Quibus et quo et quādo ſomnus conuentat

cāt organa ſenſuū. ſic qn̄qꝫ ncc̄e eſt eē vigiliā ⁊ ſomnū excitari. ne organa ꝑ frigus ⁊ hūorē hmōi quibꝰ occupāturdeſtruāt̉. Preterea qͣrta. qꝛ cū ī ſomno calor ⁊ ſpūs ad interiora moueant̉ ꝓpt̓ celebrādā digeſtōeꝫ oꝑꝫ digeſtōe facta nutrimēti calorē ⁊ ſpūs diffundi ad mēbra exterioraAd hͦ em̄ facta ē digeſtio vt nutrimētū incorꝑet̉. et ſpūsinſtaurent̉. ⁊ inſtaurati ꝑ totū corpꝰ ⁊ ad ſenſitīa organadiffundant̉. al̓s em̄ digeſtio eēt ocioſa ⁊ vana. gͦ opꝫ factadigeſtōne nutrimēti diffundi calorē ⁊ ſpūs ꝑ ſingula menbra qͦd fit in vigilia. Preterea qͥnta rō. d̓t Iſaac. pͦ. ꝙ ſpiritus mouet̉ in mīori mūdo. ſicut lux in maiori mūdo. Sꝫmotꝰ lucis in mūdo maiori ē ꝑ modū aſcēſus ⁊ deſcēſusgͦ ncc̄e ē motū ſpūs huic ꝓportionari. hͦ āt nō fit niſi ꝑ motū ꝟſus intꝰ ⁊ extra in ſono ⁊ vigilia. ꝟſus intꝰ in ſōno. etextra in vigilia. At ita ſicut lux in maiori mūdo aſcēditet deſcēdit cum motu ſolis. ſic aſcēdit ⁊ deſcēdit nccārioſpūs. In̄ cū ꝟtus ſpūs depēdeat extrīſecus a luce celeſtimultipl̓r. iō aſcendente luce ſol̓ naturalit̓ euocant̉ ſpūs etcalor ad extra. recedēte ꝟo luce ſol̓ reciprocant̉ calor ⁊ ſpiritꝰ ad intra. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ſicut alternat̉ aſcēſus ⁊ deſcēſus ſpirituū ẜm aſcēſuꝫ ⁊ deſcēſum ſol̓. ita etiā alternant̉ ſomnet vigilia Ad rōes Ad pͥmā ſophiſticā d̓r ꝙ peccat penes fallaciā diuiſionis. In ſenſu em̄ cōpoſito ⁊ inqͣntū eſtvna de diſiūcto p̄dicato. hec ꝓpō ē vera. aīal ſꝑ dormit vl̓vigilat. ſed inqͣntū eſt hypotetica diſiūctiua. ſic eſt falſaAd ſcd̓am dd̓m. ꝙ in aīalibꝰ vigilia ⁊ ſomnꝰ regularitnō equant̉ vt infra de hoc dicet̉. Et iō nō oꝑtet ex diuturnitate ſomni qͦrundā aīaliū arguere ꝑpetuitatē ſomni qͦad eſſe ꝑpetuū aīalis. hoc ē ad totā aīmalis vitā. Et hecdrn̄a videt̉ ꝓuenire plurimū ex diuturnitate digeſtioniscelebrate. talia em̄ aīalia ꝓpter digeſtōem debile ⁊ nutrimēti abūdantiā neſciūt cibū pͥus paulatim collectum inbreui digerere. ſed multo tꝑis ad eū digerendum egent.Quecūqꝫ em̄ inqͥt Alb̓. in ꝯmētario ſtꝭ frigida ⁊ viſcoſaet hn̄t multas ſuꝑfluitates circa locum digeſtōis ⁊ ſuntſpiſſe pellis. dormiūt diutius qͣꝫ alia aīalia. ⁊ ncc̄e hn̄t permultū tꝑis āni dormire qn̄ phlegma generat̉. ſicut ſtꝭ ciconie ⁊ niſi et cetera hmōi. Quecūqꝫ āt ſubtilē hn̄t hūiditatē ⁊ paucā paꝝ dormiūt. ⁊ eſt tp̄s ſomni eoꝝ breue.Septimum dubium eſtQuid hoꝝ pͥus ineſt aīali An ſomnꝰ vel vigilia ¶ Et videt̉ ꝙ ſomnꝰ. qꝛ dormiēs eſt id qd̓ p̄t ſentire. ⁊ ſic ſomnꝰincludit potētiā vigilādi ⁊ ſentiēdi. In illis aūt q̄ de potētia mouent̉ ad actū potētia tꝑaliter p̄cedit. gͦ ſomnꝰ tꝑaliter p̄cedit vigiliā. Preterea. d̓t ph̓s in. xvi. de aīalibꝰꝙ embryo in matrice pͥus dormit qͣꝫ vigilet. ⁊ ꝙ pͥus nōexercet oꝑa qͣꝫ exerceat. In oppoſitū arguit̉. Habituseſt pͥor pͥuatione ſed vigilia ſe hꝫ ad ſomnū qͦdāmō vt habitus ad pͥuatōem Preterea. ſomnꝰ eſt impotētia ſentiēdi ſenſus. ꝓpter exceſſum vigilādi. exceſſus gͦ vigilādicū eſt cā ſomni. ſomnū p̄cedit. ⁊ ꝑ ꝯn̄s vigilia. qꝛ exceſſusvigilandi p̄ſupponit vigiliā. ¶ Sol̓o. vigilia p̄cedit ſomnū. qꝛ ẜm Cōmentatorē ſomnus eſt receſſus ſenſibil̓ aīeſeu potētie ab organis exterioribꝰ ad interiora corꝑis. qͥquidē receſſus fit ꝑ reciprocatōnem ſpūs ſenſitiui a ſenſucōi in exteriores diffuſi. nihil aūt recedit vel reciprocat̉ abalio niſi pͥus in eo fuerit. Cū gͦ pn̄tia ſpūs. in exterioribꝰſenſibꝰ faciat vigiliā. ⁊ retractio ſomnū. ncc̄e eſt vigiliamſomnū p̄cedere. Ibi aduertendū ẜm Cōmētatorē in ſuolibello de ſomno ꝙ receſſus ꝟtutis ſenſitīe ⁊ ſpūs ab exte

rioribꝰ ſenſibꝰ ad interiora. ⁊ per ꝯn̄s ſomnꝰ fit qͣttuor decauſis. Quaꝝ due ſtꝭ ex ꝑte aīe ⁊ due ex ꝑte diſpōnū queſunt in corꝑe vel in ꝑtibꝰ corꝑis. Prima ex ꝑte aīe eſt ꝙaīa inſtrumēta ſua qͥbꝰ oꝑat̉ reuocat ⁊ ꝯgregat ad oꝑationē qͣ magis indiget ⁊ quā intēdit. Et iō cū ꝯgregāturin loco digeſtōis reuocat ſpm̄ ⁊ calorē ad interiora. qui reuocati ad interiora deſerūt exteriora. Et tūc depͥmit̉ aīalſomno. Sil̓r accidit qn̄ aliqͥs ꝓfunde cogitat apud ſe dere aliqͣ ⁊ maxime ſubtili. ⁊ diuina q̄ vix ſil̓e hꝫ in exterioribus rebꝰ corꝑalibꝰ. tūc em̄ aīe vigor ingredit̉ ad ſeip̄am.et ſil̓r ſenſus cōis. ⁊ retrahit ſecū ſpūs ab exterioribꝰ organis. ⁊ deſertis exterioribꝰ a ſpū ⁊ calore grauat ea frigiditas. ⁊ ſic incipit hō dormitare Et ex hoc hoīes dormiūtqn̄ audiūt ſubtilia de qͥbꝰ ſubtilit̓ cogitāt. vel qn̄ ſine auditu ſubtilit̓ aliqͣ apud ſe tractāt. Cā eadē eſt qͣre audiētesdeuota frequēter ſomno depͥmunt̉. Et in diſſolutionibꝰet nugis exn̄tes vigilāt Quia in ill̓ aīa tota expādit̉ in ſenſus. vt inqͥt Alb̓. Et iſto mō etiā accidit reuocatio ſpirituū ex forti cogitatōe vl̓ imaginatōe. vel memoratōe ⁊c̄.qꝛ ꝑ hͦ retrahunt̉ calor ⁊ ſpūs ad interiores ſenſus. Et iōſi talibꝰ aliqͥd an̄ oculos ꝟſet̉ nō vidēt. Cū em̄ oēs potentie ſint in vna aīe eēntia. iō qn̄ intēdit̉ vna potētia in actuſuo. cetere remittunt̉. ⁊ nō ſolū potētie remittunt̉. ſed vtdcm̄ eſt ſpūs ⁊ calor ad illā potetiā reciprocant̉ q̄ in ſuo actu plus intendit̉. Secūda cauſa eſt magna affectio circaaliquod fenſibile. vt quādo delectabilia vel concupiſcibilia audit quis vel videt. tunc enim calor et ſpiritus ſubito protenduntur ad exterioia ⁊ cōſumunt humiduꝫ qd̓eſt in eis. ⁊ euaporat. et cum debilitatur et diminuit̉ vincit frigus et inducitur ſomnꝰ. Ideo reges et magnatesẜm conſilium pythagore preceperunt muſicos mollitercanere cum vadunt dormitū vt citius dormiant. Et heceſt cauſa quare homīes ad melodias ⁊ ſymphonias dormiunt. Et ex eo forſan proceſſit conſuetudo apud nutrices pueroꝝ ꝙ canunt. volentes pueros ad ſomnū prouocare. Prima autem cauſa ex parte corporis eſt fatigatioet labor in quibus reſoluuntur multipliciter per pororūapertionē calor. ⁊ ſpiritus. ⁊ ſic grauant̉ exteriora ſomnoquia natura ſagax ne deficiant calor et ſpiritus reuocateos ad interiora Et hec eſt cā ꝙ fatigati labore corporisvel ſpiritus deſiderēt ſomnū. Secūda cauſa ex parte corporis eſt duplex frigiditas ſcꝫ vna ex cibo vaporabilit̓ reſoluto. Uapor enim reſolutus ſpargit̉ in omnibus menbris. et ideo propellitur ab eis calor. et ſic incipit obtinere frigus quod ſomnū inducit. Secundū frigus eſt ex loco ad quem ſit cibi euaporatio qui locus eſt cerebruꝫ qd̓eſt frigidius omni parte corporis vt dictū eſt ſupra. Euaporatio enim que mouetur ad ipſum infrigidat̉ et deſcendens frigiditate ingroſſata tangit neruos ſenſibiles in radice qua procedunt ab organo ſenſus communis. et grauat eos et immobilitat. et ſic ſomnū inducit. Cuius ſignum eſt ꝙ in dormiētibus exteriora ſunt frigida. et ideomultis coopertorijs ſe tegunt. et corpora contractiora ⁊minora habent propter frigus comprimēs exterius ea.et pallent plus in ſomno. et precipue in principio ſomnipropter frigus quod compͥmit calorem et ſanguineꝫ adinteriora. Ex omibus ergo his colligitur ꝙ ſomnus eſtligamentū virtutū ſenſibiliū. et ex cōſequenti motiuaruꝫcum augmento ⁊ confortatione eaꝝ. Uigilia autem eſtearūdem ſolutio cuꝫ diminutione ⁊ debilitatōe earū Etꝓpterea d̓t Alphorabius Areſtotelē p̄cepiſſe ꝙ homo debeat ſꝑ ſeruare inter ſomnū ⁊ vigiliā quaſi mediū. Si em̄

H iiij