Druckschrift 
Parva naturalia : [Mit Komm. von Johannes de Mechlinia]
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Li. de ſomno et vigilia Tractatus primus aeEcalꝝ oo

ter ſomni ꝓfunditatē. Nec ſolū ex ſpū calore interiorescōfortant̉. ſed ꝓpter remouēs ꝓhibes qd̓ eſt fortior motexterioꝝ ſenſuū. Ad terciā dd̓m vigilia accepta prooꝑatione impropͥe eſt ꝯfortatio. ſed fatigatōem inducit qn̄ excedit tp̄s Sed ꝓprie accepta ſenſuū diſſolutōea ligāte vinculo vigilia ꝑficit exteriores ſenſus. qꝛ vigiliā ſenſus exteriores actuant̉ calore ſpū qͥbꝰ pͥus in ſom caruerūt Ad obiectōes ꝯtra terciā definitionē. Etpͥmo ad pͥmā dd̓m ſomnꝰ d̓r quies ꝓprie ſed metaphorice. Uigilia em̄ eſt ꝓprie motꝰ ſed eſt ſil̓e qͦddammotui. etiā pͥuatio vigilie eſt ꝓprie qͥes. ſed d̓r qͥes metaphorā ſil̓itudinē. Ul̓ dici p̄t ſit qͥes cuiuſcūqꝫ motus. ſed ſolū motꝰ ſenſatōis exterioꝝ ſenſuū qͥete ſtat introitus ſpirituū ad interiora. īmo motꝰ ſenſuuꝫinterioꝝ motꝰ ꝓgreſſiuus oꝑatio vigilātiū Ad ſecundā rōem dd̓m ſenſus potetia non ingreditur neqegredit̉. ſed vtiqꝫ ſenſus ſpūs. ſenſus ad ſentiēdū diſponit̉. ſil̓r ſpēs ſenſibil̓. em̄ ſpūs ſenſitiuꝰ ſit vehiculuꝫforme ſenſibil̓ ſeu ſpēi ſenſibil̓ m ſpū recurrēte ab exterioribus ſenſibꝰ ad ſenſum cōem recurrit ſpēs ad interioresſenſus. pͥmo ad ſenſum cōem recurrit in exn̄s ſpēs ſenſibil̓ ē ipſi ſenſui pͥncipiū ſentiēdi. vn̄ ꝯditōeꝫ habꝫ ſenſuscōis ſpēs in eo. ſicut ſi via ꝯpōnis deſcenderet ad ſenſusꝑticulares. qꝛ tūc ꝯditōem alicuius illoꝝ ſequeret̉Ad rōnes. Ad primamdd̓m licꝫ ſenſus cōis liget̉ in ſomno qͣntū ad habitudi reſpicit influxiue cauſalit̓ exteriores ſenſus. aūt qͣn ad habitudinē quā hꝫ ad interiores. niſi aliqn̄ accneex ꝓfunditate ſomni Ad ſcd̓am dd̓m lꝫ virtꝰ nutritiua ſit organica corꝑalis. non tn̄ ledit̉ fatigat̉ in actiſuo ſicut ꝟtus ſenſitiua. Cuiꝰ eſt. qꝛ motꝰ organi corporal̓ qͣnto fuerit naturali vicinior minꝰ nature faculta ſuꝑgredit̉ tāto minus fatigatōnem inducit vt motusaīalis eſt ẜm naturā elemēti p̄dn̄antis. vt aīal ſe deorſum mouet inducit fatigatōem. ſicut motus eſt cortra naturā elemēti p̄dn̄antis vt eſt motus aīalis ſurſumMotus aūt ꝟtutis nutritīe ꝯnatural̓ eſt organome excedit naturā. īmo naturalibꝰ qͣlitatibꝰ exercet̉ naturalit̓ etiā oꝑantibꝰ. ē fatigabil̓ vis nutritīa in ſuaoꝑatōe ſicut ſenſitiua. Ex ptꝫ plus ſint fatigabilesꝟtutes interiores ſenſitiue qͣꝫ exteriores Interiores qͥdē ſtꝭ magꝭ ſpūales Uerū tn̄ qͥes īterioꝝ ſenſuū ꝓprie ēſomnꝰ de ẜmo. ſed eſt ſuſpēſio ab oꝑe ſuo vel ludus ſiue ſolaciū ſpūs recreant̉. talis em̄ recreatio qͥdē eſt interioꝝ ſenſuū ſicut ſomnꝰ exterioꝝ. Et his maxīe ſenſibus interioribꝰ occupant̉ debet̉ alternū ſolaciū ludi. ſicutexterioribꝰ ſenſibꝰ intētis ſomnꝰ. Preterea. actus virtutis nutritiue ꝯſeruat potētiā in oꝑe ꝯfortat̉. vigorat̉. maxīe tꝑe ſomni certo tꝑe .ſ. qͣꝫdiu viuēs viuitHoc āt accidit ſenſibꝰ actū ſentiendi. qꝛ tn̄ ꝟtus nutritīa organica ꝟtus ē rei corruptibil̓. naturalit̓ tandideficit Ad ꝯfirmatōeꝫ dd̓m lꝫ materia nutrimēti ſuireſolutōe inducat ſomnū tn̄ cauſat effectū hmōi in potētia nutritīa oꝑat̉ in cibo digerēdo ꝯuertēdo in ſubſtantiā nutriti. Sonus etiā cauſat̉ a nutrimēto inquā nutrimētū ē. ſed a fumo vapprabili a nutrimēto reſoluto tꝑe ſue digeſtōis vel decoctōnis. Obiectū pon̄e vegetatīe ſeu materia in quā agit ip̄a pon̄a vegetatia ē efficiēs occaſional̓ ip̄ius ſomni. tāto ſomnꝰ eſt cauſaliter a nutritīa depēdens. ſꝫ eſt nutritiue formal̓ paſſio

S455ſed pͥmi ſenſitiui. Et qͣnqͣꝫ plantis videat̉ ꝯuenire aliqdog c An. Ailaſomno ſil̓e in hyeme. vigilie in eſtate. hoc tn̄ eſt vere. raro lſomnꝰ. qꝛ reuocatio ſpirituū caloris in plātis fit a frigore circūſtāte forinſeco. In aīalibꝰ āt ab intrīſeco mediā oxte fumali euaporatōe vn̄ fit ſic plāte qͥeſcūt ex receſſu abaacceſſu ſolis. In ſignū cuiꝰ ẜm motū ꝓpriū ſolis q̄dā plalcoxo or ſite vegetatōem hn̄t ab ea ſuſpēdunt̉. īmo qd̓ plus eſt inqͥbuſdā ẜm motū diurnū accidit qͣſdā plātas aꝑiri 2ſtringi ſicut patꝫ de heliotrophijs .i. ſolſequijs Ad terciā dd̓m ſomnꝰ ſicut vigilia ē totiꝰ ꝯiuncti. Licet em̄ ſomni effectīa. ẜm aliqͦs materialis ſcꝫ fumal̓ euaporatio nutrimēti. ſit corꝑalis. redūdat tn̄ in aīam ligandoſenſum cōem. ex ꝯn̄ti oēs alios exteriores. Alie āt cāe ſtꝭ corꝑales. vt pꝫ de fine materia in. formali. ēimpotētia ſentiēdi. Un̄ ẜm Alb̓. pͥº de aīa duplices ſuntpaſſiōes aīalis ẜm aīal. Quedā oriunt̉ ex corꝑe terminant̉ in aīa ſicut ſomnꝰ. q̄dā ab aīa terminant̉ in corpore ſicut ſenſus Ad ꝯfirmatōem d̓r. motus illeeſt ſolū nature ſꝫ etiā aīe. ꝓprie eſt ip̄ius aīe ſenſitiue ẜm ꝯͣ naturā ꝓprie dictā diſtinguit̉. Et ſil̓r coaptata qͥes ēlis eſt ſomnꝰ d̓r ip̄ius aīe ſenſitīe nature ꝓprie dce.Ad qͣrtā rōem dd̓m intellectꝰ ligat̉ in ſomnoſe ſꝫ accn̄s inqͣntū vires ſenſitīe in ſomno aliqn̄ ligāturintellectui ſubſeruiētes. cuiuſmōi eſt potiſſimū phātaſia.Et hoc qͣntū ad exercitiū ꝯgnitōis reſpectu intelligibiliū pͥus acceptoꝝ. Sꝫ qͣntū ad ea qͦꝝ pͥº accipit noticiaꝫſic ligat̉ etiā qͦdāmō ligatis ſenſibꝰ exterioribꝰ. Uerū qͥaexercitiū actus intellectus pͣctici plus a ſenſibꝰ ꝑticularibus depēdet qͣꝫ intellectꝰ ſpeculatiui. ex ea ꝑte plusaccn̄s ligat̉ in ſomno intellectus p̄cticus qͣꝫ ſpeculatiuusDicit̉ aūt intellectꝰ ligari accn̄s nūc dicto qͣntū admodū ꝯgnoſcēdi hūanū ſꝫ qͣntū ad modū ꝯgnoſcendiquē ſibi aſſcribit Alb̓. poſt ſtatū adeptōis. īmo tꝑe moderati ſomni ꝯtingit in nob̓ fieri ſinceriſſimas ꝯgnitōes tꝑe vigilie nob̓ ſtꝭ poſſibiles. qꝛ ī ſōno ligatꝭ exterioribꝰ ſolutis interioribꝰ ꝯtīgit ordinatōe debita phātaſmatū in nob̓ fieri ꝯgnitōes reꝝ ſenſibiliū reuelationesoccultoꝝ vt infra patebit Ad confirmatiōem dd̓mſomnꝰ ē ligamētū ſenſibiliū ꝟtutū ſcꝫ exterioꝝ ex ꝯn̄ti. inqͣntū eſt ligamētū pͥº ſe ſenſus cōis ẜm eaꝫ habitudi exteriores ſenſus reſpicit. motiuaꝝ aūt ꝟtutū vincū eſt ſolū accn̄s ex ſomni ſcꝫ ꝓfunditate. quēadmodū ēligamētū ſenſuū interioꝝ. Ueꝝ tn̄ ꝯtingit qn̄qꝫ ſenſus interiores ſolutos tn̄ motīa virtus ſit ſoluta ꝓpterfrigiditatē diutius detinet organū ꝟtutis motiue qd̓ ēin poſteriori ꝑte capitꝭ. tāqͣꝫ in loco magꝭ frigido em̄calidi ſit diametralit̓ aſcēdere. ſpūs ꝟtute caloris citiusueniūt ad organa ſenſuū interioꝝ qͣꝫ ad organa exterioꝝvel qͣꝫ ad ꝟtutē motiuā loca hn̄t in capitis extremitatibus duabus. citius organa ſenſuum interioꝝ diſſoluunt̉ Ad qͥntam dicēduꝫ eſt paſſio oīm ſenſuū exterioꝝ. ſꝫ ꝓpria. pͥº ſe cuilibet ꝯueniēs Stat em̄ alique ſenſum exteriorē ligari fumali euaporatōe. tn̄ dicat̉ aīal dormire. Interiores etiā ſenſus qͥete eget. ſed taliū qͥes eſt ſomnꝰ. Un̄ etiā ī ſomno ligāt̉ niſi accidēs vt dcm̄ eſt ꝓpter ꝓfunditatē Ad ſextā dd̓m ſenſus cōis vtiqꝫ cuilibet aīali ineſt. lꝫ forſan in qͥbuſdā aīalibus ſcꝫ imꝑfectis ſit aꝓprio diſtinctꝰ. Ille āt ſenſus īqͦlibet aīali d̓r cōis cui pͥº ꝯuenit actꝰ ſentiēdi. illiꝰ eſtſe ſomnus paſſio. et ita ſꝑ manet ſomnꝰ paſſio ſenſus cōisAd ſeptimā dd̓m lꝫ primū ſenſitiuū ſiue ſenſus cōis. vtſupͣ dcm̄ eſt quātū ad habitudinē quā hꝫ ad ſenſus inte