Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

De cauſantibus et cōtingentibus circa ſomnū

vinū eſt formaliter frigidū virtualit̓ calidū. his quibꝰmaxīe nccāria eſt nutritio. optimꝰ potus cuiuſmōi eſt vi officit ſꝫ potiꝰ ꝓficit Sol̓o ſic. vt d̓t.. qꝛ vinūſit fumigatiuū ſeu euaporatiuū. lꝫ minꝰ qͣꝫ medo. pueris maxīe abūdāt euaporationibꝰ ꝓpter nutritiōem etaugmētatōem maxīe ſunt ſomnolēti multū officit. Ui em̄ inducit epilentiā ſil̓es infirmitates. Et qꝛ ꝟtusnutrimēti manet in lacte nutricꝭ. nutricibꝰ etiā officit vi. ſe ſeu ſuis ꝑſonis. ſed ꝓlibꝰ euitādū. Et obd̓t ph̓us. nihil differt nutrices vinum bibere puerosLimphatū aut fortiter multū non nocet bibentibꝰ nutricibꝰ. Cōuenientiſſimū aūt nutrimētū pueroꝝ ē lac Inquo ẜm medicos eſt triplex materia .ſ. Butyꝝ qd̓ inſtaurat humidū radicale. ip̄m ſpm̄ cōfortat. Sub̓a caſeicaſeu coagulū qd̓ eſt ꝯſolidatiuū mēbroꝝ nutrit ꝑtes melācholicas ſcꝫ oſſa neruos. Et cerū mūdificatiuū menbroꝝ qd̓ tanqͣꝫ vehiculū ſingula menbra ſecū ducit nutrimentū. Ueꝝ tn̄ eſt vinū plus officit pueris ſe bibitū qͣꝫ nutrices. qꝛ in ſua ſub̓a vinū eſt plus vaporati qͣꝫ in lacte virtualit̓ ꝯtentū Ad rōem dd̓m lꝫ vi ſe ſit potus cōuenientiſſimus vt ꝓbat obiectio. tn̄accn̄s maxime nocet iuuenibꝰ ꝓpter abundantiā fumaliseuaporatōis. vt dcm̄ eſt. ſurſum aſcendēs adeo perturbat cerebꝝ vt infra ſpaciū qͥnqꝫ pͥmoꝝ menſiū nec verbanec ſigna notāt. Multus em̄ fluxus hūidi non ſinit formas ſignoꝝ in eis ſtare vt ī eis aliqͣ ꝯceptio fiat. Et hāchumiditate vocat Plato cratherē lacteū in obliuiſcunt̉aīe eoꝝ priꝰ in ꝯparibꝰ ſtellis exn̄tes ſciuerūt. Un̄ quibus hmoi fumales euaporationes deſunt ſicut ſenibusvinum eſt cōuenientiſſimū velut lac pueris. Unde vulgo dici ſolet. Uinum eſt lac ſenumUigeſimū dubium eſt.Quare melācholici ſtꝭ ceteris magis edaces triſtes Sol̓o. qꝛ locus interior digeſtōis .ſ. frigidꝰ eſt ſiccusex frigido ſicco ꝓuenit appetitꝰ multū comedēdi. Frigidū em̄ ſꝑ grauādo deſcedit vſqꝫ ad ꝓfundū ſtomachi.ſiccū aūt eſt vaporatiuū. ſꝫ ad forte calorē ſoluꝫ groſſefumigat. vn̄ cauſat̉ melācholicis terror qn̄qꝫ. Et ſic ſuperiora ſtomachi in melācholicis ſꝑ manēt vacua. hec vacuitas eſt famis. calor aūt debilis pungendo ſtomachiorificiū ꝓuocat deſideriuꝫ. facit venire ad os id qd̓ ſuapūctura facit ſenſuꝫ famis. In his aūt calidi ſtꝭ hūidiſcꝫ ſanguineis vel ſaltē hūidis vt in phlegmaticꝭ fit tale deſideriū. Caliditas em̄ in talibꝰ facit euaporare fun ſtomachi et vapor replet ip̄m orificiū ſuꝑius tollitdeſideriū. et idē facit calor in ſicco vt in cholericis. ſꝫ minus. Hūiditas āt frigida eſt viſcoſa ſepe adheret orificio ſtomachi. tollit deſideriuꝫ adeo etiā inducit nauſeā et faſtidiū. Et ex eadē melācholici ſtꝭ duri non permobiles defacili ad aliqd̓ et oīno nihil iocuditatis habētIocūditas em̄ vt ſupͣ dcm̄ ē prouenit ex ſubtili ſanguinequē mouet tꝑata caliditas Iſti āt melācholici oīno ꝯͣriediſpōnis ſtꝭ. hn̄t em̄ groſſuꝫ grauē ſanguinē. quē cōprimit frigiditas ꝯplexionis. Et huiꝰ ſignū eſt iuueneset pueri ſunt multū luſiui. et iocundi. ſubtili tēperato.ſanguine calido abundātes. Senes autem et exiccati etfrigidi. graues ſunt et ſeuerUigenmuprimū dubiūUtruꝫ in ſomno inferiora ſicut interiora ſtꝭ ceteris ꝑtibꝰ

corꝑis magis calida Et videt̉. qꝛ ꝯͣ naturā caloris ē potiꝰ deorſuꝫ qͣꝫ ſurſū aſcēdere. ꝑtes ſuꝑiores erūtmagis calide Preterea. plꝰ diſtāt pedes a fonte calorqͣꝫ caput. pedes in ſomno frigidiores ſtꝭ capite. Soº ſic. hūidū vaporabile in capite dormiētis infrigidatumdeſcēdit ad ſuꝑiora faciei tūc ꝯcidūt palpebre. vn̄ in ſōno infrigidant̉ plꝰ ſuꝑiora qͣꝫ inferiora. exteriora qͣꝫ interiora. Suꝑiora qͥdē plꝰ infrigidant̉ inferioribꝰ. qꝛ ad inferiora deſcēdit groſſus hūor ſanguīs calefacti infrigidati cerebꝝ. ob̓ freq̄nter dormientes pedes mouēt. aūt īmobilitant̉ crura in ſomno. eſt. qꝛ neruimotiui a capite veniūt in ſuis pͥncipijs īmobilitant̉ abhūore frigido ſurſum exn̄te in poſteriori capitis ꝑte. Interiora vero calefiūt. qꝛ ſtꝭ iuxta fontē caloris. Adrōnes. Ad pͥmā dd̓m. veꝝ ē ceteris paribꝰ niſi aliudobſtaret. Hic āt caloris aſcēſus. frigiditatē deſcēdētishūoris ꝓhibet̉. deorſuꝫ deſcēdit. ingenitꝰ groſſo ſanguini. ſua gͣuitate deorſuꝫ deſcēdenti Ad ſcd̓am dd̓mpedes plus diſtāt a fonte caloris. ꝓpterea ſe ſtꝭ magis calidi. ſꝫ accn̄s ſcꝫ ꝓpter gͣuitatē ſanguīs groſſi deſcendētis ad īferiora mebra. ꝓpter deſcēdentē hūorē frigidū. ꝓhibentē aſcēſuꝫ ſanguīs ſubtil̓ et calidi. Et dicūtaliqͥ tāta frigiditas in ſomno occupet ꝑtes ſuꝑioresaīalia maxīe timida ꝓpter timorē qͣꝫdiu pn̄t detinēt oculos oꝑtos dormiūt ocul̓ aꝑtis. qꝛ an̄qͣꝫ ocl̓i in talibꝰ claudant̉ calore reciprocato frigus palpebre rugant̉ vt claudi valeant. Dictū tn̄ eſt ſupͣ de leporibꝰ palpebrasnon habeant nec eis egent ꝓpter oculoꝝ duriciem.apertis oculis dormiant.Uigeſimūſecūdū dubiūUtꝝ ꝯpletio digeſtōis ſit natural̓ ip̄ius diſſolutiōisſōni Et videt̉. qꝛ multi euigilāt an̄ digeſtiōispletōem Preterea. ſomnꝰ eſt ꝓpt̓ digeſtōeꝫ. ſꝫ ꝓpt̓ vigiliā ad quā reqͥrit̉ qͥes ſenſuū ſꝑ ī exercitio ſuoꝝ actuū neq̄unt. In ſignū cuiꝰ nihil comedētes ſōno egent.Sil̓r dormiētes in vigilia cibū digerūt. Soº. exꝑgefactiōis duplex ē cāſ. ſe accn̄s. Per ſe ē ꝯpletio digeſtiōis. ꝯn̄s victoria calidi ſuꝑ frigidū Cōpleta em̄ digeſtōe ſolū ꝑtialit̓ ſꝫ totalit̓. eſt ſegregato ſanguīe puro ab īpuro. calor et ſpūs inſtaurati ad exteriorā mēbradiffundūt̉ ad actꝰ vigilie. aūt accūs eſt qͥcqͥd p̄termodū nūc tactū fac̄ ad aꝑtōeꝫ meatuū. ſpūs a pͥº ſenſitiuo ad organa exterioꝝ ſenſuū diffundūt̉. ſiue ſit nimiꝰ metus aut nimia cura ſeu ſollicitudo qͥs mouet̉ phātaſiando. cogitādo ꝓpt̓anxietatē. Aut inordinatꝰ motus cordis vl̓ accn̄s dolor alicuiꝰ mēbri maxīe capitꝭ Leſo em̄capite vl̓ organo interioris ſenſus. ſpūs calor naturalit̓in adiutoriū illiꝰ mēbri ad ip̄m abūdant̓ deferūt̉. ſic ſō diſſoluūt Ad rōes Ad pͥmā pꝫ ſol̓o ex dictis Adſcd̓am dd̓m ſomnꝰ eſt ꝓpt̓ digeſtōeꝫ finalit̓ ſꝫ ꝓpt̓ vigiliā. Ad vigiliā em̄ ſomnꝰ ſufficieter non ꝓmouet̉ niſi jdigeſtōeꝫ ſpūs inſtaurant̉ ſi in ſōno fiat digeſtioalleuiari qͥde poterūt menbra exterioꝝ ſenſuū ab laborefatigatīo. ſꝫ ſpūs īſtaurarēt̉. ſꝫ potiꝰ depauꝑarēt̉. et ſicdebilitaret̉ dormiēs. Ad qͥetē a fatigatio labore reqͥrit̉ ſomnꝰ. qꝛ ad ſufficit pͥuatio nuda ſenſitīaꝝ oꝑatio exterioꝝ ſenſuū. Et qn̄ d̓r. nihil comedētes ſomnoegēt. verū eſt ad digeſtōem ꝑficiendā in ſe. egent tn̄ ꝓpter ſpirituū generatōem ad quā finalit̓ ordinat̉ digeſtio.Et licꝫ in vigilia digeſtio ꝑficiatur. tn̄ adeo ꝑfecte ſi-