Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Libri de ſomno et vigilia Tractatus primus

plus inclinauerit ad vigiliā debilitabunt̉ ꝯſument̉ in eoſpūs ꝟtutes Si āt plus ad ſomnū declinauerit tūc malis groſſis hūoribꝰ implebunt̉ organa ſenſuū groſſusefficiet̉ ſpūs. ꝯn̄s hebes efficit̉ ꝟtus in ip̄o Ad rōesAd pͥmā dd̓m potētia ſentiēdi abſolute p̄cedit actumvigilādi ſentiēdi. pon̄a tn̄ ſentiēdi ligata d̓r vt ſic impotētia ꝓpter reuocationē caloris ſpūs ( d̓r ſomnꝰ) ēvigilia actibꝰ vigilie poſterior Ad ſcd̓am dd̓m fetus in matrice ꝓprie dormit ſꝫ cōiter loquendo de dormire ꝓut is d̓r dormire naturaliter impotens eſt nonꝓpter exceſſum vigilie. ſed ꝓpter organoꝝ indiſpoſitioneꝫOctauum dubium eſt.Utꝝ ſomnꝰ ſit paſſio pͥmi ſenſitiui Et videt̉. qͥaillius eſt ſomnꝰ paſſio qd̓ in ſomno īmobilitat̉. ſed ēpͥmū ſenſitiuū. Qinor pꝫ. qꝛ pͥmū ſenſitiuū eſt corqd̓ nūqͣꝫ ceſſat moueri motu diaſtoles vel ſyſtoles. hoc ēmotu dilatatōis ꝯſtrictōis. etiā. ſi ſenſus cōis dicat̉ pͥmū ſenſitiuū videt̉ paſſio pͥmi ſenſitiui. Quiaſenſus cōis in ſomno ligat̉ vt pꝫ inſomnio in moueret oꝑat̉. īmo ſpūs calor manēt in pͥº ſenſitīo. ad ipſumab exterioribꝰ ſenſibꝰ retrahūt̉ Preterea. ſenſus ꝑticulares in ſomno īmobilitant̉. eſt paſſio ſenſus ꝑticularisIn oppoᵐ eſt determīatio ph̓i. Soº. eſt ſe pͥº paſſio ſenſus cōis. ex ꝯn̄ti paſſio alioꝝ ꝑticulariū ſenſuum.Per accn̄s āt ex nimia eiꝰ ꝓfunditate ē paſſio oīm interioꝝ ſenſuū. qͦdāmō intellcūs volūtatis. Primū ptꝫqꝛ illiꝰ ē ſe paſſio ligato oīa alia ligant̉. hmōi eſt pͥmūſenſitm̄. Ligato em̄ pͥº ſenſitīo oēs īteriores ſenſus ex ꝯn̄ti ligant̉. a pͥº ſenſitīo ꝟtutē hēant ſentiēdi influētiāſpirituū ſenſitioꝝ a ſēſu cōi tāqͣꝫ a ſentiēdi fōte ad exteriores ſenſus ꝓfluentiū meatus neruoꝝ ſenſibiliū. Et itapaſſio eſt cōis ſenſibꝰ exterioribꝰ ꝯuenit ip̄is aliqd̓ eiscōe qd̓ eſt pͥmū ſenſitm̄. Et ex pꝫ 2ᵐ ex ꝯnti inadeqͣte ſit paſſio ſenſuū exterioꝝ. Quia ligat̉ fons ſenſitiue ꝟtutis ligant̉ riuuli ex eo ꝓfluētes. cuiuſmōi ſtꝭ exteriores ſenſus. Et qꝛ ex ꝓfunditate ſōni ligat̉ ſenſusmunis qͣntū ad vtrāqꝫ hītudinē. etiā qn̄qꝫ ligant̉ oēs interiores ſenſus ſine qͦꝝ āminiculo oꝑat̉ intellcūs neqꝫvolūtas. ſolū accn̄s ligant̉ ꝟtutes appetitīe motiue in ſōno. ſꝫ intellcūs volūtas Ad rōes Ad pri dd̓m pͥmū ſenſitm̄ ſimpl̓r. qd̓ ē cor in ſomno immobilitat̉. vt ꝓbat arguᵐ qͣntū ad diffuſionē ſpirituū vitaliū. īmo ſic ꝯtinue mouet̉. tn̄ qͣntum ad diffuſionē ſpirituū ſenſitīoꝝ d̓r īmobilitari. tāto qꝛ ſpūs vitales ab eoꝓfluētes ſenſitiui fiūt in pͥº ſenſitio īmobilitato īpedito. ꝓpellunt̉ em̄ retrahunt̉ ſeu reciprocant̉ ꝟſus cor etep̄ar. Un̄ priᵐ ſenſitm̄ ē pͥma origo ſpūs. veꝝ ſpūsſꝑ in ſōno ad cor ep̄ar reciprocāt̉. qͥnimo manēt aliqͦſpūs in ſenſu cōi. lꝫ em̄ īmobilitet̉ fenſus cōis nccārio quā ad hītudinē quā hꝫ ad hītudinē pͥmā eiꝰ. tn̄ qͣntuꝫad hītudinē ſcd̓am niſi accn̄s vt dcm̄ eſt Ad ſcd̓aꝫ pꝫſol̓o ex dictis. qꝛ ſenſus ꝑticulares īmobilitant̉ ſe ſcd̓o.ſed ſe pͥº. Dicūt tn̄ aliqͥ ſenſus ꝑticulares imꝑfecte priꝰ aliqn̄ ligant̉ qͣꝫ ſenſus cōis. ſꝫ ꝑfecte ligant̉ niſi ligato ſenſu cōi. Sꝫ videt̉ potiꝰ ꝯͣriū. Quia ſicut ſe hꝫ ꝑfectū ad ꝑfectū. ita imꝑfectū ad imꝑfectū. ſi ſenſu communi pͥº ꝑfecte ligato ligant̉ ſenſus ꝑticulares ꝑfecte.ncc̄e eſt etiā imꝑfecte ligari ſenſus ꝑticulares ex imꝑfecto ligamento ſenſus cōis. Per vapores em̄ in cerebro ingroſſatos deſcēdentes ꝟſus anteriorē ꝑtē frontis primo

ligat̉ ſenſus cōis tam ꝑfecte qͣꝫ imꝑfecte anteqͣꝫ ſenſus exterior valeat ligari perfecte vel imperfecte.Nonum duptum eit.Utꝝ pͥmū ſenſitm̄ ſit cor Et videt̉ ſic. qꝛ d̓t. p. in li.de morte vita manifeſte ꝟtus aīal̓ vital̓ ſint ī eadēꝑte. ſicut ī corde ẜm eādē ꝑtē aliqͥd viuit ſentit. aīal ẜm aīal viuit. ẜm eādē ꝑtē aliqͥd pͥº eſt aīal et viuit. in corde ſit pͥnᵐ vite qꝛ vbi eſt pͥnᵐ fons calorꝭet ſpūs. ibi etiā erit pͥnᵐ ſenſus Preterea. ſi ſit aliqͥsſenſus ꝑticularis ncc̄e eſt ſenſuꝫ cōem. ſꝫ in ſolo formato corde ē ſenſus aīal̓ qꝛ ſenſus tactꝰ. qꝛ ſi pūgat̉ retrahitſe a ꝯueniēti dilatat ſe. vt pꝫ in nouit formatis embryonibꝰ. vt d̓t. p. in li. de morte vita. in corde ē ſenſus cōis.Preterea. ibi eſt fons caloris ſpirituū. ibi eſt ſenſus cōis. ꝯn̄s cor ē pͥmū ſenſitiuū In oppoſitum eſtAuicēna dicēs ſenſuꝫ cōem in ꝑte medulloſa anterioriip̄ius cerebri Soº. ꝯtingit loqͥ de ſenſu cōi dupl̓r. vno ꝓprie vt ē in ꝑfectis aīalibꝰ formatis. eſt in anteriori ꝑte capitis ē in aīalibꝰ ꝑfectis ꝓpriū ſubiectū. ipſius ſomni. lꝫ aīal ſit ſubiectū qd̓ Scd̓o ꝯtingit loqͥ de eoīpropͥe magꝭ ꝓut inuenit̉ in aīalibꝰ imꝑfectꝭ. ſic videt̉ incorde vel ī eo qd̓ cordi ꝓportionat̉ Et qꝛ embryo pͥº viuitvelut aīal imꝑfectū. cor in embryone eſt priᵐ ſenſitiuuꝫDicit āt Alb̓. veriſil̓e ē aliter in anuloẜ ꝑuis aīalibus alit̓ in alijs. In ꝑuis em̄ valde minuta ſtꝭ capita inqͥbꝰ impoſſibile ē diſtingui organa ſenſuū. in illis cordafacta ſtꝭ forte non hn̄t hmōi organa diſtincta in capiteẜm vias ſenſus cōis qͣs hꝫ qͥbꝰ ꝯtinuat̉ ad organa diſtīcta ſicut in alijs aīalibꝰ. Et ita cor in talibꝰ aīalibꝰ ē orga ſenſus cōis. Et huiꝰ ſignū ē apis crocea vocat̉ apisceca oculos hꝫ in poſteriori ꝑte corꝑis poſt ſuccinctoriūIn aīalibꝰ āt magna capita hntibꝰ ē organū ſenſus cōisin capite ẜm oēs ꝑipateticos. licꝫ poſt. fluxus ſenſuū ſit acorde ad ip̄m referat̉. Et ſomnꝰ eſt cordis paſſioꝓxima ſꝫ p̄mi ſenſitiui a corde tāqͣꝫ a pͥº prīcipio originaliter effectīo ꝓcedētis Ad rōnes dd̓m. Et ad primāꝟtus aīalis vital̓ ſtꝭ in eadē ꝑte originalit̓ .ſ. in corde vbieſt fons caloris ſpirituū ſꝫ ꝓxime. loquēdo de ꝟtuteaīali diſtīcta et determīata. qͣlis inuenit̉ in ꝑfectis aīalibꝰvt hmōi. Secꝰ in imꝑfectis in qͥbꝰ organuꝫ ſenſus eſtdetermīatū. ſꝫ ꝑmiſcet̉ organo ꝟtutis vitalis. in aīalibꝰimꝑfectis ē cor vel cordi ꝓportionabile. Et pꝫ ſoº adalias duas rōes. Quia pͥma on̄dit organū ſolū ſenſuscōis ſꝫ cuiuſlibet ſenſus materialit̓ coincidere cuꝫ organoꝟtutis vital̓ eſt in corde. ſcd̓a in ordīe eſt. on̄ditcor pͥᵐ ſenſitm̄ originalit̓ ſꝫ ꝓxīe ꝑfcā ſentiēdi ꝟtuteDecimum dubium eſtUtꝝ dormiētes poſſint facere oꝑa vigilātiū Et videt̉no. qꝛ dormiēs ē vigilās ſicut ſomnꝰ ē vigilia.p̄t dormiēs facere oꝑa vigilātiū. In oppoſitū eſt veritas quā declarat. p. in libro de ꝓblematibꝰ. Qui vt dicitAlb̓tus ad nos ꝑuenit licet fateat̉ ſe vidiſſe q̄dam excerpta de ipſo Sol̓o. quedā oꝑa vigilantiū facere pn̄tſed oīa. Scd̓m ptꝫ. qꝛ illa que ſunt vigilantibꝰ ꝓpria ficut videre. audire. guſtare ⁊c̄. vt ꝓbat ſupͣ facta.poſſunt dormientes. Primū pꝫ. qꝛ cōiter oīa aīalia vtcūqꝫ talia pn̄t. ſicut loqͥ. localit̓ moueri. ꝑcutere ⁊c̄. ꝓximeexercent̉ virtutē motiuā. talia aūt ſtꝭ vigilantiū opera.Pro cuiꝰ declaratōe ſupponendū eſt ad motū actuꝫ