Libri de ſomno et vigilia Tractatus primus
motus. ſed ſicut vigilia eſt motus qͥdaꝫ. ita ſomnus vigilie oppoſitꝰ eſt qͥes q̄dā. Qd̓ on̄dit̉ duabꝰ rōnibꝰ. PrimaUera qͥes ꝯuenit mobili ẜm ꝙ eſt in termīo ad quē motus ꝓprij dicti. ſꝫ vigilia nō ē motꝰ ꝓprie dictꝰ. p̄t em̄ eſſevigilia ſine qͦcūqꝫ motu. etiā ſine ſenſuū oꝑatōe. vt qn̄ exteriores ſenſus viuificati ꝑ ſpūs non oꝑant̉ neqꝫ īmutant̉ab oliqͦ obiecto. Et ſi ſic ſuſpēſi nō fuerint. nō tn̄ mouēturſenſus. ꝑ ſe ſaltē. motu ꝓprie dicto a ſuis ſenſibilibꝰ ſed ſimplici mutatōe ſpūali vt hmōi. cui nō opponit̉ qͥes ꝓprie dicta. Per ſe dico qꝛ cōtingit materialit̓ ſenſibilia agere inſenſum alterādo ſenſus ꝟa alteratōe. ſꝫ motꝰ hmōi nō cōuenit ſenſui vt hmōi. ſꝫ ſicut rei alteri inaīate. Scd̓a. qͥesſaltē natural̓ eſt finis ꝓpter quē fit motꝰ ꝓprie dictꝰ nō cucularis ſꝫ rectꝰ. Sꝫ vigilia vl̓ actꝰ vigilie nō eſt ꝓpter ſomnū ſꝫ ecōuerſo. Un̄ d̓t ph̓s nō vigilamꝰ vt dormiamus.ſed dormimꝰ vt vigilemꝰ. gͦ nō eſt ſomnꝰ ꝟa qͥes. ⁊ gͦ d̓tph̓s ꝙ ſomnꝰ coaptat̉ quieti. ſed nō eſt quies veraQuartum dubium eſt.Utꝝ ſomnꝰ ⁊ vigilia opponant̉ ꝯͣrie vel pͥuatiue ¶ Soꝓprie hn̄t modū pͥuatōis ⁊ habitꝰ ſi ꝯſiderent̉ formalit̓Si āt ẜm ſuā cām ꝯſiderent̉ opponunt̉ ꝯͣrie. Primū ptꝫqꝛ ſomnꝰ hꝫ ſe ad vigiliā ſicut impotētia ad potentiā. tales āt opponunt̉ pͥuatiue. Uel ſomnꝰ d̓t in ſubiecto aptonato carētiā viuificātis pͥncipij ſcꝫ ſpūs ſenſitiui et nō dicit ſolū defectū ſenſatōis. Stat em̄ vt ſepe dcm̄ ē aliquēnō dormire ⁊ penitꝰ nihil foris ſentire. Scd̓m ptꝫ. qꝛ cāeiſtaꝝ paſſionū ſtꝭ frigiditas ⁊ caliditas. Naꝫ caliditas ꝑſe vigiliū inducit. ⁊ frigiditas ꝑ ſe inducit ſoporē ſeu ſomnū. Per ſe dico. qꝛ ꝑ accn̄s caliditas euaporare faciēs ⁊ depauꝑari. ſomnū inducit. Sil̓r ꝑ accn̄s frigiditas vigiliaꝫinducit. vn̄ meliꝰ vigilamus tꝑe frigido qͣꝫ calido. Sil̓rſomnus quantū ad cām efficientē ꝓximā que eſt fumaliseuaporatio nō eſt pura priuatio. licet rōne carentie ſpirituū ſit quodāmodo priuatioQuintum duptum eliUtꝝ ſomnꝰ ꝯueniat plātis. ¶ Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛ plātisineſt oꝑatio determīata tꝑalis .ſ. nutritōnis. gͦ ſi exceſſerit tp̄s in qͦ nata ē virtꝰ illa oꝑari eget qͥete q̄ videt̉ fieriſomnū Scd̓o ſic. guſtꝰ eſt ſenſus alimēti ⁊ ſil̓r tactus.alimēto āt vti ꝯuenit plātis. gͦ ineſt eis ſomnꝰ. ſic̄ arguitIſaac. p. in ſuo li. de elemētis Tercio ſic. ſomnꝰ eſt ꝓpt̓reꝑationē ſpirituū in qͣlitate et qͣntitate debilitatoꝝ ex hͦꝙ mouent̉ ad exteriꝰ corpoꝝ aīatoꝝ. Et iō definiētes qͥdā ſomnū dixerūt ꝙ ſomnꝰ ē retractio ſpirituū ad interiora corꝑis. In plātis āt ē expaſſio ſpirituū ⁊ calorꝭ ad exteriora plātaꝝ. ⁊ cū ex hͦ in qͣlitate ⁊ quātitate ꝑdant̉. videt̉ ꝙ ſomnꝰ ꝓ inſtauratione ſpirituū ſit in eis nccāriusQd̓ ꝯfirmat̉. qꝛ in noctibꝰ flores plātaꝝ claudi vidēt̉et ꝯpͥmi. In die āt aꝑiunt̉. hͦ āt eſt dormiētiū ꝓpriū. Sil̓rvident̉ plāte in hyeme dormire ab actu nutritiōis Inoppoſitū ē. p. in tex. ¶ Soº. lꝫ multi antiqͦꝝ fuerīt de hacopinione ꝓpter rōes ſup̄ tactas. tn̄ in veritate falſuꝫ oīnoeſt in plātis inueniri ſomnū ꝓprie dcm̄. qꝛ ſomnꝰ eſt paſſioꝑtis ſenſitiue vt hmōi. ſenſus āt in plātis nō inuenit̉. qͥanō inuenit̉ in eis appetitꝰ qͥ ſequit̉ cognitōeꝫ cōuenientisvel diſcōueniētis Qꝭ āt in eis nō ſit appetitꝰ pꝫ. qꝛ nō eſtin eis motꝰ cuiꝰ appetitꝰ eſt pͥnᵐ nccariū. Non em̄ eſt ineis neqꝫ motꝰ ꝓgreſſiuꝰ. neqꝫ motꝰ ſyſtoles vl̓ diaſtoles
alteriꝰ āt hoꝝ nccārio appetitꝰ pͥncipiū ē Ad rōes Adprimā pꝫ ſol̓o ex dictis ſupͣ Dicūt em̄ ph̓i pͥores ⁊ p̄cipueAuerrōis ſoluēdo rōem illā ꝙ illd̓ dc̄m ph̓i intelligi debeat de potētijs ⁊ ꝟtutibꝰ qͦꝝ actio nō eſt organo natural̓ ſic̄ſentire. Nutrire āt nō ē hmōi. motꝰ em̄ nutrimēti ad ſingula mēbra ſicut ad ſua loca ⁊ ad ſpēm ſuā eſt qͦdāmō natural̓ ⁊ ꝑ qͣntitatē nutrimēti fit augmētū. ⁊ ꝑ ſuꝑfluū generatio. ⁊ iō tales motꝰ nō inducūt laſſitudinē mēbris ſꝫꝑfectōeꝫ ꝓpt̓ qd̓ ex ill̓ nō cāt̉ ſōnꝰ neqꝫ vigilia Ad ſcd̓aꝫd̓r ꝙ lꝫ guſtꝰ ⁊ tactꝰ ſint ſenſus alimēti qd̓ ſuſcipiūt plante cū nutriant̉. tūc nō ſtꝭ ſenſus alimēti ab eo qd̓ eſt nutrimētū caꝑe. ſꝫ ab eo qd̓ eſt nutrimētū capiēdū ſenſibiliterapp̄hēdere ſeu cogͦſcere. ſuſcipiēdo ſpēs ſine materia Uūaīa ẜm ſe nō ē pͥncipiū ſenſus. ſꝫ aīa determīata .ſ. ſenſitīavel intellectīa ẜm gͦdū qͦ ſenſitīa ē. Et gͦ falſum ⁊ mēdaciū ē inqͥt Alb̓. qd̓ ꝯfinxit Iſaac ph̓s iſraelita dicēs duplicē tactu ⁊ duplicē guſtū. ponēs hos duos ſenſus ineē qͥbuſdā naturalit̓ tm̄. qͥbuſdā āt naturalit̓ ⁊ aīaliter. Naturalit̓ tm̄ in his q̄ hn̄t tm̄ vegetatiuā aīam. ⁊ naturalit̓et aīaliter in aīalibꝰ. Alimētū em̄ ſuſciꝑe nō ē ſentire. ſedip̄m ꝑciꝑe. ſuſcipiēdo ſpēs ſine materia. qd̓ nō ꝯuenit niſiaīalibꝰ Ad terciā dd̓m ꝙ in plātis tāqꝫ in corꝑibꝰ durꝭſtꝭ ſpūs pauci ⁊ hūor plurimꝰ ⁊ tenax. ⁊ iō nō facil̓ eſt excurſus ⁊ recurſus caloris ⁊ ſpirituū in eis. ſꝫ ꝑ totā hyemē incurrit ⁊ ingredit̉. ⁊ ꝑ totā eſtatē educit̉. nō qͥdē ſicutin ſomno ⁊ vigilia. ſꝫ ſicut rep̄ſſus ſolo frigore circūſtātisaeris. ⁊ reuocatꝰ calore eiuſdē. In ſomno āt ex euaporation cibi cauſatur hmōi retractio ⁊ emiſſio ſpirituū Etad ꝯfirmatōeꝫ dd̓m ꝙ corꝑa taliū vno tꝑe ſint minora qͣꝫalio tꝑe nō ē niſi ꝓpter frigꝰ aeris circūſtatis ſeu ꝓpter cotinēs extrīſecū ⁊ nō ꝓpt̓ ſomnū. Et ex eadē cā eſt clauſurafloꝝ in nocte ⁊ aꝑtio in die. Si tn̄ crederet Iſaac. pͦ. ſyllogizare ꝙ ex eo. qꝛ plāte repͥmunt̉ ⁊ dilatant̉ ꝗͥdammō ſeuemittunt̉. gͦ dormiūt ⁊ vigilāt. fieret ꝟtualit̓ ſyllogiſmꝰ inſcd̓a figura ex puris affirmatiuis inqͥt Alb̓. ⁊ iō dcm̄ eiusnō cōcludit neqꝫ eſt rōnabile niſi forte loqͣmur de ſomnoet vigilia metaphorice. Sic em̄ p̄t ꝯpetere plantis vigilia vel ſomnꝰ. Et hec dcā cū his q̄ in ſolutionibꝰ argumētoꝝ poſita ſunt ſufficiūt ad huius dubij determinatōem.Sextum dubium eſt.Utꝝ īpoſſibile ſit aīal ſꝑ dormire ¶ Et videt̉ ꝙ nō. quiaaīal ſꝑ dormit vel vigilat. ſed nō ſꝑ vigilat. vt pꝫ ex dictꝭgͦ ſꝑ dormit Preterea 2º. ſi ſomnꝰ ſit excitabil̓. hͦ erit facta digeſtōe ⁊ ſpū ⁊ calore inſtauratis. ſꝫ facta digeſtōe ⁊ſpiritibꝰ inſtauratꝭ adhuc durat ſomnꝰ. vtꝫ in ranis q̄ admediū annuꝫ dormire dicunt̉. Sil̓r d̓r de hirūdinibꝰ ꝙ infundo aq̄ dormiāt. gͦ eadē rōe pn̄t ꝯtinue ⁊ ſꝑ dormire.¶ Soº. īpoſſibile eſt aīal ſꝑ dormire. Qd̓ ꝓbat Alb̓. qͥnqꝫ rōnibꝰ. Prima qꝛ natura nihil facit fruſtra. ſed oē dormiēs hꝫ ſenſū. cū ſolū aīal dormiat. ſēſus āt qͥ in ſōno ligati ſtꝭ. reſpiciūt vigiliā ⁊ exercitiū eoꝝ tāqͣꝫ finē ⁊ ꝑfectōeꝫſuā. gͦ ncc̄e ē oē aīal aliqn̄ vigilare. qꝛ al̓s ſenſus a ſua ꝑfectione fruſtrarent̉. Preterea ſcd̓a rō. Sōnus deſiderat̉ ꝑaccn̄s. vigilia ꝟo eſt finis ſenſitiue ꝑticule ꝑ ſe. Qd̓ aūt ꝑaccn̄s ⁊ ꝑ aliud deſiderat̉. in qͦdā tꝑe manet. ſꝫ nō ſꝑ. gͦ neceſſe ē oēm ſomnū fore excitabilē. Preterea tercia ro. qꝛ ſicut organa ſenſuū languēt ex nimia vigilia noͣ ſolū ꝓpt̓ defectū ſpirituū. ſꝫ etiā ꝓpter materialē diſpōem ip̄oꝝ organoꝝ. ita nimio ſōno obſtruunt̉ meatꝰ ⁊ pori ſpirituū ſenſitiuoꝝ groſſis hūoribꝰ. gͦ ſicut ncc̄e ē qn̄qꝫ eē ſomnū vt qͥeſ