āt hebetatcalidū. iuuenes aūt ſtꝭ plus ſicci. ſiccū aūt eſt lima calorisSed caliditas in iuuenibꝰ nō facit plus de nutrimentoſurſuꝫ ferri. gͦ nec ſic erit in pueris. ¶ Soº. ſic. ẜm dictumph̓i in textu ꝓbātis hoc ꝑ duo ſigna. Tū qꝛ ſuꝑiora mēbra in eis ſunt maiora. Tū qꝛ in qͥnqꝫ mēſibꝰ neq̄unt̉ collū ꝟtere. Et ꝯfirmat̉ ex fine ⁊ efficiēte ⁊ materia Ex finecū mēbra ſuꝑiora ſint pͥncipalia. natura in pͥncipio eſt detaliū ſalute magis ſollicita. ⁊ iō facit plus de nutrimentoſurſuꝫ moueri. Ex efficiēte ⁊ materia ſil̓. qꝛ in puerꝭ magnus calor eſt. lꝫ hebetatus aliqͣliter humido. eſt etiā in eisſubtile hūid ū facillime euaporabile et reſolubile ſurſuꝫ gͦin eis plus de nutrimento ſubtili. calido. bn̄ actuato ſurſum mobili. Et hac vltima de cā in viris mēbra ſuꝑioraſtꝭ ceteris ꝓportionabilit̓ maiora ꝓpter ſcꝫ dominiū caloris. In mulieribꝰ aūt inferiora ſtꝭ groſſiora. ⁊ ob hͦ viri cadētes ruūt ſuꝑ collū. caput. vel humeros. graui colliſiōeMulieres āt cadūt ſuꝑ poſteriora. ⁊ iō nō adeo collidūtur. Propt̓ hͦ etiā viri in aqͥs mergunt̉ cū capite ꝟſus fundū. Mulieres ꝟo cū poſterioribꝰ hn̄tes caput ſurſuꝫ. Iniuūenibꝰ aūt lꝫ calor ſit acutior. qꝛ non ita hebetat̉ humido. tn̄ in illis non eſt tantū de ſubtili hūido reſolubili. ⁊ jꝯn̄s nō adeo in eis augent̉ ꝑtes ſuperiores ſicut in puerꝭEt per hoc patet ſolutio ad obiectūDecimuoctauū dubiūUtrū labor corꝑal̓ ⁊ ſpūal̓ eodē mō ſint ſomniferi Soº.nō. qꝛ labor corꝑal̓ ſomniferꝰ ē. eo qꝛ colliqͣtiuꝰ eſt hūidiinterioris. Motꝰ em̄ intus exn̄s calorē excitat. ⁊ ꝓptereaꝑ laborē euaporat hūidū cibi ſiue ꝯgelati. ſiue viſcoſi. Exteriꝰ etiā aperit poros ꝑ qͦs euaporare facit ſpūs ⁊ calorē. Et iō ex labore tandē inducit̉ frigꝰ. retrudēs calorē ⁊ſpūs ad interiora. ſomnū inducēdo. Et qꝛ labor corꝑaliscolliqͣtiuꝰ eſt hūidi vl̓ chimi ꝯgelati. iō vt d̓t Alb̓. p̄cipit̉his qͥ malā pinguedinē hn̄tes. inſōnes effectiſtꝭ ꝙ laboret vt ſcꝫ labore liq̄ſcat in eis hūidū ꝯgelatū vt ſua vaporabili reſolutōe ſomnū inducat. ⁊ calore digerēte ꝯſumaſuꝑfluū ⁊ diuidat̉ viſcoſuꝫ. ⁊ ſic redire facit ad pulcritudine coloris ⁊ ad ſtatū ſanitatis. vbi al̓s hūido illo nō colliqͣto īpetu caloris fiūt ſomni inexcitabiles ⁊ diuerſe egritudines ⁊ canicies. Labor autē ſpūalis ſomniferus eſt qꝛ aſenſibus auertit ⁊ ſic ad interius diriguntur calor ⁊ ſpiritus tali labore ſpiritualiDecimunonū dubiū eſtUtrū pueris ⁊ nutricibꝰ officiat vinū ¶ Et videt̉ ꝙ nonqꝛ vinū ē potꝰ nature ꝯueniētiſſimꝰ. Quia cū ſitis ſit appetitꝰ frigidi ⁊ humidi. nō eſt frigidi formalit̓ ⁊ virtualit̓ſimul. ſed formaliter frigidi et virtualiter calidi. Quodem̄ eſt formaliter ⁊ virtualiter frigidū eſt mortiferū. ſed