Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Libri de ſomno et vigilia Tractatus primus

motus. ſed ſicut vigilia eſt motus qͥdaꝫ. ita ſomnus vigilie oppoſitꝰ eſt qͥes q̄dā. Qd̓ on̄dit̉ duabꝰ rōnibꝰ. PrimaUera qͥes ꝯuenit mobili ẜm eſt in termīo ad quē motus ꝓprij dicti. ſꝫ vigilia ē motꝰ ꝓprie dictꝰ. p̄t em̄ eſſevigilia ſine qͦcūqꝫ motu. etiā ſine ſenſuū oꝑatōe. vt qn̄ exteriores ſenſus viuificati ſpūs non oꝑant̉ neqꝫ īmutant̉ab oliqͦ obiecto. Et ſi ſic ſuſpēſi fuerint. tn̄ mouēturſenſus. ſe ſaltē. motu ꝓprie dicto a ſuis ſenſibilibꝰ ſed ſimplici mutatōe ſpūali vt hmōi. cui opponit̉ qͥes ꝓprie dicta. Per ſe dico qꝛ cōtingit materialit̓ ſenſibilia agere inſenſum alterādo ſenſus ꝟa alteratōe. ſꝫ motꝰ hmōiuenit ſenſui vt hmōi. ſꝫ ſicut rei alteri inaīate. Scd̓a. qͥesſaltē natural̓ eſt finis ꝓpter quē fit motꝰ ꝓprie dictꝰ cucularis ſꝫ rectꝰ. Sꝫ vigilia vl̓ actꝰ vigilie eſt ꝓpter ſom ſꝫ ecōuerſo. Un̄ d̓t ph̓s vigilamꝰ vt dormiamus.ſed dormimꝰ vt vigilemꝰ. eſt ſomnꝰ ꝟa qͥes. d̓tph̓s ſomnꝰ coaptat̉ quieti. ſed eſt quies veraQuartum dubium eſt.Utꝝ ſomnꝰ vigilia opponant̉ ꝯͣrie vel pͥuatiue Soꝓprie hn̄t modū pͥuatōis habitꝰ ſi ꝯſiderent̉ formalit̓Si āt ẜm ſuā cām ꝯſiderent̉ opponunt̉ ꝯͣrie. Primū ptꝫqꝛ ſomnꝰ hꝫ ſe ad vigiliā ſicut impotētia ad potentiā. tales āt opponunt̉ pͥuatiue. Uel ſomnꝰ d̓t in ſubiecto aptonato carētiā viuificātis pͥncipij ſcꝫ ſpūs ſenſitiui et dicit ſolū defectū ſenſatōis. Stat em̄ vt ſepe dcm̄ ē aliquē dormire penitꝰ nihil foris ſentire. Scd̓m ptꝫ. qꝛ cāeiſtaꝝ paſſionū ſtꝭ frigiditas caliditas. Naꝫ caliditasſe vigiliū inducit. frigiditas ſe inducit ſoporē ſeu ſom. Per ſe dico. qꝛ accn̄s caliditas euaporare faciēs depauꝑari. ſomnū inducit. Sil̓r accn̄s frigiditas vigiliaꝫinducit. vn̄ meliꝰ vigilamus tꝑe frigido qͣꝫ calido. Sil̓rſomnus quantū ad cām efficientē ꝓximā que eſt fumaliseuaporatio eſt pura priuatio. licet rōne carentie ſpirituū ſit quodāmodo priuatioQuintum duptum eliUtꝝ ſomnꝰ ꝯueniat plātis. Et videt̉ ſic. qꝛ plātisineſt oꝑatio determīata tꝑalis .ſ. nutritōnis. ſi exceſſerit tp̄s in nata ē virtꝰ illa oꝑari eget qͥete videt̉ fieriſomnū Scd̓o ſic. guſtꝰ eſt ſenſus alimēti ſil̓r tactus.alimēto āt vti ꝯuenit plātis. ineſt eis ſomnꝰ. ſic̄ arguitIſaac. p. in ſuo li. de elemētis Tercio ſic. ſomnꝰ eſt ꝓpt̓reꝑationē ſpirituū in qͣlitate et qͣntitate debilitatoꝝ ex mouent̉ ad exteriꝰ corpoꝝ aīatoꝝ. Et definiētes ſomnū dixerūt ſomnꝰ ē retractio ſpirituū ad interiora corꝑis. In plātis āt ē expaſſio ſpirituū calorꝭ ad exteriora plātaꝝ. ex in qͣlitate quātitate ꝑdant̉. videt̉ ſomnꝰ inſtauratione ſpirituū ſit in eis nccāriusQd̓ ꝯfirmat̉. qꝛ in noctibꝰ flores plātaꝝ claudi vidēt̉et ꝯpͥmi. In die āt aꝑiunt̉. āt eſt dormiētiū ꝓpriū. Sil̓rvident̉ plāte in hyeme dormire ab actu nutritiōis Inoppoſitū ē. p. in tex. Soº. lꝫ multi antiqͦꝝ fuerīt de hacopinione ꝓpter rōes ſup̄ tactas. tn̄ in veritate falſuꝫ oīnoeſt in plātis inueniri ſomnū ꝓprie dcm̄. qꝛ ſomnꝰ eſt paſſioꝑtis ſenſitiue vt hmōi. ſenſus āt in plātis inuenit̉. qͥa inuenit̉ in eis appetitꝰ ſequit̉ cognitōeꝫ cōuenientisvel diſcōueniētis Qꝭ āt in eis ſit appetitꝰ pꝫ. qꝛ eſtin eis motꝰ cuiꝰ appetitꝰ eſt pͥnᵐ nccariū. Non em̄ eſt ineis neqꝫ motꝰ ꝓgreſſiuꝰ. neqꝫ motꝰ ſyſtoles vl̓ diaſtoles

alteriꝰ āt hoꝝ nccārio appetitꝰ pͥncipiū ē Ad rōes Adprimā pꝫ ſol̓o ex dictis ſupͣ Dicūt em̄ ph̓i pͥores p̄cipueAuerrōis ſoluēdo rōem illā illd̓ dc̄m ph̓i intelligi debeat de potētijs ꝟtutibꝰ qͦꝝ actio eſt organo natural̓ ſic̄ſentire. Nutrire āt ē hmōi. motꝰ em̄ nutrimēti ad ſingula mēbra ſicut ad ſua loca ad ſpēm ſuā eſt qͦdāmō natural̓ qͣntitatē nutrimēti fit augmētū. ſuꝑfluū generatio. tales motꝰ inducūt laſſitudinē mēbris ſꝫꝑfectōeꝫ ꝓpt̓ qd̓ ex ill̓ cāt̉ ſōnꝰ neqꝫ vigilia Ad ſcd̓aꝫd̓r lꝫ guſtꝰ tactꝰ ſint ſenſus alimēti qd̓ ſuſcipiūt plante nutriant̉. tūc ſtꝭ ſenſus alimēti ab eo qd̓ eſt nutrimētū caꝑe. ſꝫ ab eo qd̓ eſt nutrimētū capiēdū ſenſibiliterapp̄hēdere ſeu cogͦſcere. ſuſcipiēdo ſpēs ſine materiaaīa ẜm ſe ē pͥncipiū ſenſus. ſꝫ aīa determīata .ſ. ſenſitīavel intellectīa ẜm gͦdū ſenſitīa ē. Et falſum mēdaciū ē inqͥt Alb̓. qd̓ ꝯfinxit Iſaac ph̓s iſraelita dicēs dupli tactu duplicē guſtū. ponēs hos duos ſenſus ineēbuſdā naturalit̓ tm̄. qͥbuſdā āt naturalit̓ aīaliter. Naturalit̓ tm̄ in his hn̄t tm̄ vegetatiuā aīam. naturalit̓et aīaliter in aīalibꝰ. Alimētū em̄ ſuſciꝑe ē ſentire. ſedip̄m ꝑciꝑe. ſuſcipiēdo ſpēs ſine materia. qd̓ ꝯuenit niſiaīalibꝰ Ad terciā dd̓m in plātis tāqꝫ in corꝑibꝰ durꝭſtꝭ ſpūs pauci hūor plurimꝰ tenax. facil̓ eſt excurſus recurſus caloris ſpirituū in eis. ſꝫ totā hye incurrit ingredit̉. totā eſtatē educit̉. qͥdē ſicutin ſomno vigilia. ſꝫ ſicut rep̄ſſus ſolo frigore circūſtātisaeris. reuocatꝰ calore eiuſdē. In ſomno āt ex euaporation cibi cauſatur hmōi retractio emiſſio ſpirituū Etad ꝯfirmatōeꝫ dd̓m corꝑa taliū vno tꝑe ſint minora qͣꝫalio tꝑe ē niſi ꝓpter frigꝰ aeris circūſtatis ſeu ꝓpter cotinēs extrīſecū ꝓpt̓ ſomnū. Et ex eadē eſt clauſurafloꝝ in nocte aꝑtio in die. Si tn̄ crederet Iſaac.. ſyllogizare ex eo. qꝛ plāte repͥmunt̉ dilatant̉ ꝗͥdammō ſeuemittunt̉. dormiūt vigilāt. fieret ꝟtualit̓ ſyllogiſmꝰ inſcd̓a figura ex puris affirmatiuis inqͥt Alb̓. dcm̄ eius cōcludit neqꝫ eſt rōnabile niſi forte loqͣmur de ſomnoet vigilia metaphorice. Sic em̄ p̄t ꝯpetere plantis vigilia vel ſomnꝰ. Et hec dcā his in ſolutionibꝰ argumētoꝝ poſita ſunt ſufficiūt ad huius dubij determinatōem.Sextum dubium eſt.Utꝝ īpoſſibile ſit aīal ſꝑ dormire Et videt̉. quiaaīal ſꝑ dormit vel vigilat. ſed ſꝑ vigilat. vt pꝫ ex dictꝭ ſꝑ dormit Preterea. ſi ſomnꝰ ſit excitabil̓. erit facta digeſtōe ſpū calore inſtauratis. ſꝫ facta digeſtōeſpiritibꝰ inſtauratꝭ adhuc durat ſomnꝰ. vtꝫ in ranis admediū annuꝫ dormire dicunt̉. Sil̓r d̓r de hirūdinibꝰ infundo aq̄ dormiāt. eadē rōe pn̄t ꝯtinue ſꝑ dormire. Soº. īpoſſibile eſt aīal ſꝑ dormire. Qd̓ ꝓbat Alb̓. qͥnqꝫ rōnibꝰ. Prima qꝛ natura nihil facit fruſtra. ſed dormiēs hꝫ ſenſū. ſolū aīal dormiat. ſēſus āt in ſōno ligati ſtꝭ. reſpiciūt vigiliā exercitiū eoꝝ tāqͣꝫ finē ꝑfectōeꝫſuā. ncc̄e ē aīal aliqn̄ vigilare. qꝛ al̓s ſenſus a ſua ꝑfectione fruſtrarent̉. Preterea ſcd̓a. Sōnus deſiderat̉accn̄s. vigilia ꝟo eſt finis ſenſitiue ꝑticule ſe. Qd̓ aūtaccn̄s aliud deſiderat̉. in qͦdā tꝑe manet. ſꝫ ſꝑ. neceſſe ē oēm ſomnū fore excitabilē. Preterea tercia ro. qꝛ ſicut organa ſenſuū languēt ex nimia vigilia noͣ ſolū ꝓpt̓ defectū ſpirituū. ſꝫ etiā ꝓpter materialē diſpōem ip̄oꝝ organoꝝ. ita nimio ſōno obſtruunt̉ meatꝰ pori ſpirituū ſenſitiuoꝝ groſſis hūoribꝰ. ſicut ncc̄e ē qn̄qꝫ ſomnū vt qͥeſ