Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Is Ac.ſixcar. ſcc. vcag ctaaclꝫ xxADerinitio cōpleta lomni lecūdū omnes cauſas

to uxcfibu ęuāꝫ ſanuq. iadi.rant̉. tercio fortior fit digeſtio nutrimenti. Uirtus em̄caloris tꝑe ſomni adunata ꝟſus interiora nutritiuabra in digerēdo eſt vigoroſior. Scd̓a ꝓpō qͣntū ad pͥmāꝑtē pꝫ ex dictis. qꝛ qn̄ celebrat̉ digeſtio tunc calor duplicide reciprocat̉ ad intra. quia fumalis euaporatio fortior aſcēdit in pͥma digeſtione qͣꝫ in ſecūda. in ſecūda qͣꝫin tercia. ideo in pͥma fortior eſt ſomnus qͣꝫ in ſecūda. inſecūda fortior qͣꝫ in tercia. licet dulcior ſit in tercia. qꝛ ad illam ſomnus finalius ordinat̉ a natura qͣꝫ ad prima vel ſecundā. Prima em̄ eſt ꝓpter ſcd̓am. ſecūda et pͥma ꝓpterterciā. Quantū ad ſcd̓am partē ſic oſtendit̉. qꝛ ſolū fitſomnus ex fumali euaporatione tꝑe celebrande digeſtionis. ſed fit etiā alijs de cauſis. vt tactū fuit in textu. ſcꝫ exetate. infirmitate. cibi qͣlitate. ex labore. viaꝝ ſeu meatuū ſpirituū ſenſitiuoꝝ ſtrictitudine. capitis magnitudine. Uerū tamē eſt fumalis euaporatio cibi ſolum eſt pͥncipalis ex alijs diuerſificat̉ ẜm magis minus etalijs cōcurrentibꝰ plus ſomnū inducit. Cōcluſio iſtaeſt ſomni cōpleta definitio data om̄es cauſas eiꝰ. Formalis em̄ tangit̉ in hoc qd̓ d̓r ſentiēdi impotētia. Dicit̉ aūt ſentiēdi impotētia impotētia ſenſus. qm̄ ſomnus ſolū dicit pͥuatōem vigilie. ita tollit naturā potētie ſenſitiue. ſicut mors. ſed nec tollit ſolū ſentiēdi actuꝫſed tollit actum habitū ꝓximū ineſt ſenſibꝰ anima ſpiritū. Stat em̄ aliqueꝫ vigilare qui tn̄ nullo exterioriſenſuſentiat actu. ſed ſenſibili pn̄te p̄t ſentire. Priuat ergo actum ſentiēdi aptitudine ꝓxima que eſt ſpiritūderelinquēdo ſubiectū aptitudine remota ad actuꝫ etpͥncipia eius ſolū impedita quaſi ligata ſunt Et ideoẜm Areſtotelē ſomnus eſt īmobilitas ſenſuū velut vincūlum. vigilia eſt ſolutio ſenſuū remiſſio. eſt aūt immobilitas negationis neqꝫ pͥuationis. ſed vinculi. itaredit mobilitas remoto vinculo. illo etiā d̓r impotētia. Et hec impotētia vel īmobilitas non pͥuat actum etaptitudinē. ſed actū tm̄. ita naturaliter ex ea fit regreſus in habitū. Nec tangit̉ in hac definitione ſolū formaſi det̉ formā ſolum. īmo etiam ingredit̉ materia in. queeſt ſubiectū. tangit̉ implicite in hoc d̓r ſentiēdi. eſt em̄paſſio pͥmi ſenſitiui ẜm habitudinē qua influit exterioribus ſenſibꝰ. Canſat̉ aūt hec impotētia ſentiēdi ſeu īmobilitas vinculi ex defectu ſpirituū aīaliū qui ꝓuenit ex reuocatione caloris ad interiora. fumali euaporatione nutrimēti tꝑe celebrāde digeſtionis aſcēdente ad cerebruꝫIlla em̄ ſui infrigidatione ingroſſat̉ ingroſſata defluitverſus organū ſenſus cōis quantū ad anteriorē partemqua ex eo naſcunt̉ nerui ſenſitiui ſenſuū exteriorū. ſic obturant̉ oppilant̉ meatus ſpirituū ſenſitiuoꝝ qui fluūt aſenſu cōi. Deficiūt etiā ſpūs in fonte ſenſitiuoꝝ ſpirituuꝫſeu in ſenſu cōi ꝓpter reciprocatōem caloris ſpirituumad interiora Et hec effectiua tangit̉ in definitione pehoc d̓r ex defectu caloris naturalis ſpirituū aīaliuꝫ exabūdantia euaporationis cibalis ſua fumoſitate meatſpirituū ſenſibiliū oppilante ſpūs eoſdem depauperāte.Dicit̉ notāter vel cuiuſlibet alterius. qꝛ licet ſe ſomnvt dictū eſt ſolū cauſet̉ ex fumali euaporatiōe cibi ſeu nutrimēti. Accn̄taliter tn̄ d̓r aliūde cauſari. ſcilꝫ ex paſſioneire. accēdētis fellis reſolutionē ip̄m ſanguineꝫ circa coret ita faciētis fumos aſcēdere. turbantes cerebrū vſqꝫ adrōnis ꝑturbatōem ſicut ebrijs accidit. Tāta em̄ qn̄qꝫ aſcendit euaporatio ex paſſione ire ſeqͥtur apoplexiā maior. mors. vel ex labore vel exceſſiuo motu qui eſt cōſumens euaporatiuus ſpirituū. In ſignū cuius nimiū faIoʳ.x S claciū talor vanatali et ſorribuum

tigatis ſomnus dulcior eſt cibo. Uel ex paſſione triſticiemouētis cor motu ſyſtoles. quo motu reciprocant̉ caloret ſpūs ad cor. Cauſa finalis tangit̉ in hoc d̓r Ob ſalutem aīalis naturaliter generata Eſt em̄ finis huiꝰ paſſionis ſalus aīal̓. Uerū qꝛ boni ꝑfecti ſtat in indiuiſioneſeu in vnione actus potētie. in vigilia actus cōiungitur cōiter potētie ſenſitiue. ita frequēter potētie ſenſitiue ſunt in actu. ideo vigilia eſt melius aliquid ſomno.ꝓpterea ſomnus ordinat̉ in vigiliā ecōuerſo. Dormimus em̄ vt vigilare valeamus non ecōtra. Eſt itaqꝫſomnus velut bonū vtile. in aliud ordinatū qd̓ ſe bonūeſt qd̓ eſt vigilia. Et qꝛ hec ſalubriter ſine ſomno aīali ineſſe poteſt. ideo tanto ſomni finis eſt ſalus aīmalisEcce iterū mirabibilē nature ſagacitatē ſuꝑfluos fumos in bonū nature aīalis ſalutē eius ordinat. Un̄ qͥanatura abūdat in ſuꝑfluis nec deficit in minutis. ideohāc que videt̉ ſuꝑfluitas ordinat in defectū impotētiā ſomni. ſed magis in potētie ꝓfectū perfectōnem. vn̄ip̄is vaporibꝰ in ſomno digeſtis redit vigilia. Alias duas definitōes refert Alb̓tus inuenimus a ph̓is peripateticis diuerſis poſitas. vt d̓t Abhamidiū ph̓us cuicōmentator Auerrōis ꝯſentire videt̉. Sōnus eſt vigor lal ſei ſpūal 4et cōfortatio ſenſus ſpūalis debilitas vinculū ſenſusᵈ bil. a 45 vnicalcorꝑalis Per hoc em̄ retrahunt̉ calor ſpūs a corpora ſx tꝯuporA llibus ſenſibꝰ ſomnū. minus diſꝑgunt̉ a ſenſibꝰ ſpūalibꝰ.ſcꝫ interioribꝰ. motus maior ſenſuū corꝑaliū natꝰeſt expellere minorē ſenſuū ſpūaliū ceſſet tꝑe ſomni. ideofortius mouent̉ ſpūales a ſimulacris remanentibꝰ in ipſisin abſentia ſenſibiliū. Ecōtra vero vigilia ꝯfortatio eſt exterioꝝ ſenſuū debilitatio interioꝝ inquantū extrahunt̉ſpūs ab interioribꝰ ad exterioꝝ ſenſuū organa. Dicunturaūt ſenſus corꝑales ſenſus exteriores. qꝛ īmutant̉ in p̄ſentia ſenſibiliū corpoꝝ. Et his ſenſibꝰ exterioribꝰ d̓t idemph̓s ſenſus ſpūales interiores digniores. qꝛ ſtꝭ fluētes. ſed ꝑcipiunt ſpūalia ſenſibilia. ſicut habent eſſe ad extra. qꝛ ex ꝓprijs pͥncipijs aīe operant̉ magis ſpūalitercognitiue operant̉. Qn̄ aūt fluens eſt tunc motus phantaſticus ꝯfuſus eſt ex inordinatione phātaſmatuꝫ cuiusinordinationis ſunt multe cauſe. Alphorabius autē ſicet non oīmoda ſenſus īmobilitas. Sed vigilia eſt exitus/ Fυ6 ō v ca.definit ſomnū. Sōnus eſt introitus ſenſus ad interioraſenſus ad exteriora. Et qͣnqͣꝫ he tres definitōes ſint ve­ or cruꝯͣ oītare. ꝑfectior tn̄ planior eſt pͥma tanqͣꝫ data oēs cauſaset ꝯn̄s ad demōſtratōem optima. poſt tercia quodammō formalis eſt data vtcūqꝫ cām formalē. Sed ſecūda data eſt effectū. qꝛ ſomnus confortat ſenſus interiores. et exteriores debilitat. Sed ꝯtra. ſecūda videt̉ vera. Tum pͥmo qꝛ in ſomno ligant̉ etiā ſenſus interiores. Tum ſecūdo. cōfortant̉ īmo ſpū caolore ſpoliant̉ ſomnū retrahunt̉ ad interiora mēbra nutritiua.Tum tercio. qꝛ vigilia videt̉ cōfortatio exterioꝝ. īmopotius debilitatio. qꝛ alias vigilādo cōtinue confortaret̉qd̓ falſum eſt. Sil̓r arguit̉ ꝯtra terciā. ſomnus vt ſuꝑdictū eſt. eſt quies. cōueniēter d̓r introitus ſenſus.Preterea. ſenſus non ingredit̉ ad interiora neqꝫ ad exteriora. Solutio ad oēs obiectiones ꝯtra ſcd̓am definitōem. Primo ad pͥmā dd̓m interiores ſenſus ſeu ſpirituales in ſomno ligant̉ accn̄s ſolū. ſcꝫ ꝓpter ſomni profunditatē. ſe. ita aliqui ꝓpter nimiā ſomni ꝓfunditatem non habēt ſomnia. Ad ſcd̓am dd̓m quāqͣꝫſpūs calor ad interiora moueant̉ .ſ. ad mēbra nutritiuaa ſenſibꝰ exterioribꝰ. tn̄ ad interioribꝰ niſi accn̄s ꝓp-

H ij.