De cauſa efficiente originali ſomni
eſt principiū mouēdi ⁊ quieſcēdi. ergo natura corꝑis eritprincipiū motus qͥ eſt vigilia. ⁊ pͥncipiū immobilitatꝭ ſeuquietis q̄ eſt ſomnus. Aīa aūt ẜm ſe nec mouet̉ nec quieſcit īmo ī ſomno videmꝰ impediri motū corꝑis Quarto. videt̉ ꝙ ſomnus ſit paſſio intellectus practici ⁊ phantaſie. qꝛ ſunt pͥncipia motus ꝓgreſſiui qͥ in ſomno impedit̉. Etiā intellectus ⁊ phātaſia ſepe in ſomno ligantur.Cōfirmat̉. qꝛ Auicēna ⁊ Alphorabius dicūt ꝙ ſomnus ſit vinculū ſenſibiliū virtutū ⁊ motiuaꝝ. gͦ nō eſt ſenſus tm̄. Quinto. non videt̉ principaliter pͥmi ſenſitiuipaſſio. qꝛ oēs ſenſus eqͣliter egēt qͥete Sexto. ſomnusineſt cuilibet ⁊ ſoli aīali. gͦ aīali ꝯpetit ẜm illū ſenſum quioībꝰ cōis eſt ⁊ a qͦ aīal d̓r aīal. tactus aūt ineſt oībꝰ aīalibꝰnō aūt ſenſus cōis. Septimo. ſenſus in ſomno nō īmobilitat̉. gͦ nō eſt ſenſus cōis paſſio. Dicit em̄ Auicēna ꝙin ſomno fiūt imagines ab imaginatiua virtute ad organū ſenſus cōis ⁊ immutāt ⁊ mouēt ip̄m. gͦ ſenſus cōis nōimmobilitat̉ in ſomno. ſed magis īmobilitat̉ tactus quoligato ⁊ vacante ceteri ſenſus ligant̉ ⁊ vacāt. organū em̄tactus materialiter eſt de cōſtitutōne organoꝝ oīm ſenſuū. ⁊ ita oīm ſenſuū organa innitunt̉ organo tactus qd̓ ēexpāſum ꝑ totū aīal. Octauo. iſte paſſiones nō vident̉poſſe aīali ꝯuenire. qꝛ ſtꝭ oppoſita pͥuatiue que in eodeꝫeſſe nō pn̄t ſimul nec ſucceſſiue. qꝛ nō fit regreſſus de pͥuatione in habitū Nono. nō vident̉ paſſiones vere oppoſite. qꝛ ſimul eidē aīali ineſſe pn̄t. Nā multa aīalia dū dormiūt faciūt oꝑa vigilātiū In oppoſitū eſt ph̓us in lr̄a.Pro ſolutōe ordinant̉ duo diſcurſus. Primi pͥma ꝓpō etMaior Sentire ē poteſtatiue viuere ſeuopus ſenſibilis aīe Minor Hoc exeriturab aīa ſpiritu mediāte a pͥncipio ſenſitiuo profluente. Cōcluſio Idcirco defectus ſpirituū aīaliū inducit vigilie ſeu vite ſenſitiue naturale vinculum quod eſt ſomnus appellatum.¶ Prima ꝑs pͥme ꝓpōnis pꝫ. qꝛ ſentire p̄ſupponit viuere. ſicut viuere p̄ſupponit eſſe. Sicut gͦ viuere in viuentibus eſt eſſe. ita ſentire in ſentientibꝰ ē viuere. Sentire autem dupl̓r accipit̉. Uno mō ꝓut d̓t actū pͥmū. qͦ aliqͥd heſſe ſenſitiuū ſeu vitā primā ſenſitiuā. Alio mō ꝓut d̓t actum ſcd̓m qͥ nō exerit̉ immediate ab aīa. ſed mediāte potētia ſenſitiua. ⁊ ſicut ſentire pͥmo mō acceptū eſt formaliter intrāſitiue viuere ⁊ eſſe viuum vel eſſe ſenſitiuū. Sicſentire ſcd̓o mō acceptuꝫ eſt poteſtatiue viuere. Sentirepͥmo mō nō p̄t abeſſe viuēti ſeu ſentiēti. ſed bn̄ ſcd̓o mō.vt pꝫ in dormiēte. Primo mō ſentire ſicut nec viuere nonſuſpendit̉ nec interrūpit̉ qͣꝫdiu aīal manet. Sed ſcd̓o mōvtiqꝫ interrūpit̉. Primo mō ſentire ſicut viuere ⁊ eſſe ſolū aufert̉ ꝑ mortē. ſed ſcd̓o mō ꝑ ſomnū. Et ꝓpter hoc d̓tph̓s ſcd̓o de aīa ꝙ actus pͥmus eſt ſicut ſomnꝰ. ⁊ actus ſecūdus ſicut vigilia. qꝛ in ſomno ligata eſt ſenſitīa ptās abexteriori oꝑatione. Cū igit̉ vis ſenſitiua ꝯſtituat organūin eē ſicut aīa ſenſitiua totū aīal in eſſe aīalis. gͦ in ſomnoeſt actus pͥmus. Uigilia aūt eſt expaſſio ſenſuuꝫ in actibꝰexterioribꝰ. gͦ eſt ſicut actus ſcd̓s. Scd̓a ꝑs pꝫ. qꝛ aīa ſenſitiua eſt pͥncipiū eſſe ſenſitiui. gͦ eſt pͥncipiū ſentiendi. ⁊ itaſentire eſt opus ſenſibilis aīe. Cōſequētia pꝫ. qꝛ qd̓ eſt pͥrcipiū actus pͥmi. etiā eſt pͥncipiū actus ſcd̓i. gͦ aīa ſenſitiuaexn̄s principiū actus pͥmi qͥ eſt eē ſenſitiuū etiā eſt principiū actus ſcd̓i. qͥ eſt ſentire. An̄s patꝫ. Quia ſicut formepure naturalis opus intrāſitiuū et ſub̓alis actus eſt eſſe
naturale. ⁊ forme naturā ſuꝑgrediētis ꝓxime. ſcꝫ aīe vegetatiue eſt eſſe vegetatiuū. ita aīe ſenſitiue intrāſitiuusactus eſt eē ſenſitiuū. Sed ꝯtra arguit̉. Eſſe eſt formetotius in toto cōpoſito ſeu in materia totius. ⁊ ſil̓r eē vegetatiuū ⁊ intellectiuū. gͦ eſſe ſenſitiuū non eſt actus for βομωεεme ꝑtis .ſ. aīe ſenſitiue ſed aīalitatis in toto aīali. Sol̓o.licet oꝑationes ſeu actus ſcd̓i. ⁊ ſil̓r actus pͥmi finales (qͥſunt eſſe exiſtētialiter ſeu eſſe exiſtētie) ſint ſuppoſitoꝝ primo metaphyſice tanqͣꝫ habentiū actus hmōi. vel exercentiū. tn̄ forme totius tanqͣꝫ illius qͦ mediate vel īmediate.immediate vt eē ſeu actus primꝰ. mediate vero actus ſecūdus. Suppoſita em̄ pͥmo hūt virtutē oꝑandi in eē nature. radicaliter tn̄ ⁊ originaliter pͥncipia eēntialia totiꝰcōpoſiti ſcꝫ materia ⁊ forma ſunt vtriuſqꝫ actꝰ prīcipia.forma ꝑtis ſcilꝫ formaliter influxiue. ⁊ materia paſſibilit̓receptiue. Un̄ forma ꝑtis pͥmo a natura ꝓducta dat eēmaterie vn̄ fit totū ꝯpoſitū. In qͦ ex vnione forme partiscū materia reſultat forma totius. q̄ ex ꝯn̄ti ꝓducta principiū etiā eſt actus pͥmi īmediate. ⁊ mediate actus ſecundi. Sil̓r actus pͥmo primi ſicut eſſe eēntie ſunt actus forme totius qūolibet ꝯcretiue deſignate. Scd̓a ꝓpō d̓r Geqͣliter actus ſcd̓s. ſicut ſentire ſeu ẜm ſenſuꝫ oꝑari ſit actꝰip̄ius aīe. Licet em̄ aīa vt forma corꝑis ſiue materie pͥme ſit principiū vite pͥme īmediate ſine ſpū tā vegetatīevirtutis qͣꝫ ſenſitiue ⁊ intellectiue Inquantū tn̄ ip̄a in rōne motricis effectiue reſpicit corpus organizatū ip̄m mouendo et inquantū eſt pͥncipiū vite ſcd̓e .ſ. oꝑationis vegetatiue vel ſenſitiue eſt principiū mediāte ſpū. Cuiꝰ rōeſt. qꝛ corpus eſt de ſe groſſum ⁊ terreſtre ⁊ nō hn̄s debite ꝓportōis harmoniā ad aīam mouentē q̄ tn̄ reqͥrit̉ intermouēs ⁊ mobile. cū gͦ aīa moueat corpꝰ ad actus diuerſos nccāriū eſt ip̄i aīe corpus organizatū ꝓportionari Un̄dixit plato metaphorice loquēs aīam ip̄am mouere corpus ꝑ hoc ꝙ eſt ꝯplexa ad ip̄m ꝑ harmoniacos nūeros.Nō ſtat aūt ſolū iſta ꝓportio in ꝯformitate qͣdā viriuꝫ etptātū corporeaꝝ aīe ad organicas ꝑtes corꝑis vl̓ potiusecōtra. ſꝫ in cōformitate q̄ ſit ꝑ ſpm̄. qm̄ ꝑ ſpm̄ ſubtiliat̉.ſublimat̉. ſeu diſponit̉ in ſe ⁊ in organis diuerſis ad ip̄asoꝑatōes. vn̄ ſicut manus ꝑ cultellū non acutatū nequitſcindere. ita aīa ꝑ corꝑis organa diuerſa nō p̄t oꝑari niſifuerint ſpū aptata. Et qꝛ aīa multiplicis virtutis eſt requirēs in oꝑationibꝰ ſuis diuerſa organa oꝑtet ip̄a organa his diuerſis ſpiritibꝰ diuerſimode ꝓportionari ip̄i aīe.Uerū tn̄ eſt ꝙ quēadmodū organa ſibi ſubordinata ſtiẜm exigentiā ꝟtutū aīe ita ꝙ priꝰ vnū mēbrū ſubſeruiataīe in oꝑe qͣꝫ aliud. ſic etiā eſt dd̓m de ſpiritibꝰ. Un̄ ſicutcor eſt primū viuens ⁊ ab eo vita ſcd̓a ad alia queqꝫ menbra delegat̉. ita primo eſt ſpūs in corde vel ꝓportionabilicordi ⁊ ꝑ cor deriuat̉ ordine quodā ad alia officialia menbra. Et ita ſpūs ꝓcedunt a corde velut a fonte vite dicitAlb̓. Licet ꝯtrariū dixit Galienus ⁊ qͥdam alij ponētesſpūm naturalē oriri ab epate ⁊ nullo mō a corde. qd̓ patetex nūc dictis falſum fore qm̄ ſicut organa corꝑis aīati depēdēt ad inuicē ⁊ ab vno pͥmo qd̓ ē cor. ita et ſpūs om̄esa corde depēdent Et ita ſpūs primū in eo organo eſt qd̓primū vite ſcd̓e exercitiū in ſe hꝫ. cuiuſmōi eſt cor. Et cūſpūs faciāt corpus organizatū aīe virtutibꝰ diuerſis ꝓxime ꝓportionari. ſicut inſtrumentū artifici. iō qͣnto hi ſpūsfuerint lucidiores. clariores. ⁊ nobiliores. tāto aīa ꝑ organa corꝑis expeditius exercet ſuas oꝑatōnes. ſicut artifexꝑfectius ⁊ expeditius oꝑat̉ ꝑ bona inſtrumēta qͣꝫ mala.nō em̄ ineqͣlitas oꝑationis aīatoꝝ ꝓuenit ex diuerſitate
H i.